Xuất khẩu sầu riêng tăng tốc, mang về hơn 2,7 tỷ USD sau 8 tháng

Xuất khẩu sầu riêng tăng tốc

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong tháng 8, sầu riêng tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của toàn ngành rau quả, với kim ngạch xuất khẩu đạt 956,4 triệu USD, tăng 40,4% so với tháng trước và tăng 62,4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung 8 tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng đạt 2,72 tỷ USD, tăng 55% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 44,3% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước.

Về cơ cấu mặt hàng, sầu riêng tươi mang về gần 2,3 tỷ USD, tăng 49,3%, chiếm 83,5% tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng. Sầu riêng đông lạnh đạt 447,2 triệu USD, tăng 68,7%, chiếm 16,4%, trong khi sầu riêng chế biến chỉ chiếm tỷ trọng không đáng kể khoảng 0,1%.

Đáng chú ý, dù kim ngạch tăng mạnh, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng tươi trong 8 tháng đầu năm lại giảm 3,3% so với cùng kỳ, xuống còn 3.269 USD/tấn. Ngược lại, giá xuất khẩu bình quân sầu riêng đông lạnh tăng 6,1%, lên 4.843 USD/tấn.

Về thị trường, Trung Quốc tiếp tục áp đảo trong cơ cấu thị trường xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm, với kim ngạch đạt gần 2,6 tỷ USD, tăng 59,2% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm tới 95% tổng xuất khẩu. Riêng tháng 8, xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đạt 935,4 triệu USD, tăng 40,8% so với tháng 7 và tăng 63,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đà tăng mạnh này cho thấy sức mua tại thị trường Trung Quốc vẫn duy trì ở mức cao, trong khi nguồn cung từ Việt Nam được cải thiện về khả năng đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Việc mở rộng danh sách mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói được cấp phép cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu và thông quan.

Bên cạnh thị trường chủ lực Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam đang từng bước mở rộng hiện diện tại một số thị trường tiềm năng. Lũy kế 8 tháng, xuất khẩu sang Hàn Quốc tăng mạnh 223,5%, Nhật Bản tăng 16,7%, Mỹ tăng 11,1% và Papua New Guinea tăng 8,7%. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu sang Hong Kong, Đài Loan và Australia giảm so với cùng kỳ.

Cạnh tranh ngày càng gia tăng

Trong báo cáo mới đây, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết tháng 9 và tháng 10 nguồn cung sầu riêng Tây Nguyên vào giai đoạn cuối vụ thu hoạch rộ. Lợi thế độc quyền cung cấp sầu riêng tươi cho thị trường Trung Quốc trong giai đoạn này giúp trị giá xuất khẩu rau quả của Việt Nam duy trì ở mức trên 1 tỷ USD/tháng.

Tuy nhiên, ngành hàng rau quả cần lưu ý, thời gian tới Trung Quốc và các thị trường nhập khẩu tiếp tục siết chặt kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, mã số vùng trồng (PUC) và tiêu chuẩn đóng gói.

Trong khi đó, theo Nikkei Asia, việc tiếp cận trực tiếp hơn với thị trường Trung Quốc đang trở thành một lợi thế quan trọng đối với người trồng sầu riêng Việt Nam, bởi loại trái cây này có thể bắt đầu chua hoặc hư hỏng chỉ trong vòng hai tuần sau khi thu hoạch.

“Khoảng cách từ Việt Nam đến các chợ đầu mối ở Trung Quốc rất gần. Chúng tôi có lợi thế rất lớn về vận chuyển. ... Chúng tôi có thể đưa sầu riêng trực tiếp đến chợ đầu mối, chỉ cần bốc hàng lên rồi dỡ xuống”, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết.

Làn sóng mở rộng diện tích sầu riêng tại Việt Nam diễn ra mạnh mẽ kể từ khi Trung Quốc cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam vào tháng 7/2022, đưa diện tích trồng lên khoảng 200.000 ha. Trong khi đó, diện tích sầu riêng của Thái Lan, vốn ở mức tương đương vào năm 2021, đã tăng lên hơn 300.000 ha.

Cùng với Việt Nam, Trung Quốc ngày càng mở rộng danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi vào nước này. Sau Philippines và Malaysia, Campuchia và Lào cũng được cấp phép trong năm ngoái, trong khi Myanmar đang đàm phán để tiếp cận thị trường này.

Nguồn cung ngày càng đa dạng đang làm gia tăng cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc, khi người mua có nhiều lựa chọn hơn thay vì phụ thuộc vào một số nguồn cung truyền thống. 

Thực tế, việc ngày càng có nhiều lựa chọn hơn cho sầu riêng tươi, đặc biệt là các sản phẩm có giá thấp hơn, đã khiến mạng xã hội Trung Quốc gần đây xuất hiện nhiều lời hưởng ứng về sự xuất hiện của khái niệm “tự do ăn sầu riêng”.

Theo số liệu của Cơ quan Hải quan Trung Quốc, trong 8 tháng đầu năm, nước này đã nhập khẩu gần 1,8 triệu tấn sầu riêng, tương ứng trị giá 7,2 tỷ USD, tăng 44,2% về lượng và 39,9% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu từ hầu hết các nguồn cung chính. Trong đó, Thái Lan là nguồn cung lớn nhất với 5 tỷ USD, tăng 33,5% và chiếm 69,4% thị phần.

Nhập khẩu từ thị trường cung cấp lớn thứ hai là Việt Nam tăng với biên độ mạnh hơn, lên tới 52,5%, đạt 2,1 tỷ USD, chiếm 29,4%.

Hai nguồn cung kể trên chiếm tới 98,9% tổng kim ngạch nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc. Các thị trường khác chỉ chiếm tỷ trọng khá nhỏ, nhưng lại tăng rất cao như Malaysia tăng tới 348,9%, Campuchia tăng 35.110% và Philippines tăng 967,1%.

Tuy nhiên, đà tăng về lượng và giá trị nhập khẩu không đi kèm với giá nhập khẩu bình quân. So với cùng kỳ năm ngoái, giá sầu riêng nhập khẩu của Trung Quốc từ Thái Lan giảm khoảng 1%, từ Việt Nam giảm gần 6%, trong khi Malaysia và Philippines giảm lần lượt 39% và 24,3%. Duy nhất Campuchia ghi nhận giá bình quân tăng 8,5%.