Giá hấp dẫn, trăm ngàn tỉ đồng khắc đổ vào điện mặt trời

Việc dòng vốn tư nhân đổ mạnh vào điện mặt trời thời gian qua có tác động chính từ việc giá mua điện mặt trời được Chính phủ cho phép ở mức tương đương 9,35 UScent/kWh.

Trăm ngàn tỉ đồng làm điện mặt trời

Tới thời điểm 30/6/2019, cả nước đã có hơn 80 dự án điện mặt trời đủ điều kiện vận hành thương mại với tổng công suất 4.500 MWp. Song đó chưa phải là con số cuối cùng. Số liệu của Bộ Công thương cho thấy, con số 4.500 MWp nằm trong tổng cộng 13.000 MWp điện mặt trời đã được bổ sung qui hoạch.

Tính cả các dự án đã đầu tư xong, đã được bổ sung qui hoạch và đang chờ bổ sung qui hoạch, con số lên tới 321 dự án, với tổng công suất 26.000 MWp.

Theo số liệu được nhiều dự án điện mặt trời công bố, với qui mô 50 MWp, vốn đầu tư sẽ rơi vào 1.200 tỉ đồng. Như vậy, chỉ tính riêng gần 4.500 MWp công suất đã hoàn tất đầu tư, ngành điện đã thu hút được khoảng 100.000 tỉ đồng (tương đương 4,6 tỉ USD) vốn đầu tư vào điện mặt trời chỉ trong 1,5 năm qua. 

Đáng nói, tất cả các nguồn vốn này đều đến doanh nghiệp tư nhân, quỹ đầu tư hay nhà đầu tư nước ngoài.

Nếu qui mô điện mặt trời tiếp tục tăng lên và chạm mức 13.000 MWp đã được bổ sung qui hoạch, thì tổng số tiền đầu tư điện mặt trời có thể lên tới không dưới 200.000 tỉ đồng, tương đương 9 tỉ USD.

Việc dòng vốn tư nhân đổ mạnh vào điện mặt trời thời gian qua có tác động chính từ việc giá mua điện mặt trời được Chính phủ cho phép ở mức tương đương 9,35 UScent/kWh và áp dụng trong thời gian 20 năm, với những dự án vận hành trước ngày 30/6/2019. Mức giá này cao hơn giá nhiệt điện, thủy điện theo Khung giá phát điện 2019 do Bộ Công thương ban hành.

Khắc khoải chờ giá mới

Mặc dù đã qua thời điểm ngày 1/7/2019 được 1 tháng, nhưng mức giá chính thức cho điện mặt trời vẫn chưa được quyết trong cuộc họp ngày 30/7. Việc chậm trễ có giá mới cho điện mặt trời dự kiến chỉ áp dụng tới hết năm 2021, hay việc lưới truyền tải điện ở những khu vực có tiềm năng nhất vẫn đang quá tải tới sau năm 2020 khiến nhiều quỹ đầu tư nguội dần nhiệt huyết với điện mặt trời.

Để giải quiết phần nào khó khăn trong việc cấp điện, cần khuyến khích phát triển điện mặt trời trên mái nhà, do thời gian thi công nhanh, không cần phát triển hệ thống truyền tải, giảm tổn thất hệ thống truyền tải, tiết kiệm diện tích đất, huy động nguồn lực từ dân và doanh nghiệp vào đầu tư nguồn cấp điện. 

Bộ Công thương cũng đề nghị tiếp tục cho áp dụng mức giá điện 9,35 UScent/kWh cho các dự án điện mặt trời trên mái nhà trên địa bàn cả nước đến hết năm 2021.

Bộ Công thương kỳ vọng, sẽ có 100.000 hệ thống điện mặt trời áp mái được lắp đặt từ nay tới năm 2025, trong điều kiện chi phí lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái đang giảm mạnh, chỉ còn cỡ 20 triệu đồng/kWp, thay vì mức 50-60 triệu đồng/kWp cách đây khoảng 3 năm.

Giá điện - nút thắt cổ chai

Ông Ousmane Dione, Giám đốc quốc gia Việt Nam của Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng, thách thức trong giai đoạn tới của ngành năng lượng Việt Nam là thu hút được nguồn vốn đầu tư, ước tính khoảng 150 tỉ USD cho tới năm 2030. Chỉ tính từ năm 2010 tới nay, đã có 80 tỉ USD được đầu tư vào ngành điện ở các khâu phát điện, truyển tải và phân phối.

Dẫu vậy, tiêu thụ điện bình quân trên đầu người tại Việt Nam hiện đạt 1.700 kWh/người/năm, vẫn thấp hơn so với bình quân quốc tế và chỉ bằng 1/3 của Trung Quốc, 1/5 của Australia.

Với thực tế kinh tế tăng trưởng mạnh và điều kiện của người dân tốt hơn, lượng điện tiêu thụ chắc chắn tiếp tục tăng, với mức tăng ước khoảng 8%/năm trong thập kỷ tới. Điều này cũng đặt ra thách thức mới trong huy động vốn cho phát triển năng lượng nói chung, đặc biệt là điện.

Theo tính toán được WB đưa ra, nhu cầu vốn cho phát triển điện từ nay tới năm 2030 là 150 tỉ USD. Tuy nhiên, nhu cầu huy động này đang gặp thách thức lớn, cụ thể nhất là giá điện ở dưới mức thu hồi chi phí và EVN không nhận được trợ cấp trực tiếp từ Chính phủ.

Chia sẻ câu chuyện này này, ông Franz Gerner, chuyên gia năng lượng cao cấp, Trưởng nhóm Năng lượng của WB tại Việt Nam cho hay, giá bán điện tại Việt Nam đang thuộp top giá rẻ, xếp thứ 21/93 nước được khảo sát, theo thống kê của Global Petrol Prices.

Với giá 1.720 đồng/kWh, giá điện tại Việt Nam thấp hơn nhiều so với Indonesia, Philippines, Singapore, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, kể cả Lào, Campuchia…

Ông Franz Gerner cho hay, giá điện trong tương lai cần phải thu hồi đầy đủ tất cả chi phí của ngành điện, gồm chi phí vận hành và bảo dưỡng, chi phí đầu tư, các nghĩa vụ trả nợ thông qua nguồn thu từ bán điện và mức giá này dự tính trung bình khoảng 11-12 UScent/kWh.

Thực tế dòng vốn đầu tư đổ vào các dự án điện mặt trời là minh chứng cho các nhận xét trên và nếu không có những cách thức tiếp cận rành mạch ở câu chuyện giá điện, chuyện thiếu điện chắc chắn sẽ diễn ra trong thời gian không xa.

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%