'Chưa đến 10% doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể vay vốn'
Theo dữ liệu Fiin Group, đơn vị chuyên cung cấp dữ liệu tài chính và phân tích thị trường, tính đến cuối tháng 7, Việt Nam có khoảng 914.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), chiếm 94% tổng số pháp nhân trên cả nước. Tuy nhiên, nhóm này đóng góp vào nền kinh tế nói chung còn hạn chế khi tỷ trọng doanh thu ở mức dưới 20% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 8%.
SME là các công ty có doanh thu không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, số lao động dưới 200 người. Với quy mô như trên, tỷ lệ doanh nghiệp thuộc nhóm này có thể tiếp cận vốn vay là rất thấp, chỉ khoảng 8,8%, tương đương 80.000 pháp nhân, giảm 0,5 điểm phần trăm so với năm 2025.
Trong khi đó, những công ty lớn có thể vay vốn đạt mức 47,1%. "Điều này cho thấy khoảng trống lớn về mặt tiếp cận tài chính đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, ảnh hưởng tới khả năng duy trì hoạt động liên tục và phát triển", báo cáo của Fiin Group nêu.
Bên trong một doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Phòng. (Ảnh: Giang Huy).
Việc khó khăn về vốn cũng là nguyên nhân khiến lượng SME chuyển sang doanh nghiệp lớn chỉ chiếm khoảng 0,9% số đang hoạt động. Ngoài vốn, việc quản trị, công nghệ và khả năng tiếp cận thị trường cũng hạn chế.
Ngân hàng và các tổ chức tín dụng có xu hướng chọn lọc khách hàng cực kỳ nghiêm ngặt, với gần 85% doanh nghiệp vừa và nhỏ đang có nợ vay đã hoạt động từ 5 năm trở lên. Hồ sơ rủi ro của nhóm doanh nghiệp này cũng tốt hơn đáng kể.
Tuy nhiên, Fiin Group cũng chỉ ra rằng khoảng 45% doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm có mức rủi ro trung bình và thấp nhưng chưa từng tiếp cận vốn vay. Đây có thể là nhóm tiềm năng mà tổ chức tín dụng nên nhắm tới.
Cụ thể, có khoảng 222.000 doanh nghiệp đã hoạt động trên 5 năm nhưng không phát sinh nợ vay. Nhóm này có quy mô tài sản trung vị đạt 7,1 tỷ đồng, nhỏ hơn mức 18,5 tỷ đồng của nhóm đã vay. Doanh thu bình quân khoảng 5,2 tỷ đồng, thấp hơn mức 16,3 tỷ đồng của các công ty đã vay.
Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu trung vị của nhóm chưa vay đạt mức 15,6%, cao hơn đáng kể so với mức 9,8% của nhóm đã vay. Biên lợi nhuận ròng, ROA và khả năng thanh khoản cũng tích cực hơn. Fiin Group đánh giá một bộ phận doanh nghiệp có thể đang tự tài trợ hoặc chưa có nhu cầu vay lớn.
Fiin Group cũng cho biết thêm 67.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trên 5 năm chưa phát sinh vay nợ đồng thời có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) và tăng trưởng doanh thu dương. Đây sẽ là tệp khách hàng đáng ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn đối với các tổ chức tín dụng.
Trong năm nay, các cơ quan quản lý đã đưa ra nhiều chính sách để hỗ trợ nhóm SME. Theo nghị quyết của Quốc hội được thông qua ngày 24/8, doanh nghiệp đạt tổng doanh thu đến 10 tỷ đồng sẽ được giảm thuế 30% trong giai đoạn 2026-2027.
Đầu tháng 8, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các nhà băng phải xây dựng chương trình tín dụng hướng vào nhóm này với lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1% một năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, đồng thời miễn giảm phí dịch vụ nếu có.
Ngay sau chỉ đạo này, nhóm ngân hàng quốc doanh cùng lúc tung gói cho vay với hạn mức 50.0000-70.000 tỷ đồng dành cho SME với lãi suất thấp hơn 1-2% so với khoản vay thông thường. Các nhà băng tư nhân cũng có động thái tương tự với hạn mức cho vay hàng nghìn tỷ đồng.
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)
Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội
Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.
Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.
Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.
TRỰC TIẾP
