Quốc hội xem xét đề xuất Hà Nội được tự lập khu thương mại tự do

Tại dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) mà Chính phủ trình Quốc hội chiều 8/4, TP Hà Nội được đề xuất bổ sung 8 nội dung, trong đó có quy định về phát triển khu kinh tế tự do, thương mại tự do và loại hình kinh tế mới.

Đề xuất trao quyền tự lập khu thương mại tự do cho Hà Nội

Trình bày Tờ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, cho biết dự thảo Luật được xây dựng theo cách tiếp cận mới, phân quyền triệt để, toàn diện cho Thành phố, mở rộng không gian sáng tạo và trách nhiệm tự quyết của chính quyền Thủ đô, đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực, giám sát và giải trình.

Liên quan đến việc thành lập khu kinh tế tự do, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định, UBND TP Hà Nội có thể được quyền thành lập khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do sau khi HĐND phê duyệt. Cơ chế về tổ chức, hoạt động của các khu này thực hiện theo quy định của HĐND thành phố.

Định hướng xây dựng khu kinh tế tự do, thương mại tự do được đưa vào Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm mà HĐND thành phố thông qua hồi cuối tháng 3. Trong đó,Hà Nội định hướng xây dựng khu thương mại tự do gắn với đô thị sân bay phía bắc tại khu vực Đông Anh và Sóc Sơn.

Cụ thể, đô thị phía Bắc (Mê Linh - Đông Anh - Sóc Sơn) được định hướng phát triển mạnh các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics hàng không và tài chính quốc tế, tận dụng vai trò của Cảng hàng không quốc tế cửa ngõ Nội Bài và hệ thống logistics – cảng cạn liên kết vùng.

Khu vực này cũng sẽ hình thành trung tâm dịch vụ tài chính – thương mại quốc tế, gắn với các khu thương mại tự do, khu công nghiệp sạch và chuỗi sản xuất thông minh và là cực tăng trưởng kinh tế đối ngoại quan trọng của Thủ đô.

Bên cạnh việc đề xuất thành lập khu thương mại tự do, Chính phủ cùng đề xuất phân quyền, phân cấp toàn diện cho Thành phố trong các lĩnh vực tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, quy hoạch đô thị, tài nguyên, công nghệ số, liên kết vùng, y tế, văn hóa và an ninh trật tự.

Thẩm tra dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng,Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí cao với định hướng phân quyền cho TP Hà Nội nhằm phát huy vai trò chủ động trong thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Dự thảo Luật Thủ đô 8(sửa đổi) đã thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo trong ba nội dung: Hoàn thiện thể chế đặc thù, tăng quyền chủ động cho chính quyền Thủ đô; tổ chức không gian phát triển hiện đại, bền vững và huy động, phân bổ hiệu quả nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.

Khu thương mại tự do - điểm sáng đầu tư của nhiều địa phương

Bên cạnh Hà Nội, nhiều địa phương cũng đã thành lập Khu thương mại tự do như: Đà Nẵng, Hải Phòng, TP HCM hay đề xuất thành lập như Bắc Ninh.

Từ tháng 1/2025, Đà Nẵng đã thành lập Khu thương mại tự do quy mô khoảng 1.881 ha bố trí tại các vị trí không liền kề, bao gồm các khu chức năng: sản xuất, logistics; thương mại - dịch vụ; công nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo và các loại hình khu chức năng khác theo quy định của pháp luật.

Khu thương mại tự do Đà Nẵng được quy hoạch và phát triển trên nền tảng hạ tầng hiện đại, đồng bộ các lĩnh vực sản xuất, thương mại, logistics, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế mang tầm khu vực, đóng vai trò là cực tăng trưởng chiến lược của miền Trung và cả nước trong bối cảnh phát triển mới.

Khu thương mại tự do thành phố Hải Phòng thì được thành lập từ tháng 10/2025 có quy mô 6.292 ha, được thành phố bố trí tại 3 vị trí chiến lược, gắn liền với hai khu kinh tế động lực của thành phố là Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía nam Hải Phòng

Đầu năm nay, HĐND TP HCM cũng thông qua việc lập khu thương mại tự do gắn với cụm cảng Cái Mép Hạ - Cần Giờ và mở rộng tới An Bình, Bàu Bàng. Trong đó, khu vực lõi Cái Mép Hạ có quy mô khoảng 3.800 ha, nhằm phát huy lợi thế của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trên tuyến hàng hải quốc tế Á - Âu và Á - Mỹ.

Tỉnh Bắc Ninh cũng đề xuất thành lập Khu thương mại tự do thế hệ mới gắn với phát triển khu kinh tế cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Trong đó, việc xây dựng sân bay Gia Bình phải gắn với một khu kinh tế hàng không, trong đó có khu thương mại tự do thế hệ mới, mở, thông minh, hiện đại, hội nhập quốc tế sâu, rộng, thực chất, hiệu quả.

Khu thương mại tự do sẽ mở ra không gian phát triển mới cho khu vực Thủ đô Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh, là trung tâm kết nối với ba cực tăng trưởng quan trọng ở phía Bắc là Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh.