TS. Võ Trí Thành: Xung đột tại Trung Đông có thể đẩy lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát

Ngay từ đầu năm, Quốc hội đã thống nhất đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay đạt từ 10% trở lên. Mục tiêu này không chỉ là một con số kinh tế, mà là một bài toán tổng hợp, từ mô hình tăng trưởng, năng suất, khoa học – công nghệ, đến phân bổ nguồn lực và năng lực chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới đang biến động mạnh khi xung đột Mỹ - Israel và Iran nổ ra, câu hỏi đặt ra Việt Nam sẽ dựa vào đâu để tăng trưởng nhanh hơn và làm thế nào để không đánh đổi ổn định vĩ mô trong quá trình đó lại càng quan trọng hơn bao giờ hết.

Xung đột Trung Đông có thể đẩy lạm phát vượt tầm kiểm soát

Bàn luận về vấn đề này tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số": Nâng cao năng suất lao động là yếu tố tiên quyết diễn ra sáng 31/3, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nhấn mạnh: "Ngay cả ở kịch bản thấp nhất là mức tăng trưởng 8%, đây vẫn là một mục tiêu đầy tham vọng trong bối cảnh toàn cầu hiện nay". 

Dù có lợi thế, nền kinh tế vẫn đang phải đối mặt với những "cơn gió ngược" rất khó lường. Điển hình là rủi ro phân mảnh thương mại, chính sách thuế quan khắt khe từ các thị trường lớn như Mỹ. Cùng với đó, xung đột tại Trung Đông có thể đẩy lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát, tạo áp lực cực lớn lên tỷ giá và lãi suất trong năm nay, chuyên gia nhìn nhận.

Theo ông, sau giai đoạn "bình thường mới", giờ đây, tâm thế và nguồn lực của quốc gia cần được định vị rõ ràng ở một giai đoạn mang tính hành động cao hơn - giai đoạn phục hồi và phát triển.

Chuyên gia nhấn mạnh, mục tiêu dài hạn không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng cơ học, phát triển kinh tế đòi hỏi sự bền vững, bao trùm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đặc biệt là năng lực chống chịu (resilience).

Rộng hơn, đó là bài toán về an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược, làm chủ công nghệ và tự chủ chuỗi cung ứng.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc duy trì tăng trưởng nóng trong nhiều năm liên tục dễ làm nảy sinh các rủi ro vĩ mô, bất bình đẳng xã hội và các vấn đề môi trường. Hơn nữa, trên thực tế, thu hút vốn đầu tư thường dễ thực hiện hơn nhiều so với việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo thực chất – vốn là một thách thức lớn khi các doanh nghiệp khó tiếp cận công nghệ lõi tiên tiến.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV,Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ, cũng cho rằng bối cảnh quốc tế hiện nay đặt ra nhiều thách thức.

Trước những tác động tiêu cực từ xung đột tại Trung Đông, năm nay ước tính xuất khẩu có thể giảm 1% so với kịch bản không có xung đột, FDI giảm 1%. Đặc biệt, lạm phát có thể tăng khoảng 0,5% (từ 4% lên 4,5%), tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 0,6–0,8%.

Chuyên gia cho rằng từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10%, năm nay GDP có thể chỉ tăng khoảng 9,3%. Nếu thêm tác động từ thuế quan của Mỹ, có thể giảm xuống khoảng 9%.

"Chúng tôi cho rằng không nhất thiết năm nào cũng phải đạt 10%, mà nên hướng tới mục tiêu bình quân 10% trong 5 năm", ông Lực nói.

Khơi thông dòng vốn "đọng"

Đề xuất một giải pháp để tăng trưởng kinh tế cả chất và lượng, chuyên gia Cấn Văn Lực, cho rằng thứ nhất, sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào thực tiễn. Thứ hai, kiên định ổn định kinh tế vĩ mô, với các yếu tố trọng tâm gồm: Lạm phát, tỷ giá, an ninh năng lượng, thị trường tài chính và bất động sản.

Thứ ba, ổn định mặt bằng lãi suất – đây là điều kiện rất quan trọng để đạt tăng trưởng cao. Thứ tư, cơ cấu lại nền kinh tế để phân bổ nguồn lực hiệu quả. Thứ năm, nâng cao chất lượng tăng trưởng, đặc biệt thông qua năng suất và hệ số ICOR.

Bên cạnh đó, cần đảm bảo 4 yếu tố an ninh gồm: Lương thực, năng lượng, chuỗi cung ứng và an ninh mạng và dữ liệu.

Đồng quan điểm, TS. Võ Trí Thành cũng nhấn mạnh, bên cạnh mục tiêu tăng trưởng cao, nền kinh tế cũng cần hướng tới sự tự chủ để nâng cao năng lực đối phó với những bất định ngắn hạn và hướng tới tầm nhìn tăng trưởng dài hạn.

Ông cho hay, Việt Nam cần tập trung vào 4 nhóm chính sách lõi: Thứ nhất, ứng xử linh hoạt với thế giới trong việc chủ động và linh hoạt trong ngoại giao kinh tế, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến năng lượng (giá dầu) và định vị lợi thế trước các nhà đầu tư quốc tế.

Thứ hai, ổn định kinh tế vĩ mô, ưu tiên hàng đầu cho việc quản trị rủi ro, kiểm soát lạm phát, tỷ giá và mặt bằng lãi suất.

Thứ ba, hỗ trợ thị trường và doanh nghiệp bằng việc triển khai các gói kích cầu, trợ lực kịp thời để cộng đồng doanh nghiệp phục hồi sản xuất.

Thứ tư, đột phá thể chế, đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền tảng pháp lý đồng bộ (đặc biệt là các nghị quyết mới về FDI) để tạo môi trường kinh doanh minh bạch.

Dù thách thức bủa vây, nền kinh tế vẫn có những dư địa lớn nếu biết cách khơi thông. Trong đó, chuyên gia khuyến nghị cần chuyển hóa dòng tiền tiết kiệm vào sản xuất.

"Hiện lượng tiền gửi tiết kiệm và nguồn vốn nhàn rỗi trong dân dưới dạng vàng, ngoại tệ...)đang rất lớn, trong khi tổng đầu tư toàn xã hội lại thấp. Vì vậy, cần có cơ chế điều hướng dòng tiền khổng lồ này (ước tính có thể lên tới hàng chục tỷ USD) chảy vào khu vực sản xuất kinh doanh thay vì đầu cơ tích trữ.

Thứ hai, giải phóng các dự án "đắp chiếu", chuyên gia nhấn mạnh, việc gỡ vướng pháp lý, đẩy nhanh tiến độ cho 800 - 1.000 dự án lớn đang bị đình trệ sẽ trực tiếp bơm hàng trăm nghìn tỷ đồng vào nền kinh tế, tạo ra cú hích tăng trưởng mạnh mẽ trong ngắn hạn.