USDA nâng dự báo sản lượng cà phê Việt Nam niên vụ 2025 - 2026

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo tổng sản lượng cà phê của Việt Nam trong niên vụ 2026/27 đạt 32,5 triệu bao quy đổi cà phê nhân (GBE), bao gồm 31,4 triệu bao robusta và 1,1 triệu bao arabica. USDA cũng điều chỉnh tăng sản lượng niên vụ 2025/26 từ mức 30,8 triệu bao trong lần dự báo liền trước đó lên mức 31,7 triệu bao GBE. Con số này bao gồm 30,5 triệu bao robusta và 1,2 triệu bao arabica.

Sản lượng cà phê nhân robusta niên vụ 2024/25 - 2026/27 (Nguồn: Ước tính và dự báo của Văn phòng Nông nghiệp Mỹ)

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam (MAE), tổng diện tích cà phê của Việt Nam đã đạt khoảng 730.000 ha. Năng suất cải thiện và các giống cây kháng chịu biến đổi khí hậu là động lực thúc đẩy sự tăng trưởng ổn định của cà phê robusta, trong khi diện tích cà phê arabica vẫn duy trì ở mức ổn định.

Trong niên vụ 2026/27, các diện tích cà phê được tái canh hoặc đổi mới thuộc Chương trình Tái canh Cà phê của MAE giai đoạn 2021–2023 sẽ bước vào giai đoạn thu hoạch ổn định với tiềm năng năng suất cao, góp phần vào việc tăng sản lượng.

Tuy nhiên, theo Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), khoảng 30% diện tích cà phê hiện nay đã từ 20 năm tuổi trở lên và cần được tái canh hoặc đổi mới để duy trì năng suất và chất lượng.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp tư nhân lớn như Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai và Công ty TNHH Vĩnh Hiệp đang mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh cà phê. Những diễn biến này hỗ trợ sự tăng trưởng liên tục trong sản xuất và kinh doanh cà phê của Việt Nam.

Báo cáo của USDA cho biết giá cà phê xuất khẩu trong giai đoạn 2024-2025 cao đã tạo động lực sản xuất mạnh mẽ nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đối với sự bền vững lâu dài của ngành.

Nhằm tối đa hóa lợi nhuận, nông dân đã tăng cường sử dụng các yếu tố đầu vào, thường là bón phân vượt mức khuyến cáo, dẫn đến dư thừa nitơ, phốt pho và kali tại một số khu vực thuộc Tây Nguyên.

Theo USDA, việc tưới tiêu sớm hoặc quá mức có thể làm tăng năng suất cà phê trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ làm cạn kiệt nguồn nước ngầm và làm tăng chi phí sản xuất theo thời gian. Nông dân địa phương báo cáo rằng chi phí sản xuất đã tăng đáng kể, trong đó giá phân bón và nhiên liệu tăng khoảng 30%, còn chi phí nhân công tăng 33% so với năm trước.

Nông dân cũng bày tỏ lo ngại về tình trạng giảm mưa và hạn hán tại Tây Nguyên. Dữ liệu từ Hệ thống Đánh giá Thiên tai và Nông nghiệp Toàn cầu của USDA (GADAS) chỉ ra rằng lượng mưa hàng tháng từ tháng 10 đến tháng 12/2025 cao hơn mức bình thường so với năm trước. Tuy nhiên, lượng mưa đã giảm xuống dưới mức bình thường từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2026 tại các tỉnh sản xuất cà phê trọng điểm ở Tây Nguyên, bao gồm Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông và Lâm Đồng.

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) dự báo có 62% khả năng hiện tượng El Niño sẽ xuất hiện trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8/2026 và kéo dài ít nhất đến cuối năm. El Niño thường mang theo điều kiện khô nóng hơn đến các khu vực thuộc Đông Nam Á, điều này có thể làm giảm năng suất và sản lượng cà phê.

Cà phê Việt Nam được kỳ vọng sẽ cải thiện cả về số lượng lẫn chất lượng

Việt Nam đang dần chuyển mình từ một nhà xuất khẩu cà phê tập trung vào số lượng sang một nhà sản xuất có khả năng cạnh tranh toàn cầu với các sản phẩm cà phê chất lượng cao, sáng tạo và bền vững.

Tính đến năm 2025, khoảng 40% diện tích cà phê của Việt Nam đã đạt các tiêu chuẩn chứng nhận bền vững như Rainforest Alliance, Fairtrade, 4C và UTZ.

Chương trình Cà phê Đặc sản do MAE phát triển vào năm 2021 tiếp tục tập trung vào việc cải thiện chất lượng hạt thông qua các phương pháp canh tác tốt hơn, thu hoạch chọn lọc và kỹ thuật chế biến sau thu hoạch.

Sự chuyển dịch này thu hút sự chú ý từ các nhà mua hàng toàn cầu đang tìm kiếm hồ sơ hương vị đặc trưng và câu chuyện về nguồn gốc có thể truy xuất, đặc biệt là ở các thị trường Châu Âu, Bắc Mỹ và Châu Á - Thái Bình Dương.

MAE và các công ty xuất khẩu cà phê đang tích cực nỗ lực để đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống phá rừng của EU (EUDR), vốn sẽ có hiệu lực vào tháng 12/2026. Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu cà phê khi có hơn 600.000 hộ nông dân nhỏ lẻ tham gia vào chuỗi sản xuất.

Trong những năm gần đây, nhiều nông dân ở Tây Nguyên đã chuyển đổi một phần diện tích trồng cà phê sang các loại cây có giá trị cao hơn như sầu riêng, loại cây có thể tạo ra lợi nhuận cao gấp 2,5 đến 3 lần so với cà phê trên cùng một đơn vị diện tích. Tuy nhiên, vào năm 2024, sự tăng giá mạnh mẽ của cà phê xuất khẩu đã đảo ngược xu hướng này, thúc đẩy nông dân quay trở lại canh tác cà phê.

Tại các tỉnh sản xuất chính như Đắk Lắk và Lâm Đồng, mô hình độc canh cà phê truyền thống đang dần chuyển sang các hệ thống xen canh. Theo đó, nông dân trồng cà phê cùng với sầu riêng, bơ, mắc ca hoặc hồ tiêu.

Mặc dù xen canh giúp đa dạng hóa thu nhập cho nông dân nhưng điều này lại làm giảm mật độ cây cà phê trên mỗi đơn vị diện tích, gây khó khăn cho việc đo đạc diện tích chính xác.

Những mô hình này giúp nông dân trở nên kiên cường hơn trước các biến động của thời tiết và thị trường, từ đó hỗ trợ tăng trưởng sản lượng cà phê. Do đó, sản xuất cà phê của Việt Nam được kỳ vọng sẽ cải thiện cả về số lượng lẫn chất lượng.