7 sự kiện lớn rúng động thị trường tài chính thế giới 2016

Financial Times vừa có bài tổng kết những sự kiện nổi bật nhất làm rung chuyển thị trường tài chính thế giới năm 2016.

1. Chứng khoán toàn cầu bị bán tháo đầu năm

Các thị trường chứng khoán thế giới đã có khởi đầu rất tồi tệ năm nay. Ngày 4/1, thị trường Trung Quốc phải đóng cửa sớm khi chỉ số CSI 300 nước này mất 7% ngay đầu phiên. Lo ngại kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm và NDT mất giá đã khiến nhà đầu tư toàn cầu rời xa cổ phiếu. Chỉ sau 10 ngày giao dịch, 4.000 tỷ USD đã bốc hơi khỏi các thị trường toàn cầu.

Trong khi đó, thị trường trái phiếu bị tác động bởi 2 xu hướng trái chiều. Trong khi các ngân hàng trung ương tích cực bán dự trữ để kích giá nội tệ, nhà đầu tư lại đổ xô mua vào để tìm nơi trú ẩn.

Giá dầu lao dốc cũng là nguyên nhân gây ra biến động trên thị trường chứng khoán. Dầu thô Brent từng chạm đáy 27,1 USD một thùng hồi tháng 1, châm ngòi cho làn sóng bán tháo cổ phiếu và trái phiếu ngành năng lượng, đặc biệt là trái phiếu rác của các công ty dầu đá phiến Mỹ.

Cuối tháng 1, đến lượt Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tuyên bố đẩy lãi suất xuống dưới 0%. Tin tức này đã khiến cổ phiếu ngân hàng bị bán tháo. Trong khi đó, nhà đầu tư Nhật Bản lại mua vào trái phiếu eurozone, Anh và Mỹ, đẩy lãi suất tại các khu vực này đi xuống.

Trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm có lợi suất chạm mức 0.

2. Anh đồng ý rời EU (Brexit)

Trước đó, Financial Times đã nhận định nếu người Anh chọn ra đi, đồng bảng và lãi suất trái phiếu Chính phủ sẽ giảm mạnh. Việc này sẽ khiến Ngân hàng Trung ương Anh phải hồi sinh chương trình nới lỏng định lượng (QE).

Và ngày 24/6, người Anh thực sự bỏ phiếu chọn rời Liên minh châu Âu (EU), khiến cả thế giới ngạc nhiên. Bảng Anh sau đó xuống đáy 30 năm so với USD. Chứng khoán châu Á và châu Âu mở cửa đều lao dốc.

Nhà đầu tư đã ồ ạt đổ tiền vào tài sản an toàn, khiến giá vàng tăng vọt lên đỉnh 2 năm. Còn yen Nhật cũng mạnh lên đáng kể so với USD và euro.

3. Vấn đề nợ xấu tại Italy

Vấn đề của hệ thống ngân hàng Italy luôn là nỗi ám ảnh của cả khu vực eurozone và trên thế giới. Tuy nhiên, sau cuộc trưng cầu dân ý cuối tháng 11, sự lo ngại này lại càng tăng thêm.

Việc người dân bỏ phiếu phản đối cải tổ hiến pháp đã khiến Thủ tướng Italy - Matteo Renzi phải tuyên bố từ chức và đồng euro xuống đáy 18 tháng so với USD. Giới phân tích cho rằng các nhà băng Italy giờ sẽ càng gặp khó với nợ xấu và tái cấp vốn.

Giá cổ phiếu các ngân hàng lớn nhất tại Italy trong giai đoạn từ tháng một đầu năm tới nay.

4. Lãi suất trái phiếu siêu thấp

Sự kiện Brexit và hành động bơm tiền hỗ trợ của Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) sau đó đã khiến giá trái phiếu tăng mạnh, đồng nghĩa lãi suất trái phiếu đi xuống. Đến tháng 8, lãi suất toàn cầu đã xuống thấp nhất từ trước đến nay.

Trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm chỉ trả lãi không đáng kể, tại 0,51% một năm. Trong khi đó, toàn bộ trái phiếu của Thụy Sĩ khi đó có lãi âm. Tính đến tháng 8, giá trị số trái phiếu mang lãi âm trên toàn cầu là 13.400 tỷ USD.

Tỷ giá đồng bảng so với đôla Mỹ (đường màu vàng) lao dốc thẳng đứng trong tháng 6/2016.

5. Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ

Sau cú sốc Brexit, nhà đầu tư bắt đầu theo dõi cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ. Bà Hillary Clinton được kỳ vọng thắng cử, do thị trường không muốn có thêm rủi ro. Tuy nhiên, chiến thắng bất ngờ của ông Trump đã đảo lộn tất cả.

Tài chính toàn cầu đã rối loạn trong nhiều giờ vì tin tức này. Chứng khoán châu Á, châu Âu, đồng peso Mexico đều lao dốc. Trong khi đó, giá vàng lên sát 1.337 USD một ounce và yen Nhật tăng vọt so với USD.

Tuy vậy, đà giảm sau đó biến mất khi nhà đầu tư quay sang kỳ vọng chính sách tài khóa mới của ông Trump sẽ giúp kinh tế Mỹ bùng nổ và kéo lạm phát lên cao. Chứng khoán Mỹ từ đó liên tiếp lập đỉnh. Chỉ trong một tháng sau bầu cử, chứng khoán thế giới đã có thêm 2.000 tỷ USD.

Mức tăng của các chỉ số chứng khoán, các nhóm ngành kể từ sau khi Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ.

6. OPEC quyết định cứu giá dầu

Chứng khoán thế giới tăng mạnh cuối năm còn nhờ kỳ vọng Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) giảm sản xuất để cứu giá dầu. Và việc này đã thành hiện thực trong cuộc họp của nhóm này tại Vienna (Áo) cuối tháng 11. Sau đó, các nước OPEC và phi OPEC cũng nhóm họp thành công, đồng ý giảm sản lượng.

Động lực lớn nhất giúp họ đưa ra quyết định này là hậu quả kinh tế mà giá dầu thấp gây ra với các nước sản xuất lớn, như Saudi Arabia. Vương quốc này đã lên kế hoạch IPO khổng lồ cho hãng dầu mỏ quốc doanh - Aramco năm 2018. Họ cũng đang tập trung vào mục tiêu duy trì giá dầu trên 50 USD một thùng.

Sản lượng dầu của các nước thành viên OPEC hiện tại (đường màu hồng đậm) và từ tháng 1/2017 sau khi có thỏa thuận cắt giảm).

7. Khối nợ của Trung Quốc và đồng NDT yếu

Khối nợ của nước này đang ngày một tăng cao. Và rủi ro với họ là khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất thêm nữa trong năm 2017. Đôla Mỹ tăng giá sẽ ảnh hưởng đến nỗ lực của Trung Quốc trong việc bình ổn đồng NDT và ngăn dòng vốn rút ra.

Thách thức với các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc và nhà đầu tư vào đây đang ngày càng rõ ràng. Sang năm tới, việc Mỹ nâng lãi suất sẽ làm lộ ra nhiều điểm yếu của Trung Quốc, nhất là tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tài chính trong doanh nghiệp cao nhất thế giới. Nó sẽ khiến họ chịu thiệt hại đáng kể trong tương lai.