Giá than chạm đỉnh hơn 2 năm khi các công ty điện lực tìm nguồn thay thế cho khí đốt

Financial Times dẫn dữ liệu giá từ Argus, giá than nhiệt dùng cho các nhà máy điện tại châu Âu đã tăng 26% kể từ trước khi chiến sự bùng phát, lên 133 USD/tấn, với mức tăng tương tự tại các thị trường Australia và châu Á.

“Không nghi ngờ gì nữa, thị trường than toàn cầu chưa từng chứng kiến áp lực giá như vậy kể từ khi căng thẳng Nga - Ukraine bùng phát,” ông Tom Price, nhà phân tích tại Panmure Liberum, cho biết. “Đây là cú sốc lớn nhất đối với thị trường than trong vài năm qua.”

Sau khi căng thẳng Nga-Ukraine nổ ra trong năm 2022, các nước châu Âu đã đốt nhiều than hơn khi tìm cách giảm phụ thuộc vào khí đốt của Nga, đồng thời gấp rút tìm kiếm nguồn cung than không phải từ Nga. Giá than đã tăng lên mức kỷ lục hơn 400 USD/tấn sau sự kiện này.

Trong khi cuộc chiến tại Iran có ít tác động trực tiếp đến dòng chảy than trên toàn cầu — do rất ít than đi qua eo biển Hormuz — thì nó lại khiến giá dầu và khí đốt tăng mạnh, đồng thời làm dấy lên lo ngại về nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).

Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng 53% kể từ khi giao tranh bùng phát vào thứ Bảy.

Điều này khiến các công ty điện lực vốn thường phụ thuộc vào khí đốt chuyển sang sử dụng các nhà máy điện than có mức phát thải cao hơn như một giải pháp thay thế, đặc biệt tại những nơi như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Liên minh châu Âu.

Bộ trưởng Môi trường và An ninh Năng lượng Italy Gilberto Pichetto Fratin cho biết trong một cuộc phỏng vấn truyền hình hôm thứ Tư (4/3) rằng nước này sẽ cân nhắc khởi động lại một số nhà máy điện than đã ngừng hoạt động nếu cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến tranh trở nên nghiêm trọng hơn.

Tuần này, Bangladesh cũng cho biết sẽ chuyển sang sử dụng than nhằm giảm bớt tác động của giá khí đốt cao và sự gián đoạn nguồn cung LNG.

Theo ông Alex Thackrah, quản lý cấp cao phụ trách thị trường than tại Argus, một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể khiến giá than gần như tăng gấp đôi so với mức hiện tại, lên khoảng 250 USD/tấn, đặc biệt nếu khủng hoảng năng lượng khiến các nhà máy điện than đã ngừng hoạt động phải được tái khởi động.

“Nếu xảy ra giai đoạn gián đoạn kéo dài đối với nguồn cung LNG, điều đó sẽ khiến giá than tăng lên đáng kể,” Thackrah cho biết.

Thị trường than vốn đã bắt đầu thắt chặt từ tháng trước, trước khi chiến sự tại Iran bùng phát, do Indonesia — nước xuất khẩu than nhiệt lớn nhất thế giới — áp dụng hệ thống hạn ngạch sản xuất mới.

Dù Indonesia chưa hoàn tất việc xác định hạn ngạch sản xuất cho năm nay, mức này được dự báo sẽ thấp hơn đáng kể so với năm ngoái, làm giảm lượng than sẵn có để xuất khẩu.

George Cheveley, quản lý danh mục tại Ninety One, cho biết than đang được hưởng lợi từ những lo ngại gia tăng về an ninh nguồn cung năng lượng, cũng như từ việc nguồn cung bị cắt giảm trong giai đoạn giá thấp kéo dài những năm gần đây.

“Rõ ràng giá năng lượng cao hơn sẽ có tác động nhất định đến nhu cầu than tại một số thị trường,” ông nói. “Mọi thứ phụ thuộc vào việc tình hình này kéo dài bao lâu.”