Nhà ở xã hội dự kiến vẫn được bán lại theo giá thị trường sau 5 năm

Thông tin này được Chính phủ nêu trong dự thảo tờ trình gửi đại biểu Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về nội dung tiếp thu, chỉnh lý Luật Nhà ở (sửa đổi).

Tại dự thảo, Bộ Xây dựng - cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất nhà ở xã hội sau 5 năm từ ngày thanh toán đủ tiền, chủ sở hữu chỉ được chuyển nhượng lại cho đúng nhóm thụ hưởng về chính sách này.

8 nhóm được hưởng chính sách mua nhà ở xã hội gồm: người có công với cách mạng; hộ nghèo hoặc cận nghèo; người thu nhập thấp, công nhân tại doanh nghiệp hay hợp tác xã; sĩ quan, quân nhân chuyển nghiệp; cán bộ, công chức, viên chức; người trả lại nhà công vụ; người bị Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội mà chưa được bồi thường bằng nhà, đất ở.

Trong khi đó, Luật Nhà ở hiện hành cho phép sau 5 năm, chủ sở hữu loại nhà ở này được chuyển nhượng cho người có nhu cầu theo cơ chế thị trường, tức không giới hạn người mua lại.

Thảo luận tại nghị trường hồi cuối 10, một số đại biểu đề nghị cần siết giá chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm cùng với việc khống chế người được mua lại như dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Đại biểu cho rằng việc chưa có cơ chế kiểm soát giá bán lại "có thể làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của những người thực sự có nhu cầu", trong bối cảnh giá nhà thương mại ngày càng vượt khả năng chi trả của người dân.

Giải trình ngay sau đó, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết nhà xã hội để hỗ trợ những người khó khăn về thu nhập, nên sau 5 năm "không được bán lại theo giá thị trường".

Tuy nhiên, tại dự thảo báo cáo tiếp thu, chỉnh lý để hoàn thiện dự luật, Bộ Xây dựng đã nêu những vướng mắc, khó khăn nếu kiểm soát giá chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm. Theo cơ quan này, hiện Luật Dân sự cho phép quyền sở hữu gồm chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Do đó, người mua nhà ở được quyền định đoạt bán tài sản (nhà ở) thuộc sở hữu của mình.

"Việc quy định giá bán lại nhà ở xã hội dẫn đến phát sinh thủ tục hành chính về xác định giá bán lại nhà ở. Trách nhiệm của các bên liên quan trong trường hợp xác định không chính xác. Việc xác định giá bán lại nhà cũng khó khăn", Bộ Xây dựng nêu.

Bộ cho biết cũng nhận được nhiều ý kiến đề nghị xem xét lại đề xuất không cho bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm theo giá thị trường do ảnh hưởng trực tiếp quyền lợi của người dân. "Trường hợp quy định giá bán lại nhà ở xã hội, có thể dẫn đến các phản ứng xã hội, người dân", cơ quan soạn thảo nêu.

Đồng thời, nhà ở xã hội đã trả đủ tiền sau 5 năm trước ngày luật mới có hiệu lực dự kiến không bị khống chế về nhóm mua lại, tức là vẫn thực hiện theo cơ chế thị trường.

Từ nay đến 2030, Chính phủ giao các địa phương phát triển 899.857 căn nhà ở xã hội, cho thuê. Trong đó, nhà ở cho thuê được điều chỉnh tăng lên 191.023 căn (chiếm khoảng 21%), còn lại 708.834 căn để bán, thuê mua.

TP HCM được giao chỉ tiêu cao nhất trong các địa phương, với 181.257 căn. Hà Nội phát triển 84.000 căn, Đồng Nai 60.054 căn, Hải Phòng (32.850), Đà Nẵng (26.279) , Cần Thơ (13.250) và Huế (10.600).

Quốc hội sẽ xem xét, biểu quyết Luật Nhà ở (sửa đổi) tại phiên họp vào ngày 21/11. Nếu được thông qua, luật có hiệu lực từ 1/7/2027.