'Mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng chưa đủ bảo đảm đời sống cho người lao động'

Phát biểu về tiến trình cải cách chính sách tiền lương tại phiên họp Quốc hội sáng 21/4, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, nêu rõ trong những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7 năm nay.

Song, đại biểu Bình cho rằng vấn đề đặt ra hiện nay không còn là “có tăng hay không”, mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công. Ông cho rằng mức 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm đời sống cho đa số người làm khu vực công.

Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1/2026 là 3,51%, nên về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập được tăng thêm. Đồng thời, mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp khoảng 7,2%.

Đại biểu dẫn ví dụ một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ có nhận lương khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm. Trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến khoảng 6 - 7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.

"Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Do đó, đại biểu nhấn mạnh mức 2,53 triệu đồng/tháng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống", đại biểu Thạch Phước Bình nhìn nhận.

Mặt khác, từ ngày 1/1 năm nay, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã lên 5,31 triệu đồng ở vùng I, 4,73 triệu ở vùng II, 4,14 triệu ở vùng III, 3,7 triệu ở vùng IV. Bình quân 4 vùng là khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.

Nếu lấy mức lương cơ sở mới 2,53 triệu nhân với hệ số khởi điểm thấp thường gặp 1,86, tiền lương theo công thức cũ chỉ khoảng 4,71 triệu đồng/tháng, với hệ số 2,1 thì khoảng 5,31 triệu đồng/tháng. Với mặt bằng chi phí đô thị, đại biểu cho rằng mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng/tháng chỉ là “cầm cự”, chưa thể “bảo đảm cuộc sống ổn định”. 

Bên cạnh đó, ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung, như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, còn thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Điều này rất quan trọng vì đây là các khoản chi “khó né” của hộ gia đình công chức, viên chức.

"Vì vậy, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là đỡ hơn trước chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế", đại biểu nỏi.

Từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 13 - 15% so với mức lương cơ sở hiện hành là một phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay.

Về mặt thu nhập thực tế, với mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9 - 5 triệu đồng/tháng, người hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng. So với mức 2,53 triệu đồng/tháng thì thu nhập tăng thêm khoảng 200.000 - 400.000 đồng/tháng.

"Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu", đại biểu Bình nhận định.

Về mặt đời sống và tâm lý xã hội, mức tăng lên 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn để người lao động "sống được bằng lương” ở đô thị lớn, nhưng có thể giúp họ giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập, góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc, đặc biệt trong bối cảnh giá các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện nước tăng nhanh hơn CPI chung.

Về mặt cân đối ngân sách, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng mức 2,65 - 2,7 triệu không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.