Thị trường thép Trung Quốc bước vào giai đoạn đi ngang kéo dài sau cuộc khủng hoảng bất động sản

Trạng thái cân bằng mới 

Trung Quốc tiêu thụ khoảng một nửa lượng thép của thế giới, khiến lĩnh vực này trở thành nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng của đất nước trong những thập kỷ gần đây. Tuy nhiên, các nhà máy thép kể từ đó đã rơi vào thời kỳ khó khăn hơn. Sản lượng năm ngoái của họ đạt 961 triệu tấn, thấp hơn gần 10% so với mức đỉnh 1,065 tỷ tấn vào năm 2020, theo Bloomberg.

Ông Triệu Kim Khuê (Zhao Jinkui), Phó Tổng thư ký Hiệp hội Sắt thép Trung Quốc (CISA), chia sẻ với các đại biểu tham dự Tuần lễ Sắt thép Quốc tế Singapore cho biết nhu cầu thép thanh (loại thép dùng trong xây dựng) đã bị sụt giảm do cuộc khủng hoảng bất động sản.

Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh lại bớt ảm đạm hơn. Bà Khương Lệ (Jiang Li), một nhà phân tích độc lập và là chuyên gia kỳ cựu của Công ty TNHH Tập đoàn Gang thép Bảo Sơn (Baoshan Iron & Steel Co.) – nhà máy thép niêm yết lớn nhất Trung Quốc, cho biết nhu cầu tiêu thụ thực tế đối với tất cả loại thép của Trung Quốc chỉ thấp hơn 3,1% so với mức của năm 2020.

Bà nhận định: “Nhu cầu thép của Trung Quốc đang chuyển dịch từ mô hình do ngành bất động sản và xây dựng dẫn dắt sang một trạng thái tái cân bằng ở mức độ cao. Trạng thái cân bằng này được hỗ trợ bởi ngành sản xuất, hạ tầng và quá trình chuyển dịch năng lượng.”

Điều đó cho thấy các lĩnh vực như đóng tàu, thiết bị năng lượng mới và sản xuất tiên tiến đã hấp thụ phần lớn lượng dư thừa. Bà Khương cho rằng kỳ vọng nhu cầu thép sẽ lao dốc không phanh là điều sai lầm. Thay vào đó, lượng tiêu thụ sẽ giảm dần cho đến năm 2050.

Theo bà Vương Di Lâm, Tổng giám đốc bộ phận nghiên cứu của Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc (China Mineral Resources Group Co.), nhu cầu thép xây dựng của nước này đã giảm xuống còn 49% tổng sản lượng vào năm ngoái, từ mức đỉnh 58% vào năm 2020.

Bà Vương dự báo các nỗ lực cắt giảm tình trạng dư thừa công suất của chính phủ sẽ khiến sản lượng của Trung Quốc giảm xuống còn 900 triệu tấn vào năm 2030. Bà cũng cho biết việc mở rộng các thị trường tại Ấn Độ và Đông Nam Á sẽ tiếp tục làm thu hẹp thị phần sản xuất thép toàn cầu của Trung Quốc.

Xuất khẩu đóng vai trò cốt lõi

Xuất khẩu đã trở thành chiếc đệm đỡ quan trọng cho các nhà sản xuất thép, đạt mức kỷ lục 119 triệu tấn vào năm ngoái. Tuy nhiên, các mô hình thương mại đang thay đổi khi những người mua truyền thống áp thuế để bảo hộ ngành công nghiệp trong nước, buộc các nhà máy thép Trung Quốc phải tìm kiếm các thị trường khác.

Ví dụ, theo dữ liệu từ Hiệp hội Sắt thép Trung Quốc (CISA), lượng hàng xuất khẩu sang châu Phi đã tăng 30% vào năm 2025, trong khi xuất khẩu sang Bắc Mỹ giảm gần 20%.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu (EU) – được thiết kế để đánh thuế hàng hóa giá rẻ sản xuất theo các quy định môi trường lỏng lẻo hơn – đang tạo thêm một rào cản khác cho các nhà xuất khẩu.

Ông Triệu đã chỉ trích các tiêu chuẩn khí thải của EU là "thiếu công bằng một cách nghiêm trọng" vì không ghi nhận những tiến bộ của Trung Quốc trong việc giảm lượng carbon ngành thép. Ông chỉ ra rằng hơn 300 tỷ nhân dân tệ (44 tỷ USD) đã được đầu tư để nâng cấp hệ thống xử lý môi trường, và 932 triệu tấn công suất đã được cải tạo để đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải cực thấp.