Phó thủ tướng: SCIC cần sớm hướng tới mô hình Quỹ Đầu tư quốc gia

Tại lễ kỷ niệm 20 năm hoạt động của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) ngày 26/9, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng vốn và tài sản nhà nước cần được quản trị tập trung, đầu tư chuyên nghiệp hơn để phát huy vai trò dẫn dắt, thu hút các nguồn lực xã hội.

Theo ông, nhu cầu vốn cho kết cấu hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các ngành then chốt đang rất lớn. Trong bối cảnh đó, SCIC cần được tái cơ cấu toàn diện theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ Đầu tư quốc gia.

"Định hướng này không chỉ nhằm cụ thể hóa các chủ trương, mà còn là yêu cầu tự thân của Tổng công ty, đòi hỏi khách quan của quá trình phát triển kinh tế đất nước giai đoạn mới", Phó thủ tướng nói.

Ông yêu cầu SCIC sớm hoàn thiện mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động theo hướng Quỹ Đầu tư quốc gia, với chức năng đầu tư, kinh doanh vốn linh hoạt, hiệu quả. Đồng thời, SCIC cũng cần nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù đủ mạnh để có thể chủ động, sáng tạo trong đầu tư theo nguyên tắc thị trường, "không bị bó buộc bởi tư duy quản lý hành chính".

Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị định hướng tái cơ cấu toàn diện SCIC, tiến tới hình thành Quỹ Đầu tư quốc gia. Quỹ sẽ tập trung nguồn lực phát triển các doanh nghiệp quy mô lớn, hiệu quả cao, đầu tư vào những ngành, lĩnh vực then chốt, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phó thủ tướng cũng yêu cầu SCIC ưu tiên bố trí, huy động và giải ngân vốn vào các dự án, chương trình trọng điểm quốc gia và những động lực tăng trưởng mới. Tổng công ty cần phát huy vai trò kênh dẫn vốn nhà nước, qua đó khơi thông nguồn lực và kích hoạt đầu tư xã hội.

Các lĩnh vực đầu tư được ưu tiên gồm công nghiệp nền tảng, công nghệ cao, năng lượng, hạ tầng và những ngành có sức lan tỏa lớn với nền kinh tế. SCIC đồng thời cần mở rộng hợp tác với các quỹ đầu tư, định chế tài chính lớn trong khu vực và thế giới.

Về cách thức chuyển đổi, ông Nguyễn Chí Thành, Chủ tịch Hội đồng thành viên SCIC, cho biết tổng công ty sẽ chuyển mạnh tư duy từ quản lý phần vốn được giao sang chủ động đầu tư và phát triển vốn, tài sản. Theo đó, hiệu quả tổng thể của danh mục và khả năng tạo giá trị trong trung, dài hạn sẽ trở thành định hướng xuyên suốt.

SCIC sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện đề án tái cơ cấu trình Chính phủ, trong đó đề xuất cơ chế hoạt động và tài chính phù hợp. Cơ chế mới cũng hướng tới tăng quyền chủ động đầu tư, đi kèm kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình. Hoạt động đầu tư kinh doanh sẽ được tách bạch với những nhiệm vụ Nhà nước giao về mục tiêu, nguồn lực và cách thức đánh giá.

Lãnh đạo SCIC cũng đề cập tới đề xuất giữ lại lợi nhuận sau thuế để bổ sung vốn đầu tư. Ngoài ra, họ sẽ rà soát danh mục để xác định doanh nghiệp tiếp tục nắm giữ, tái cơ cấu hoặc chuyển nhượng vốn nhằm phân bổ lại nguồn lực. Đầu tư mới sẽ ưu tiên hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghiệp chiến lược.

Ngoài ra, SCIC dự kiến sử dụng nguồn lực để kéo thêm vốn tư nhân và quốc tế. Cùng với đầu tư trực tiếp, họ sẽ từng bước phát triển các quỹ (fund of funds) và nền tảng đồng đầu tư. Vốn của SCIC đóng vai trò vốn mồi để thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân, các định chế tài chính và nhà đầu tư trong, ngoài nước vào những doanh nghiệp, dự án có tiềm năng.

Tổng công ty cũng sẽ mở rộng hợp tác với các quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới, tổ chức tài chính và đối tác chiến lược, nhằm kết nối nguồn vốn với công nghệ, năng lực quản trị và cơ hội thị trường.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu SCIC phải áp dụng mô hình quản trị tài chính, rủi ro hiện đại, minh bạch, gắn với chuẩn mực báo cáo tài chính và công bố thông tin quốc tế. Tổng công ty cũng cần thu hút, giữ chân các chuyên gia tài chính, đầu tư giỏi để đáp ứng yêu cầu của "một Quỹ đầu tư quốc gia mang tầm khu vực và quốc tế".

SCIC hoạt động từ tháng 8/2006, với vai trò đại diện chủ sở hữu, đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Sau 20 năm, vốn chủ sở hữu của SCIC đạt hơn 70.000 tỷ đồng, còn giá trị thị trường danh mục đầu tư khoảng 203.000 tỷ đồng.

Từ khi hoạt động, tổng công ty đạt lợi nhuận trước thuế lũy kế 121.138 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu bình quân 13,2% mỗi năm. Tổng số tiền nộp ngân sách hơn 111.000 tỷ đồng. SCIC chuyển nhượng vốn tại 1.070 doanh nghiệp, trong đó bán hết vốn tại 966 đơn vị, thu gần 56.000 tỷ đồng, gấp 4,1 lần giá vốn.

SCIC đã giải ngân hơn 64.000 tỷ đồng vào các khoản đầu tư mới và doanh nghiệp trong danh mục. Họ hiện hợp tác với hơn 40 tổ chức, định chế tài chính và quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới. Riêng Công ty cổ phần Đầu tư Việt Nam - Oman đã giải ngân lũy kế 570 triệu USD.

Theo Chủ tịch Nguyễn Chí Thành, nguồn vốn, kinh nghiệm đầu tư, năng lực quản trị và mạng lưới đối tác tích lũy trong hai thập kỷ là nền tảng để SCIC chuyển sang mô hình mới.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ ngành phối hợp, tạo điều kiện để SCIC thực hiện quá trình chuyển đổi. Ông kỳ vọng tổ chức này phát huy vai trò dẫn vốn nhà nước, huy động thêm nguồn lực xã hội và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số giai đoạn 2026-2030.