Cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, chuyển thành mô hình Tập đoàn

Chiều 10/3, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc chủ trì cuộc họp cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2035 theo định hướng mô hình tập đoàn.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mục tiêu cơ cấu lại nhằm chuyển đổi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình Tập đoàn kinh tế hoạt động theo mô hình nhóm Công ty mẹ (Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ) – công ty con.

Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất thành lập Công ty mẹ - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam là công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ - công ty con Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở chuyển đổi mô hình Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, đảm bảo năng lực theo yêu cầu để tham gia triển khai, thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Bộ Tài chính đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến 2035, giá trị sản lượng và doanh thu toàn Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi thành lập) sẽ tăng bình quân từ 10%/năm trở lên.

Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nêu rõ, việc Chính phủ giao xây dựng đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để đáp ứng yêu cầu phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới với nhiều dự án và tuyến đường sắt được triển khai.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc, thực tiễn phát triển hệ thống đường sắt trong nước và kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển mạnh như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc… đều tổ chức doanh nghiệp theo mô hình tập đoàn để tập trung nguồn lực. Vì vậy, việc định hướng nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành Tập đoàn là cần thiết.

Phó Thủ tướng cho rằng nếu hình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam sẽ tạo điều kiện phát triển các lĩnh vực quan trọng như công nghiệp chế tạo trong ngành đường sắt như: chế tạo toa xe, đầu máy, thiết bị.

Đồng thời, các công ty con thuộc Tập đoàn sẽ phát triển logistics, quản lý và khai thác các hệ thống đường sắt cao tốc và các tuyến đường sắt khác; khai thác hiệu quả hạ tầng đường sắt, đồng thời tăng cường liên kết với khu vực tư nhân để mở rộng hệ sinh thái phát triển ngành.

Dù vậy, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh yêu cầu, việc chuyển Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình Tập đoàn phải tạo được động lực phát triển thực chất từ bên trong, tránh tình trạng "bình mới rượu cũ".

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ khẩn trương hoàn thiện đề án, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Trước đó, đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã được Chính phủ phê duyệt từ năm 2024.

Theo đó, Tập đoàn Đường sắt Việt Nam là công ty mẹ và các đơn vị thành viên được sắp xếp lại. 

Cụ thể, Trung tâm Điều hành giao thông vận tải đường sắt; 12 Chi nhánh Khai thác đường sắt: Hà Nội, Lào Cai, Hà Lào, Hà Lạng, Hà Thái Hải, Hà Thanh, Nghệ Tĩnh, Thừa Thiên - Huế, Nghĩa Bình, Phú Khánh, Sài Gòn và Chi nhánh ga Đồng Đăng; 3 Chi nhánh Xí nghiệp đầu máy: Hà Nội, Vinh, Sài Gòn và 3 Đơn vị sự nghiệp: Trường Cao đẳng Đường sắt, Trung tâm Y tế Đường sắt, Ban Quản lý dự án Đường sắt khu vực 1 là các đơn vị sẽ trực thuộc Tập đoàn.

Tập đoàn Đường sắt Quốc gia cũng thành lập mới Trung tâm Nghiên cứu - ứng dụng và phát triển Đường sắt là đơn vị phụ thuộc Công ty mẹ - VNR.

Các công ty con khác, VNR chỉ duy trì tỷ lệ nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, gồm: Công ty cổ phần Xe lửa Dĩ An; Công ty cổ phần Xe lửa Gia Lâm; 15 Công ty cổ phần Đường sắt: Yên Lào, Vĩnh Phú, Hà Lạng, Hà Thái, Hà Hải, Hà Ninh, Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh, Quảng Bình, Bình Trị Thiên, Quảng Nam - Đà Nẵng, Nghĩa Bình, Phú Khánh, Thuận Hải, Sài Gòn; 5 Công ty cổ phần Thông tin tín hiệu Đường sắt: Bắc Giang, Hà Nội, Vinh, Đà Nẵng, Sài Gòn; Công ty cổ phần Đá Đồng Mỏ.

Còn lại, VNR thoái toàn bộ phần vốn góp tại các doanh nghiệp: Công ty cổ phần Dịch vụ đường sắt khu vực 1; Công ty cổ phần Hải Vân Nam; Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và xây dựng công trình 1; Công ty cổ phần Viễn thông - tín hiệu đường sắt; Công ty cổ phần Đầu tư kinh doanh thống nhất; Công ty cổ phần Xây dựng công trình Đà Nẵng;

Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và xây dựng giao thông vận tải; Công ty cổ phần Công trình 6; Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng công trình 3; Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư & xây dựng Đường sắt; Công ty cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Đường sắt; Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng giao thông vận tải; Công ty cổ phần In đường sắt Sài Gòn.