Thủy điện Xayaburi bắt đầu chạy, dân Thái lo 'tương lai không còn'

Từ ngày khởi công cách đây 9 năm, dự án Xayaburi ở Lào vấp phải nhiều phản đối từ người dân và các nhà hoạt động môi trường - Ảnh: CHIANG RAI TIMES

Như vậy, sau 9 năm ròng xây dựng, dự án thủy điện Xayaburi công suất 1.285 megwatt ở Lào đã bắt đầu hoạt động thương mại từ ngày 29-10. 

Ở nước láng giềng Thái Lan, người dân phản đối quyết liệt vì lo đập nước này sẽ hủy diệt sinh kế của họ.

Một cách trùng hợp, trong những ngày đập Xayaburi chạy thử nghiệm cho đến vận hành chính thức hôm qua, nhiều đoạn sông Mekong chảy qua Thái Lan, Campuchia... khô cạn ở mức kỷ lục dù mùa mưa chưa kết thúc.

Dưới sức ép dư luận, công ty CK Power của Thái - đơn vị tham gia xây dựng, vận hành đập Xayaburi - phủ nhận đã gây ra tình trạng thiếu nước, và đá quả bóng trách nhiệm sang... các đập Trung Quốc trên thượng nguồn Mekong (sông Lan Thương theo cách gọi của phần chảy tại Trung Quốc).

Theo kế hoạch, Xayaburi sẽ bán 95% sản lượng điện cho Thái Lan với giá trung bình 2 baht (1.531 đồng VN) mỗi đơn vị. Đây là con đập đầu tiên trong một loạt 9 dự án thủy điện Mekong đang xây hoặc đã lên kế hoạch ở Lào.

Sông Mekong đoạn chảy qua Thái Lan cạn trơ đáy gần cuối mùa mưa - Ảnh: CHIANG RAI TIMES

Trong khi các nước hạ lưu Mekong chưa biết làm thế nào với ảnh hưởng từ 11 con đập trên lãnh thổ Trung Quốc, các nhà môi trường lại cảnh báo hàng loạt dự án trên đất Lào và Campuchia sẽ đẩy nhanh hơn tốc độ cuộc khủng hoảng nước ở vùng Hạ Mekong.

"Khi đập Xayaburi chính thức phát điện, chúng ta không thể biết dòng sông sẽ thay đổi ra sao" - nhà hoạt động người Thái Montri Chanthawong lo lắng.

Theo báo Chiang Rai Times, cách Xayaburi khoảng 150km về phía nam, làng chài Ban Namprai đang trải qua năm khô hạn nhất trong lịch sử.

Dân làng cho biết mực nước sông Mekong thường cao ít nhất 3m vào thời điểm hiện tại - tức cuối mùa mưa, nhưng năm nay nước cạn đến mức họ phải hủy lễ hội đua thuyền rồng truyền thống.

Nông dân và ngư dân Thái mô tả kể từ tháng 3-2019, khi Xayaburi lần đầu chạy thử nghiệm các tua-bin phát điện, họ chứng kiến nước sông Mekong biến động chưa từng có, và hiện tượng này không thể giải thích chỉ bằng cụm từ "hạn hán".

"Tôi sợ tương lai dòng sông quá mờ mịt. Đây chỉ là mới bắt đầu. Càng thêm nhiều đập, dòng Mekong một thời hùng mạnh sẽ trở thành cái lạch nước" - ông Sangtong Siengtid, 45 tuổi, trưởng làng Namprai, trăn trở.

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.

Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.

Mua vé theo nhóm
giảm đến 30% Dự báo của bạn về
triển vọng kinh tế 2027
(Để có cơ hội nhận vé miễn phí)