Cảnh báo rủi ro rửa tiền trong kinh doanh vàng bạc, đá quý

Ngày 24/4 tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Bộ Công an và Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo hướng dẫn công tác phòng, chống rửa tiền (PCRT) và tài trợ khủng bố (TTKB) đối với lĩnh vực kinh doanh kim khí quý, đá quý. Sự kiện nhằm cụ thể hóa các cam kết quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực tuân thủ cho doanh nghiệp trong bối cảnh rủi ro tài chính ngày càng gia tăng.

Hoạt động này nằm trong kế hoạch triển khai Quyết định 194/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện các cam kết của Việt Nam trong phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tăng cường hướng dẫn khu vực tư nhân, đặc biệt ở các ngành có mức độ rủi ro cao. Trong đó, kinh doanh kim khí quý, đá quý được xác định là lĩnh vực dễ bị lợi dụng do đặc thù giá trị giao dịch lớn, tính thanh khoản cao và khả năng ẩn danh.

Bên cạnh đó, Thượng tá Nguyễn Thành Long, Cục An ninh nội địa (Bộ Công an) cũng chỉ ra rằng các sản phẩm như vàng, đá quý có kích thước nhỏ gọn, dễ vận chuyển, cất giấu, khiến việc kiểm soát dòng tiền và truy vết nguồn gốc tài sản gặp nhiều khó khăn.

Cũng theo đại diện Bộ Công an, trên thế giới, hoạt động khai thác và buôn lậu vàng đã trở thành nguồn tài chính cho một số tổ chức cực đoan. Dù tại Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp cụ thể liên quan đến tài trợ khủng bố trong lĩnh vực này, song áp lực từ các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng lớn, đặc biệt khi Việt Nam vẫn nằm trong "Danh sách xám" của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) từ năm 2023.

Theo đó, cơ quan chức năng đang chuyển hướng giám sát từ phương thức "cào bằng" sang tiếp cận dựa trên rủi ro, tập trung kiểm soát chặt các đối tượng có nguy cơ cao, đồng thời giảm bớt thủ tục cho nhóm rủi ro thấp.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước) đã phổ biến các quy định pháp lý liên quan đến PCRT, trong đó nhấn mạnh nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân kinh doanh kim khí quý, đá quý với tư cách là "đối tượng báo cáo".

Các doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu như nhận biết khách hàng (KYC), đánh giá và phân loại rủi ro, giám sát giao dịch, báo cáo giao dịch có giá trị lớn hoặc có dấu hiệu đáng ngờ, lưu trữ hồ sơ và phối hợp với cơ quan chức năng.

Việc báo cáo giao dịch đáng ngờ không phụ thuộc vào giá trị mà dựa trên dấu hiệu nghi vấn, với thời hạn báo cáo thường trong từ 1 đến 3 ngày làm việc. Các vi phạm có thể bị xử phạt hành chính đến hàng trăm triệu đồng, thậm chí xử lý hình sự.

Cơ quan quản lý khẳng định tăng cường phối hợp giữa cơ quan chức năng và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để phát hiện sớm, ngăn chặn các hành vi rửa tiền và tài trợ khủng bố, qua đó góp phần bảo đảm an ninh tài chính và phát triển bền vững thị trường.