Trình Quốc hội cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh công nghệ

Sáng 7/8, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình Quốc hội dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về tần số vô tuyến điện, viễn thông, giao dịch điện tử và chuyển giao công nghệ.

Theo Chính phủ, ngoài bãi bỏ, cắt giảm và bổ sung điều kiện kinh doanh, các văn bản hướng dẫn dự kiến tiếp tục bãi bỏ 4, sửa đổi hoặc bổ sung 78 thủ tục hành chính. Việc sửa luật nhằm đẩy mạnh phân quyền, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và hoàn thiện cơ chế sử dụng chung hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh. Một số vướng mắc đã được Chính phủ xử lý bằng nghị quyết, nghị định nhưng đây chỉ là giải pháp chuyển tiếp, cần được luật hóa trước ngày 1/3/2027.

Với lĩnh vực tần số vô tuyến điện, dự thảo cắt giảm nhiều điều kiện cấp giấy phép được cho là trùng lặp với cơ chế quản lý hiện hành, chuyển trọng tâm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu cấp phép và chứng chỉ.

Quy định về đào tạo vô tuyến điện viên cũng được bãi bỏ để đưa hoạt động này ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, người khai thác thiết bị vô tuyến điện hàng hải, hàng không và nghiệp dư vẫn phải có giấy tờ xác nhận năng lực. Thẩm quyền cấp, thu hồi chứng chỉ được phân định cho các Bộ Xây dựng, Quốc phòng, Công an, Khoa học và Công nghệ theo từng lĩnh vực.

Chính phủ cho rằng cách làm này vẫn bảo đảm năng lực của người vận hành thiết bị nhưng giảm điều kiện với hoạt động đào tạo.

Trong lĩnh vực viễn thông, dự thảo bỏ điều kiện doanh nghiệp "không đang trong quá trình giải thể, phá sản" khi xin cấp phép do quy định này không phát sinh trên thực tế. Yêu cầu xây dựng phương án kỹ thuật, phương án kinh doanh được đơn giản thành kế hoạch kinh doanh và kỹ thuật.

Dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền cũng được đề xuất bỏ điều kiện hoạt động, phù hợp với việc đưa lĩnh vực này ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Về dịch vụ tin cậy trong giao dịch điện tử, Chính phủ đề xuất bỏ thủ tục thay đổi nội dung và gia hạn giấy phép. Thông tin cần điều chỉnh đã có trong các cơ sở dữ liệu dùng chung, còn trường hợp giấy phép hết hạn sẽ được xử lý theo thủ tục cấp lại.

Dự thảo đồng thời chuyển thẩm quyền từ Thủ tướng sang Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ đối với việc phê duyệt chương trình quốc gia phát triển thị trường khoa học và công nghệ; ban hành chương trình, chính sách về nhập khẩu, chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ. Chính phủ cho rằng việc phân quyền sẽ rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính chủ động của cơ quan chuyên môn.

Dự thảo cũng kéo dài thời hạn cấp phép sử dụng băng tần trong trường hợp đặc biệt cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh từ tối đa 3 năm lên 5 năm. Thời điểm đánh giá hiệu quả đề án được chuyển từ 3 lên 9 tháng trước khi giấy phép hết hạn, song tổng thời gian thực hiện vẫn không quá 10 năm.

Theo Chính phủ, chu kỳ 3 năm hiện nay chưa phù hợp với thời gian đầu tư mạng di động và chưa đủ dữ liệu để đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần. Việc kéo dài thời hạn cấp phép ban đầu giúp doanh nghiệp chủ động đầu tư, tránh lãng phí hạ tầng.

Dự thảo cũng mở rộng hình thức chia sẻ hạ tầng viễn thông, không giới hạn trong hợp đồng mà có thể thực hiện bằng thỏa thuận khác, gồm trường hợp sử dụng chung miễn phí để phục vụ quốc phòng, an ninh. Hiệp thương giá chỉ áp dụng khi doanh nghiệp viễn thông không thống nhất được giá chia sẻ hạ tầng.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải tán thành việc cắt giảm điều kiện kinh doanh nhưng đề nghị quy định rõ phương thức hậu kiểm, dựa trên mức độ rủi ro của hàng hóa, dịch vụ và khả năng liên thông dữ liệu.

Ủy ban đồng tình kéo dài thời hạn cấp phép băng tần lên 5 năm, song cho rằng đây là tài nguyên có giá trị lớn nên cần luật hóa căn cứ xác định tỷ lệ băng tần phục vụ quốc phòng, an ninh.

Đối với cơ chế chia sẻ hạ tầng, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng, phương án bù đắp chi phí cho doanh nghiệp và yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước. Dịch vụ tên miền ".vn" dù được đưa khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện vẫn cần công cụ hậu kiểm đủ mạnh do liên quan đến chủ quyền số.

Đa số thành viên Ủy ban tán thành bỏ thủ tục gia hạn giấy phép dịch vụ tin cậy nhưng đề nghị thủ tục cấp lại phải đơn giản, nhanh chóng, tránh bỏ một thủ tục nhưng phát sinh quy trình phức tạp hơn.

Riêng việc chuyển thẩm quyền phê duyệt các chương trình quốc gia từ Thủ tướng xuống Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, một số ý kiến đề nghị cân nhắc vì các chương trình có phạm vi liên ngành, cần vai trò điều phối của Chính phủ và Thủ tướng.

Quốc hội sẽ thảo luận tổ dự án luật này vào ngày 13/8 và bấm nút thông qua vào chiều 24/8.