Chuyên gia Manulife Investment: Đừng nhầm có tiền tỷ với có năng lực đầu tư

Tại phiên thảo luận 1 với chủ đề “Bức tranh vĩ mô 2027 - Nguồn lực cho chu kỳ tăng trưởng mới” trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027, ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam, đã đưa ra những cảnh báo về cách thức tổ chức lực lượng nhà đầu tư trên thị trường vốn Việt Nam.

Theo ông Hải, một trong những bài học kinh điển của giai đoạn trước năm 2021 là thị trường muốn phát triển nhưng lại phân phối trực tiếp quá nhiều sản phẩm cho nhà đầu tư cá nhân, trong khi chưa kiểm soát tốt năng lực và mức độ phù hợp của người tham gia.

“Tôi từng phát biểu năm 2015 rằng, nếu không kiểm soát tốt hoạt động đầu tư của nhà đầu tư cá nhân thì đây không chỉ là vấn đề tài chính mà còn có thể trở thành vấn đề xã hội. Thực tế, những hệ lụy chúng ta phải đối mặt sau đó không đơn thuần là vấn đề tài chính mà đã trở thành vấn đề xã hội”, ông Hải nói.

Từ thực tế này, ông cho rằng cần thể chế hóa và chuyên nghiệp hóa lực lượng nhà đầu tư tham gia thị trường. Với những sản phẩm đòi hỏi mức độ nghiên cứu cao, đánh giá chuyên sâu, cần có sự tham gia của các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Thay vì để từng cá nhân tự tiếp cận các sản phẩm phức tạp, thị trường cần tạo động lực để các trung gian tài chính như quỹ đầu tư, đơn vị nhận ủy thác tập hợp những nguồn vốn nhỏ lẻ. Qua đó, những người có chuyên môn sẽ đại diện quản lý và đầu tư nguồn vốn trên thị trường chuyên nghiệp.

Đáng chú ý, ông Hải cho rằng việc sử dụng ngưỡng tài sản 2-3 tỷ đồng để xác định nhà đầu tư chuyên nghiệp chưa thực sự hợp lý.

Theo ông, người sở hữu tài sản ở mức này không phải hiếm, nhưng số người có khả năng đọc, phân tích một bộ tài liệu dày hàng trăm trang với những điều khoản chi tiết lại không nhiều.

“Rõ ràng, chúng ta đang để những người chưa đủ năng lực tham gia vào những thị trường có mức độ rủi ro cao. Nếu tiếp tục buông lỏng vấn đề này, những hệ lụy tương tự có thể lặp lại”, ông Hải cảnh báo.

Vì vậy, ông cho rằng thị trường vốn Việt Nam cần cải tổ theo hướng thu hút mạnh hơn sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư tổ chức.

Tuy nhiên, chuyên gia Manulife cũng lưu ý việc chuyên nghiệp hóa thị trường không chỉ nằm ở phía nhà đầu tư mà còn cần cải thiện môi trường hoạt động của các doanh nghiệp phát hành.

Theo ông Hải, các chế tài xử lý cần được minh bạch hóa. Những doanh nghiệp hoạt động đúng đắn cần được khuyến khích, trong khi các trường hợp sai phạm, có dấu hiệu lừa dối nhà đầu tư phải bị xử lý nghiêm.

Dù vậy, việc xử lý sai phạm cũng cần tránh tình trạng đẩy toàn bộ trách nhiệm thanh tra xuống UBND cấp tỉnh như hiện nay.

Ông dẫn chứng hoạt động thanh tra việc sử dụng vốn từ phát hành trái phiếu. Qua trao đổi với doanh nghiệp, ông nhận thấy tâm lý e ngại rất lớn. Doanh nghiệp lo ngại sau khi phát hành chưa chắc đã huy động được vốn, trong khi lãi suất có thể không thấp hơn đáng kể so với vay ngân hàng. Những yếu tố này khiến chi phí tuân thủ trở thành gánh nặng đáng kể.

Theo ông Hải, thị trường không thể buông lỏng quản lý, để các chủ thể muốn làm gì thì làm như giai đoạn trước. Nhưng ngược lại, cũng không nên siết chặt quá mức, khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tăng cao hoặc phát sinh rủi ro liên quan đến hình sự hóa, ảnh hưởng đến khả năng tham gia thị trường của doanh nghiệp.

Ông cho rằng cần có sự thay đổi đồng thời từ cả phía cung và phía cầu để tạo dựng niềm tin, giúp nhà đầu tư an tâm hơn khi tham gia thị trường và doanh nghiệp tự tin huy động vốn.

Tựu trung, theo chuyên gia Manulife, thị trường vốn cần giải quyết hai vấn đề. Ở phía cầu, cần cải tổ lực lượng nhà đầu tư, nâng cao tính chuyên nghiệp và phát huy vai trò của các tổ chức đầu tư, trung gian tài chính. Ở phía cung, cần xây dựng hành lang pháp lý ổn định, thông thoáng, vừa bảo đảm kỷ luật thị trường, vừa tránh tạo ra chi phí tuân thủ quá lớn cho các tổ chức phát hành.