NIM ngân hàng cải thiện nhưng áp lực vẫn ở phía trước

Bức tranh kết quả kinh doanh ngành ngân hàng quý II/2026 cho thấy lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng, được hỗ trợ bởi tín dụng mở rộng, biên lãi thuần (NIM) phục hồi và thu nhập từ phí cải thiện đáng kể.

Theo SSI Research, NIM các ngân hàng có sự phục hồi trong quý II so với quý trước. Trong đó, nhóm Big4 tăng khoảng 0,16 điểm %, còni nhóm ngoài quốc doanh tăng 0,19 điểm %. Tuy nhiên, sự cải thiện nàykhông hoàn toàn đến từ việc chi phí vốn giảm. Một phần nhờ mặt bằng lãi suất cho vay, trong khi chi phí huy động vẫn chịu áp lực.

Đánh giá về NIM quý II của hệ thống ngân hàng tại "Data talk | Market insight: Ngành ngân hàng Q2/2026 - điều gì đang diễn ra bên trong bảng cân đối?" phát sóng tối 20/8, bà Lương Bội San, Phụ trách Research nhóm Ngân hàng, CTCP Xếp hạng tín nhiệm S&I (S&I Ratings), cho rằng có hai lý do khiến NIM quý II tích cực, song sự phục hồi vẫn chưa rõ rệt.

Thứ nhất là các khoản vay mua nhà đã hết thời hạn ưu đãi và chuyển sang lãi suất thả nổi, hiện phổ biến ở mức 12 - 15%. Mức này cao hơn khoảng 3 - 5 điểm % so với năm 2022. Điều này đã giúp cho lợi suất cho vay của nhiều ngân hàng cải thiện.

Thứ hai là các ngân hàng vẫn tiếp tục tối ưu tỷ lệ LDR (tỷ lệ cho vay trên huy động), nghĩa là cho vay nhiều hơn huy động, cũng như tiếp tục đẩy mạnh cho vay tiêu dùng trung và dài hạn. Những điều này đã giúp cho hầu hết các ngân hàng tiếp tục cải thiện NIM trong quý vừa rồi.

Tuy nhiên theo bà San, NIM phục hồi trong quý II vẫn chưa thực sự rõ rệt vì các động lực dẫn đến NIM cải thiện đều có sự đánh đổi nhất định.

Theo đại diện S&I Ratings, việc lãi suất cho vay mua nhà tăng mạnh trong thời gian qua một mặt sẽ giúp cho lợi suất tài sản đầu ra của các ngân hàng cải thiện nhưng mặt khác cũng sẽ làm gia tăng áp lực trả nợ của khách hàng trong thời gian tới. Từ đó có thể ảnh hưởng đến chất lượng tài sản cũng như nguồn lợi nhuận của các ngân hàng.

Bên cạnh đó, các ngân hàng vẫn tiếp tục đẩy mạnh tỷ lệ LDR nhưng cũng không thể đẩy cao hơn mãi được nữa. Việc đẩy mạnh tín dụng trung và dài hạn cũng làm gia tăng rủi ro chênh lệch giữa tài sản và nguồn vốn.

Trong khi đó, trong bối cảnh chi phí vốn cao hiện nay, các ngân hàng vẫn phải giảm lãi suất cho vay đầu ra theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.

"NIM trong thời gian tới vẫn chịu áp lực và khó có thể phục hồi bền vững", bà San dự báo.

Đồng quan điểm, ông Đỗ Thanh Tùng, Trưởng phòng cao cấp Trung tâm Phân tích, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), chỉ ra rằng để đánh giá NIM cần loại bỏ yếu tố mang tính chất mùa vụ.

Quý I hàng năm, các ngân hàng niêm yết thường sẽ có một nền NIM khá thấp so với quý IV hoặc so với các quý khác trong năm. Điều này một phần đến từ việc hạch toán để có được những điểm xếp hạng cao vào cuối năm ngoái, liên quan đến việc kiểm soát chất lượng nợ.

"Sau đó, sang quý I, thường các ngân hàng có xu hướng 'bung' phần nợ xấu nhiều hơn, kết hợp với tính mùa vụ ở dịp Tết cũng ảnh hưởng một phần đến khả năng thanh toán của khách hàng", ông Tùng phân tích.

Theo đại diện VDSC, thông thường, NIM quý I là giai đoạn nền thấp của năm, quý II thường có sự cải thiện và năm nay cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, năm nay chất lượng tài sản của quý II không cải thiện nhiều so với quý I.

Đáng chú ý, mức độ cải thiện cũng khá phân hóa giữa các nhóm ngân hàng. Các ngân hàng quốc doanh có sự cải thiện NIM bắt đầu từ quý III/2025 và duy trì được xu thế này trong liên tiếp ba quý.

Một phần động lực đến từ khả năng tiếp nhận được nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước – liên tục tăng kể từ thời điểm có sự căng thẳng thanh khoản vào giai đoạn cuối năm 2025 cho đến tận quý II/2026. Đây là sự hỗ trợ rất lớn cho chi phí vốn cũng như xu hướng cải thiện NIM của nhóm này.

Một yếu tố nữa là việc tăng lợi suất tài sản tốt hơn so với chi phí vốn, dẫn đến việc NIM cải thiện trong quý II. Các ngân hàng chủ động tái cơ cấu danh mục theo hướng tăng tỷ trọng cho vay trung và dài hạn nhiều hơn.

Cuối cùng là việc các ngân hàng bắt đầu tái định giá lại những khoản vay theo cơ chế lãi suất thả nổi.

"Việc tái định giá này giúp cho lợi suất tài sản của ngân hàng tăng tốt hơn trong giai đoạn nửa đầu năm nay, kết hợp với phần chi phí vốn được kiểm soát thấp do họ không thể tăng mức huy động cao tương ứng so với phần cho vay. Nhìn chung, NIM của toàn hệ thống có sự cải thiện trong quý II", ông Tùng phân tích.