Nhà máy rục rịch tăng giá, thị trường tôn mạ Trung Quốc tháng 10 chờ đợi điều gì?

Thị trường Trung Quốc bước vào tháng 9 với nhiều kỳ vọng về chu kỳ phục hồi theo quy luật mùa vụ “tháng 9 vàng, tháng 10 bạc”. Tuy nhiên, diễn biến thực tế trong 4 tuần qua đã bộc lộ sự lệch pha rõ rệt giữa kỳ vọng và thực tế. Lực đẩy từ chi phí đầu vào tăng cao cùng nỗ lực giữ giá của các nhà máy thép lớn đã tạo bệ đỡ vững chắc, nhưng sức cầu hạ nguồn lại tỏ ra hụt hơi. Tiến sát kỳ nghỉ lễ kép gồm Tết Trung thu và Quốc khánh (Tuần lễ Vàng), hoạt động mua bán trên thị trường giao ngay càng thu hẹp, khiến đà tăng giá bị chặn lại và thị trường chuyển sang trạng thái tích lũy thận trọng.

Dữ liệu giám sát từ Hệ thống Thị trường Hàng hóa SunSirs cho thấy, giá giao ngay của tôn mạ màu nội địa Trung Quốc mở cửa ở mức 6.550 nhân dân tệ/tấn vào ngày 1/9 và nhích nhẹ lên 6.600  nhân dân tệ/tấn vào ngày 28/9. Tính chung cả tháng 9, giá bình quân của tôn mạ màu tăng 0,763% so với đầu tháng và tăng 0,763% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, thị trường tôn mạ kẽm cũng vận động tương tự khi giá bình quân tăng từ 4.150  nhân dân tệ/tấn tại thời điểm đầu tháng lên 4.172  nhân dân tệ/tấn vào ngày 28/9, tương ứng mức tăng 0,53% so với đầu tháng nhưng vẫn giảm 0,548% so với cùng kỳ năm trước. Dù xu hướng chung duy trì sắc xanh nhẹ, thanh khoản toàn thị trường khá trầm lắng do người mua chỉ giải ngân theo nhu cầu cấp thiết.

Áp lực chi phí nguyên liệu

Yếu tố quan trọng nhất khiến thị trường tôn mạ trụ vững ở vùng giá cao trong suốt tháng 9 chính là sức ép từ chi phí sản xuất.

Ở thượng nguồn, giá phôi thép gồm thép cuộn cán nóng (HRC) và cán nguội (CRC) dao động trong biên độ hẹp, không xuất hiện các nhịp giảm sâu. Cùng thời điểm, giá kẽm nguyên liệu trên thị trường kim loại màu tăng vọt và duy trì ở mức cao, kết hợp với chi phí các loại sơn phủ bề mặt ổn định. Sự cộng hưởng này đã đẩy chi phí sản xuất tổng hợp của cả tôn mạ kẽm và tôn mạ màu lên mức cao mới, tạo thành bệ đỡ chặn đứng nguy cơ sụt giá sâu của thị trường thành phẩm.

Trước áp lực chi phí leo thang trong khi biên lợi nhuận bị bào mòn, các nhà máy thép lớn kiên quyết giữ chính sách giá xuất xưởng chặt chẽ và từ chối hạ giá xả hàng. Điển hình tại khu vực Thượng Hải, các tập đoàn thép hàng đầu khi công bố chính sách thanh toán cho tôn cuộn mạ kẽm đã ấn định giá thanh toán giao kho ở mức 4.206 nhân dân tệ/tấn, tăng 90  nhân dân tệ/tấn so với kỳ trước. Quyết định này phản ánh trực tiếp việc chi phí kẽm tăng phi mã, buộc nhà sản xuất phải chuyển một phần áp lực sang hệ thống phân phối. Dù lực đẩy chi phí chưa đủ mạnh để kích hoạt đợt bứt phá mới, nó đã triệt tiêu hoàn toàn dư địa giảm giá trên thị trường giao ngay.

Thực trạng cung ứng và công suất

Về nguồn cung, hoạt động sản xuất ngành tôn mạ trong tháng 9 ghi nhận sự phân hóa rõ nét về mặt cấu trúc. Dữ liệu vận hành tuần mới nhất từ SunSirs cho thấy, tỷ lệ vận hành chung toàn ngành tôn mạ kẽm duy trì ở mức cao là 90,94%. Tuy nhiên, tỷ lệ tận dụng công suất thực tế lại sụt giảm 0,74% so với tuần trước đó, lùi về mức 65,68%, kéo tổng sản lượng tuần giảm 13.100 tấn xuống còn 1,16 triệu tấn. Sự suy giảm công suất này diễn ra tập trung nhất tại khu vực Hoa Đông, nơi nhiều cơ sở sản xuất chủ động hạ nhịp độ vận hành.

Cơ cấu công nghệ chứng kiến khoảng cách phân hóa lớn, các doanh nghiệp lò cao khép kín duy trì tỷ lệ tận dụng công suất ở mức 73,3% nhờ tiềm lực ổn định; trong khi nhóm doanh nghiệp tư nhân chuyên cán lại từ phôi thép giảm mạnh xuống 61,1% do biên lợi nhuận bị ép mỏng.

Chiến lược tồn kho trước Tuần lễ Vàng và áp lực từ các nhà máy thép 

Trước kỳ nghỉ Quốc khánh kéo dài, quản trị hàng tồn kho của giới thương nhân thể hiện sự thận trọng tối đa. Tính đến cuối tháng 9, lượng tồn kho tôn mạ kẽm tại các nhà máy thép đạt 681.200 tấn (tăng 400 tấn so với tuần trước đó). Tổng tồn kho tôn mạ kẽm toàn thị trường duy trì ở mức 2,28 triệu tấn, gần như đi ngang với mức tăng ròng chỉ 200 tấn. Thực tế này phản ánh việc đại đa số thương nhân áp dụng triệt để chiến lược “tồn kho mỏng”, đẩy nhanh tốc độ quay vòng vốn và kiên quyết không gom hàng dự trữ trước kỳ nghỉ lễ.

Dù áp lực tồn kho phân khúc tôn mạ vẫn trong tầm kiểm soát, bức tranh tồn kho toàn ngành thép Trung Quốc lại phát đi tín hiệu cảnh báo. Dữ liệu từ Hiệp hội Sắt Thép Trung Quốc (CISA) cho biết, tính đến trung tuần tháng 9/2026, tồn kho thép thành phẩm tại các doanh nghiệp thép trọng điểm đã tăng lên 17,08 triệu tấn. Con số này tăng 0,56 triệu tấn (tương đương 3,4%) so với kỳ theo dõi 10 ngày trước đó và tăng 2,94 triệu tấn (tương đương 20,8%) so với đầu năm. So với cùng kỳ năm trước, tồn kho hiện cao hơn 1,79 triệu tấn (tương đương 11,7%), dù có giảm 1,25 triệu tấn (tương đương 6,8%) so với tháng 8. Tồn kho thép thô thượng nguồn ở mức cao tạo ra nguy cơ dư cung tiềm ẩn nếu sức hấp thụ hạ nguồn không sớm khởi sắc sau kỳ nghỉ.

Nhu cầu hạ nguồn phân hóa 

Sự chững lại của đà tăng giá tôn mạ trong tháng 9 bắt nguồn từ sự phân hóa sâu sắc của các lĩnh vực tiêu thụ hạ nguồn. Trụ cột nâng đỡ nhu cầu quan trọng nhất hiện nay đến từ phân khúc công nghiệp và năng lượng mới, đặc biệt là các đơn hàng thi công mái và vách ngăn cho nhà xưởng kết cấu thép cùng các dự án khung giá đỡ điện mặt trời. Các dự án này liên tục phát sinh nhu cầu hoàn thiện tiến độ trước mùa đông, tạo ra dòng tiêu thụ ổn định. Tuy nhiên, mảng công nghiệp không đủ sức bù đắp cho khoảng trống quá lớn từ bất động sản dân dụng. Sự trì trệ kéo dài của thị trường nhà ở Trung Quốc tiếp tục khiến nhu cầu tôn mạ xây dựng dân dụng xuống mức thấp.

Bên cạnh đó, điểm nghẽn về dòng tiền và thu hồi công nợ chậm trễ tại các chủ đầu tư, nhà thầu đã kìm hãm mạnh khả năng mua vật tư. Hầu hết các đơn vị gia công và người dùng cuối chỉ mua hàng theo tiến độ thi công thực tế, triệt tiêu nhu cầu mua tích trữ đầu cơ. Tại thị trường quốc tế, đơn hàng xuất khẩu tôn mạ duy trì nhịp độ ổn định và có sự bổ sung mới ở mức khiêm tốn, song không tạo ra cú hích đủ mạnh cho thị trường nội địa.

Triển vọng tháng 10

Bước sang tháng 10/2026, thị trường tôn mạ Trung Quốc được cho là có thể đối mặt với sự đan xen phức tạp giữa các yếu tố hỗ trợ và rủi ro điều chỉnh.

Mặc dù các nhà máy thép đang phát đi tín hiệu tăng giá 200 nhân dân tệ/tấn cho tháng 10, nhưng điều kiện thị trường hiện tại và lượng đơn đặt hàng tiếp nhận cho thấy khối lượng đơn hàng thực tế khó có thể tăng mạnh - đặc biệt là trong bối cảnh đang tồn tại tình trạng đảo ngược giá giữa các đơn đặt hàng với nhà máy quốc doanh và giá thị trường giao ngay (giá giao ngay thấp hơn Nhà máy). Khoảng cách nghịch lý này khiến các đại lý ngần ngại ký thêm hợp đồng dài hạn, có thể làm suy giảm sản lượng đơn hàng mới của các nhà máy.

Sau kỳ nghỉ Quốc khánh, tốc độ tái khởi động các công trường xây dựng, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và biến động giá thép cuộn cán nóng sẽ là ba biến số then chốt quyết định hướng đi của thị trường tôn mạ.