Gỡ nút thắt dòng vốn khối ngoại, cho phép đặt lệnh qua môi giới toàn cầu
Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, đưa ra loạt điều chỉnh quan trọng về giao dịch và công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, với trọng tâm là tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài và đáp ứng các yêu cầu nâng hạng thị trường theo lộ trình của FTSE Russell.
Thông tư được ký ngày 3/2 và có hiệu lực ngay trong ngày, sửa đổi một số quy định liên quan đến công bố thông tin, giao dịch chứng khoán và hoạt động của công ty chứng khoán.
Theo Bộ Tài chính, các điều chỉnh lần này nhằm tháo gỡ những vướng mắc kỹ thuật mà khối ngoại đã nhiều lần phản ánh, qua đó đảm bảo cổ phiếu Việt Nam được cơ cấu đúng kế hoạch vào rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell từ tháng 9/2026, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế.
Điểm thay đổi đáng chú ý nhất là cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu (global brokers), chuyển lệnh trực tiếp tới công ty chứng khoán trong nước mà không cần mở tài khoản giao dịch tại từng công ty chứng khoán Việt Nam. Cách làm này giúp các quỹ đầu tư lớn giảm đáng kể thời gian, thủ tục và chi phí khi tham gia thị trường, phù hợp với thông lệ tại nhiều thị trường chứng khoán quốc tế.
Với cơ chế mới, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải đăng ký mã số giao dịch và mở tài khoản lưu ký tại các thành viên lưu ký. Sau khi giao dịch được thanh toán, VSDC và ngân hàng thanh toán sẽ phân bổ tiền và chứng khoán về tài khoản lưu ký của nhà đầu tư. Thông tư cũng bổ sung khung pháp lý cho tổ chức môi giới nước ngoài đại diện, làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong việc tiếp nhận, kiểm soát và quản lý lệnh giao dịch.
Bên cạnh đó, Thông tư 08 không yêu cầu công bố thông tin ra thị trường đối với trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán giao dịch Non – Prefunding (NPF).
Thay vào đó, công ty chứng khoán chỉ phải báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam ngay trong ngày phát sinh vi phạm. Đồng thời, nhà đầu tư vi phạm sẽ bị hạn chế giao dịch NPF trong một khoảng thời gian nhất định, tùy theo mức độ và tần suất vi phạm.
Một điểm gỡ vướng khác là không giới hạn danh mục cổ phiếu được giao dịch NPF, giúp các quỹ đầu tư thuận lợi hơn trong việc mô phỏng chỉ số. Để hạn chế rủi ro phát sinh khi nhà đầu tư không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, Thông tư cho phép xử lý linh hoạt việc chuyển quyền sở hữu cổ phiếu giữa các công ty chứng khoán, trên cơ sở có thỏa thuận và sự phối hợp của ngân hàng lưu ký.
Ngoài ra, Thông tư 08 bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch, phù hợp với quy định mới tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP: một tài khoản cho hoạt động giao dịch của chính công ty và một tài khoản để quản lý giao dịch cho khách hàng.
