Cần tạo cơ chế để nâng tầm nghề nuôi yến trăm triệu USD mỗi năm tại Việt Nam
Xuất khẩu yến sào thu 100 - 125 triệu USD mỗi năm
Ngày 11/5, tại TP Nha Trang – Khánh Hòa, gần 50 nhà khoa học đã tham dự Hội thảo Khoa học Phát triển bền vững nghề nuôi chim yến tại Việt Nam do công ty Yến sào Khánh Hòa tổ chức. Đây là một trong những hoạt động thuộc Festival biển Nha Trang - Khánh Hòa 2019.
Hội thảo Khoa học Phát triển bền vững nghề nuôi chim yến tại Việt Nam. (Ảnh: Khải An)
Theo TS Nguyễn Văn Trọng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT), hiện nay nghề nuôi chim yến phát triển mạnh tại các nước Đông Nam Á. Tại Việt Nam, nghề nuôi chim yến với mục đích thương mại đã xuất hiện từ năm 2004 ở một số tỉnh Nam Trung bộ và Nam bộ. Tuy nhiên, 5 năm trở lại đây, nghề này đã phát triển khá mạnh, với nhiều loại hình và quy mô khác nhau trải dài từ Hải Phòng đến Cà Mau và các tỉnh Tây Nguyên.
"Hiện cả nước có 42/63 tỉnh nuôi chim yến với 8.548 nhà yến. Nhiều nhất là vùng ĐBSCL, tiếp đến là Đông Nam bộ, Duyên hải miền Trung. Qua nghiên cứu, khảo sát cho thấy, tiềm năng và triển vọng phát triển nghề nuôi chim yến của nước ta rất lớn", TS Nguyễn Văn Trọng nhận định.
Cụ thể, việc dẫn dụ, gây nuôi chim yến và khai thác sản phấm từ yến là một nghề cho sản phẩm có giá trị dinh dưỡng và kinh tế rất cao, từ 1.500 - 2.000 USD/kg tổ yến. Theo ước tính, năm 2018, số lượng tổ yến (yến sào) tai Việt Nam đạt 68 tấn và được xuất khẩu sang các nước Hồng Kông, Trung Quốc, cộng đồng người Hoa ở Mỹ, Úc, New Zealand… Sản phầm tổ yến chủ yếu được các công ty xuất khẩu, thu về khoản ngoại tệ dao động 100 - 125 triệu USD/năm.
Tuy nhiên, TS Nguyễn Văn Trọng cho biết, nghề nuôi chim yến có hiệu quả kinh tế cao nhưng thời gian qua chỉ phát triển mang tính tự phát. Nuôi chim yến chưa xây dựng kế hoạch sản xuất theo ngành hàng, chưa xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, chưa có giá trị xuất khẩu cao vì chủ yếu xuất thô.
Khai thác yến sào tại đảo Yến Khánh Hòa. (Ảnh: YSKH)
Bên cạnh đó, việc thiếu hoặc không nghiên cứu đầy đủ về khí hậu, thời tiềt vùng sinh thái và tập tính của loại chim yến nhà đã dẫn đến tình trạng xây nhà xong nhưng chim yến không về làm tổ; hoặc ở những vùng có khí hậu mùa đông lạnh, nhiệt độ thấp làm chim yến chết gây thiệt hại lớn.
"Để phát triển ngành nghề nuôi chim yến cần có quy hoạch chi tiết các tiểu vùng địa phương thuộc các xã, phường thuộc các quận, huyện có điều kiện phát triển ngành này.
Công tác khảo sát quy hoạch ngành nghề nuôi chim yến tại các địa phương phải được tiến hành do UBND tỉnh chỉ đạo các ngành thực hiện đồng bộ vì lợi ích chung của địa phương và cộng đồng xã hội", TS Trọng cho biết.
Xây dựng cơ chế quản lý để phát triển quần thể yến
Tại Hội nghị, các nhà khoa học đã đề nghị cần sớm cụ thể hóa các quy định pháp luật về nghề nuôi chim yến; đồng thời, cần điều tra, nghiên cứu qui hoạch các khu bảo tồn thiên nhiên cho loài chim yến có giá trị kinh tế, bảo tồn lưu giữ nguồn gen quí hiếm, giải pháp nguồn thức ăn, môi trường sinh thái nhà yến, quy hoạch các vùng, làng nghề nuôi chim yến tại các tỉnh, thành phố trên toàn quốc.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lân Hùng Sơn - Trưởng Khoa Sinh học, ĐH Sư phạm Hà Nội cho biết, khi quần thể chim yến phát triển lớn sẽ không cân bằng với hệ sinh thái.
Xuất khẩu yến sào thu về từ 100-125 triệu USD/năm. (Ảnh: Văn Chương)
"Bây giờ, yến nhà phát triển bên cạnh việc yến đảo cũng phát triển, nguồn thức ăn chắc chắn bị cạnh tranh. Mặt khác, trong một không gian mà quy hoạch sử dụng đất luôn luôn thay đổi và như vậy nó phải dịch chuyển đến vùng khác để kiếm ăn.
Như vậy, nếu chúng ta không quản lý quần thể đàn chim yến thì sẽ có các rủi ro từ các hoạt động quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, nơi có nghề nuôi yến phát triển", PGS TS Nguyễn Lân Hùng Sơn chia sẻ.
Theo đó, vị PGS TS đề nghị cần thiết phải có một cơ chế quản lý nhà nước đủ khả năng quản lý, vận hành và phát triển bền vững ở tất cả khâu mang tính hệ thống trong nghề nuôi yến, vốn được xác định là một nghề quan trọng đem lại lợi ích cả nước về môi trường và kinh tế cho đất nước.
"Cơ chế đó tạo môi trường thuận lợi kết nối giữa người nuôi yến, các doanh nghiệp xây dựng nhà yến, thu mua chế biến các sản phẩm từ tổ yến, các nhà khoa học, các nhà quản lý ở địa phương và trung ương nhằn quản lý và phát triển bền vững nghề nuôi yến ở Việt Nam", PGS TS Nguyễn Lân Hùng Sơn nhận định.
Ông Hùng cũng cho rằng, cần cụ thể, đồng bộ hóa các cơ chế chính sách minh bạch, rõ ràng, khả thi để nghề nuôi yến nhà trở thành một nghề quan trọng trong cơ cấu phát triển kinh tế của các địa phương có tiềm năng tài nguyên thiên nhiên này. Tổ yến Việt Nam trở thành một sản phẩm quốc gia có uy tín trên thị trường thế giới và đảm bảo việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.
