Hà Nội tính điện hóa toàn bộ chuỗi vệ sinh môi trường
Tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường năm 2026 tổ chức chiều 18/11, bà Trần Thị Minh Hiền, Phó phòng Kỹ thuật công nghệ, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO), cho biết việc chuyển đổi phương tiện vệ sinh môi trường sang sử dụng điện được chia làm ba giai đoạn.
Giai đoạn đầu, doanh nghiệp thí điểm 51 xe điện chuyên dùng ba bánh tại 21 tổ dân phố thuộc phường Hoàn Kiếm. Giai đoạn hai dự kiến triển khai 442 xe tại các phường Ba Đình, Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Giảng Võ, Ngọc Hà, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hai Bà Trưng, Tây Hồ và Hồng Hà.
Ở giai đoạn ba, URENCO dự kiến đưa thêm 660 xe chuyên dùng ba bánh vào hoạt động tại các phường Kim Liên, Bạch Mai, Vĩnh Tuy, Hồng Hà và Láng. Lộ trình này nằm trong định hướng điện hóa toàn bộ chuỗi vệ sinh môi trường đô thị, từ thu gom rác trong ngõ nhỏ đến vận chuyển, quét hút và tưới rửa đường trên phố.
Bà Hiền phát biểu tại diễn đàn, chiều 18/11. Ảnh: Gia Chính
Phương tiện sẽ được tổ chức theo ba tầng: xe điện nhỏ hoạt động trong ngõ và khu dân cư; xe ép rác điện cỡ trung, xe trung chuyển, xe quét hút phục vụ các tuyến phố nội bộ; xe ép rác lớn, xe tưới rửa và hút bùn điện hoạt động trên các trục chính.
Hiện mỗi ngày URENCO phải thu gom khoảng 1.720 tấn rác thải bằng 400 phương tiện chuyên dùng, phần lớn sử dụng nhiên liệu diesel gây ô nhiễm. Đặc thù hoạt động vệ sinh môi trường là phương tiện thường xuyên dừng, đỗ, tăng giảm tốc độ, chạy chậm và vận hành các cơ cấu nâng, ép, thủy lực. Dù quãng đường di chuyển không dài, xe vẫn tiêu hao nhiên liệu và phát sinh khí thải. Tiếng ồn ảnh hưởng đến dân cư, nhất là khi thu gom vào buổi tối và ban đêm.
Sau một tháng thí điểm tại 21 trong tổng số 28 tổ dân phố ở phường Hoàn Kiếm, với 51 xe và 51 công nhân, URENCO ghi nhận mô hình thu gom khoảng 52 tấn rác mỗi ngày. Mỗi chuyến kéo dài trung bình 25 phút, vận chuyển khoảng 120 kg rác; thời gian sang tải sang xe chuyên dùng khoảng 1-2 phút mỗi lượt.
Đánh giá bước đầu của đơn vị, mô hình giúp xóa 35 điểm tập kết không bảo đảm vệ sinh, giảm 70 thùng gom trên các tuyến phố. Quãng đường thu gom trong địa bàn giảm khoảng 14 km, lượng phát thải giảm ước tính 0,46 tấn CO2 tương đương mỗi ngày. Người dân có phản hồi tích cực, trong khi công nhân giảm sức lao động do không còn phải đẩy thùng hoặc xe kéo rác trên quãng đường dài. Thời gian rác tồn lưu tại khu dân cư cũng được rút ngắn.
Ngoài xe ba bánh phục vụ thu gom đầu nguồn, doanh nghiệp đã đưa vào vận hành 5 ôtô tải nhỏ chạy điện, 2 xe quét rửa đường và một xe tưới nước chạy điện.
Xe điện ba bánh thu gom rác ở Hà Nội. Ảnh: Việt An
Theo bà Trần Thị Minh Hiền, xe điện ba bánh chạy bằng điện phù hợp với khâu thu gom rác từ hộ gia đình, ngõ nhỏ và khu dân cư, nơi xe chuyên dụng cỡ lớn khó tiếp cận. Đây là phương tiện thu gom đầu nguồn, không thay thế xe cuốn ép rác mà phối hợp với các xe chuyên dùng để vận chuyển rác đến điểm trung chuyển. Để bảo đảm vệ sinh và an toàn, xe cần chạy theo tuyến, khung giờ quy định, có giới hạn tốc độ, thiết bị định vị và thùng chứa kín.
Việc điện hóa vì vậy không dừng ở thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu diesel mà cần tổ chức lại quy trình thu gom, trung chuyển và vận chuyển. URENCO cũng phải tính toán đồng bộ hệ thống trạm sạc, nguồn điện, điểm tập kết, bảo dưỡng và quản lý pin, đồng thời bảo đảm yêu cầu phòng cháy chữa cháy.
Theo đề xuất của doanh nghiệp, quá trình chuyển đổi cần được triển khai theo từng giai đoạn, có phạm vi và thời gian thử nghiệm cụ thể. Các chỉ tiêu về giảm phát thải, năng suất thu gom, chi phí vận hành và điều kiện làm việc của công nhân sẽ được theo dõi, đánh giá để làm căn cứ điều chỉnh trước khi nhân rộng.
TRỰC TIẾP