|
 Thuật ngữ VietnamBiz
Thời sự

Đề xuất thí điểm trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia

19:53 | 18/11/2026
Chia sẻ
Chuyên gia đề xuất chọn một trung tâm công nghiệp - năng lượng để thí điểm, xác định doanh nghiệp dẫn dắt và giao quyền tương xứng cho người đứng đầu.

Tại tọa đàm ngày 18/11, TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, cho rằng mô hình trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia còn mới nên một số vướng mắc chỉ bộc lộ khi thực hiện.

Ông đề xuất lựa chọn một trung tâm để thí điểm, song song với quá trình hoàn thiện chính sách, thay vì "chờ đủ cơ chế mới thực hiện".

Theo chuyên gia, khi xác định doanh nghiệp hạt nhân làm thí điểm, cơ quan quản lý cần làm rõ người đứng đầu được quyết việc gì, chịu trách nhiệm đến đâu. "Quan trọng nhất vẫn là chọn đúng người đứng đầu và giao quyền hạn tương xứng với trách nhiệm", ông nói.

Trung tâm công nghiệp - năng lượng là mô hình liên kết nguồn cung năng lượng với công nghiệp chế tạo, chế biến, cảng biển, logistics và dịch vụ kỹ thuật. Thông qua chia sẻ hạ tầng, nguyên liệu, công nghệ và nhân lực, các doanh nghiệp có thể giảm chi phí, phát triển chuỗi sản xuất và tạo thêm giá trị.

Ông Nguyễn Quốc Thập cho rằng mỗi trung tâm cần được xây dựng từ thế mạnh riêng. Chẳng hạn, Dung Quất có thể phát triển với hạt nhân là lọc hóa dầu. Vũng Tàu có lợi thế cơ khí, dịch vụ kỹ thuật dầu khí và hậu cần cảng biển, trong khi Cà Mau nên tận dụng nền tảng từ chuỗi khí - điện - đạm.

TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam phát biểu tại tọa đàm, ngày 18/11. Ảnh: Petrotimes

Theo Quy hoạch Năng lượng quốc gia điều chỉnh cuối tháng 2, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng các trung tâm năng lượng tái tạo tại vùng, địa phương có lợi thế. Đến 2030, một số trung tâm năng lượng sạch tại đồng bằng sông Hồng, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ dự kiến được hình thành. Các trung tâm này sẽ sản xuất, sử dụng năng lượng, chế biến dầu khí, xây lắp và dịch vụ liên quan.

Ông Lê Hữu Trí, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa, cho rằng những bước thử nghiệm chính sách sẽ giúp cơ quan quản lý đánh giá, cập nhật và hoàn thiện dần cơ chế.

Song ông lưu ý, không nên giới hạn tư duy phát triển trung tâm trong địa giới một địa phương. Thay vào đó, cơ quan quản lý cần xác định sự phân công giữa các vùng, để mỗi nơi tham gia khâu phù hợp với lợi thế trong chuỗi giá trị.

"Mục tiêu là vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa hình thành chuỗi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng trên phạm vi nhiều vùng miền", ông nêu, cho rằng định hướng này giúp khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng khu vực, tăng liên kết và năng lực cạnh tranh của quốc gia.

Hiện Bộ Công Thương đề xuất phát triển trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi). Dự án này dự kiến có tổng mức đầu tư 16,1-20,5 tỷ USD, chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn tới 2030, vốn rót cho dự án khoảng 14,1-17,5 tỷ USD; và thêm 2-3 tỷ USD vào 2045.Khi hoàn thành, trung tâm này dự kiến đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu cả nước, bảo đảm dự trữ tương đương 30 ngày sản xuất và tiêu thụ. Ngoài ra, dự án tạo 30.000 việc làm, đóng góp 30% vào GRDP của tỉnh Quảng Ngãi và thúc đẩy các ngành phụ trợ như logistics, công nghiệp hỗ trợ.

Ông Mai Tuấn Đạt, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), cho biết đơn vị định hướng phát huy vai trò hạt nhân kết nối các chuỗi công nghiệp - năng lượng tại Dung Quất.

BSR có hệ thống cảng, kho chứa, đường ống, điện, hơi, nước và khoảng 67 ha đất sạch liền kề nhà máy, có thể kết nối với các dự án hóa dầu, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), nhiên liệu tổng hợp và kho dự trữ dầu thô. Doanh nghiệp cũng định hướng phát triển các dự án vệ tinh, chia sẻ hạ tầng và dịch vụ bảo dưỡng, kiểm định, phòng thí nghiệm, đào tạo.

Để hình thành Trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia, nguồn vốn đầu tư rất lớn. Do vậy, BSR kiến nghị loạt cơ chế đặc thù liên quan đến đầu tư, đất đai, thuế, tín dụng, phân cấp quản lý và quy hoạch tổng thể nhằm tạo môi trường thuận lợi thu hút nhà đầu tư.

Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Lê Việt Cường, Phó viện trưởng Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, cho rằng cần tăng phân cấp, phân quyền cho các địa phương nhằm phát triển trung tâm công nghiệp - năng lượng linh hoạt, sát nhu cầu từng địa bàn.

Chính sách cũng cần hướng tới doanh nghiệp có năng lực tài chính, công nghệ và khả năng kết nối chuỗi giá trị. Với nhiều chủ thể, lĩnh vực và dự án phân bố trên phạm vi rộng, trung tâm cần hệ thống thông tin phục vụ điều hành, đánh giá chính sách và giúp nhà đầu tư ra quyết định, theo chuyên gia.

Phương Dung

Khối ngoại bán ròng gần 1.200 tỷ đồng, hai mã bluechip chịu áp lực lớn nhất
Áp lực bán của nhà đầu tư nước ngoài lan rộng trên cả ba sàn, tập trung tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn, trong bối cảnh sắc đỏ chiếm ưu thế trên thị trường.