Xuất khẩu tôm bắt đầu chững lại vì áp lực cạnh tranh

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP), kim ngạch xuất khẩu tôm trong tháng 7 đạt hơn 428 triệu USD, tăng 4,5% so với cùng kỳ. Lũy kế 7 tháng, xuất khẩu tôm đạt gần 2,78 tỷ USD, tăng 12,6% và chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Tuy nhiên, mức tăng trong tháng 7 thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng của 7 tháng đầu năm, cho thấy đà tăng của xuất khẩu tôm đang chậm lại. Hiện động lực tăng trưởng một phần đến từ mặt hàng tôm hùm xuất khẩu sang Trung Quốc, trong khi tôm chân trắng và tôm sú phải cạnh tranh gay gắt hơn tại các thị trường Mỹ, EU và Nhật Bản.

Áp lực cạnh tranh lớn nhất hiện đến từ Ecuador. Nguồn cung tôm của quốc gia này tiếp tục tăng mạnh, không chỉ ở mặt hàng tôm nguyên đầu mà còn ở tôm bỏ đầu, tôm bóc vỏ và các sản phẩm chế biến. Diễn biến này cho thấy Ecuador đang chuyển từ vị thế nhà cung cấp nguyên liệu giá rẻ sang cạnh tranh trực tiếp với các doanh nghiệp châu Á ở phân khúc sản phẩm giá trị gia tăng.

Tại thị trường Mỹ, lợi thế về thuế cũng đang nghiêng về các đối thủ của Việt Nam. Theo quyết định của USTR công bố ngày 23/7, hàng hóa Việt Nam chịu thuế theo Mục 301 (Section 301) ở mức 12,5%, trong khi Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và một số đối thủ khác chỉ chịu mức 10%.

Theo VASEP, chênh lệch 2,5 điểm phần trăm có thể không lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng sẽ đáng kể đối với các hợp đồng tôm đông lạnh có biên lợi nhuận thấp. Thuế mới còn được cộng với thuế MFN và các nghĩa vụ chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp, tùy quốc gia và doanh nghiệp. Nhà nhập khẩu Mỹ vì vậy có cơ sở để yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam giảm giá, chia sẻ chi phí thuế hoặc rút ngắn thời hạn hợp đồng.

VASEP cho rằng triển vọng tôm trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố cụ thể: sức mua của Trung Quốc đối với tôm hùm; khả năng giữ đơn hàng chế biến sâu tại Nhật Bản và EU; và mức độ chuyển dịch đơn hàng Mỹ sang Ecuador, Ấn Độ hoặc Indonesia sau khi thuế mới có hiệu lực.