Giám đốc SSI ước tính tài sản NĐT ngoại tại Việt Nam vẫn tăng lên 44,2 tỷ USD dù bán ròng, hé lộ một quỹ sắp giải ngân 2 tỷ từ đầu tháng 9 tới

Khối ngoại bán ròng nhưng giá trị nắm giữ vẫn tăng

Tại sự kiện do Chứng khoán SSI tổ chức với chủ đề “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” sáng nay (28/7), ông Thomas Nguyen, Giám đốc Khối Thị trường Toàn cầu CTCP Chứng khoán SSI, cho biết, trong vài năm gần đây, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng tổng cộng khoảng 10 tỷ USD trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Riêng năm 2025, giá trị bán ròng vào khoảng 6 tỷ USD và từ đầu năm 2026 đến thời điểm diễn ra sự kiện là khoảng 3 tỷ USD.

Tuy nhiên, giá trị cổ phiếu do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ, tính bằng USD, vẫn tăng từ 42,9 tỷ USD vào cuối năm 2024 lên 44,2 tỷ USD vào cuối tháng 6/2026.

Theo đại diện SSI, diễn biến này xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, dù thị trường năm nay có thời điểm đi ngang hoặc giảm nhẹ, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn tăng khoảng 60% trong hai năm qua. Khối ngoại có thể bán ra một phần danh mục, nhưng giá trị lượng cổ phiếu còn lại vẫn tăng nhờ mặt bằng giá cao hơn.

Thứ hai, các doanh nghiệp niêm yết mới và sự gia tăng quy mô vốn hóa đã mở rộng tập hợp tài sản có thể đầu tư. Vì vậy, ngay cả khi khối ngoại bán ròng trên thị trường thứ cấp, tổng giá trị sở hữu của nhóm nhà đầu tư này vẫn có thể tăng khi quy mô toàn thị trường tiếp tục mở rộng.

Ông Thomas Nguyen cho rằng nhà đầu tư nước ngoài vẫn hiện diện tại Việt Nam và đang chuẩn bị quay trở lại. Khi quá trình đưa Việt Nam vào rổ chỉ số FTSE sau nâng hạng bắt đầu, xu hướng dòng vốn có thể thay đổi so với giai đoạn bán ròng hiện nay.

Cơ cấu dòng tiền trên thị trường đang thay đổi

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong lịch sử chủ yếu được dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân. Nhóm này hiện vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì thanh khoản, sức mua và khả năng hấp thụ nguồn cung trên thị trường.

Dù nhà đầu tư nước ngoài liên tục bán ròng, thị trường vẫn duy trì tương đối ổn định. Theo ông Thomas Nguyen, thị trường đã tăng khoảng 41% trong năm 2025. Trong quá khứ, hoạt động bán ròng của khối ngoại thường gây ra tâm lý lo ngại lớn, nhưng diễn biến thời gian qua cho thấy sức chống chịu của thị trường đã được cải thiện.

Tuy nhiên, Việt Nam đang hướng tới một cơ cấu thị trường cân bằng và chuyên nghiệp hơn, với sự tham gia ngày càng lớn của nhà đầu tư tổ chức.

Theo mục tiêu tại Quyết định 3168, đến năm 2030, nhà đầu tư cá nhân dự kiến chiếm khoảng 70% giao dịch, trong khi nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 30%. Sau năm 2030, cơ cấu mục tiêu tiếp tục dịch chuyển theo hướng nhà đầu tư cá nhân chiếm 60%, còn nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài chiếm 40%.

Tại SSI, giao dịch của khách hàng tổ chức hiện chiếm khoảng 30% tổng giao dịch, cao hơn mức khoảng 15% của toàn thị trường. Chỉ riêng trong năm 2026, SSI đã mở mới 185 tài khoản khách hàng tổ chức, tăng 65% so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn tài khoản mới đến từ Mỹ và châu Âu.

Bản chất của dòng tiền tổ chức cũng đang thay đổi. Khoảng 50% dòng giao dịch của khách hàng tổ chức tại SSI hiện là giao dịch định lượng. Theo ông Thomas Nguyen, tại Mỹ, loại hình giao dịch này chiếm hơn 50% hoạt động trên thị trường.

Các nhà đầu tư định lượng đòi hỏi thị trường phải có thanh khoản sâu hơn, chất lượng thực hiện lệnh tốt hơn, nền tảng công nghệ mạnh, hệ thống ổn định và khả năng tiếp cận hiệu quả hơn. Vì vậy, sự gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức không chỉ làm thay đổi cơ cấu sở hữu mà còn tác động trực tiếp đến cách thức vận hành của thị trường.

Theo ông, giai đoạn đầu của thị trường chứng khoán Việt Nam là hình thành thị trường, giai đoạn thứ hai là xây dựng thanh khoản, còn giai đoạn tiếp theo là nâng cao khả năng đầu tư, đặc biệt đối với dòng vốn tổ chức quốc tế.

Dòng tiền tập trung vào cổ phiếu vốn hóa lớn, một tổ chức sẽ giải ngân 2 tỷ USD

Cùng với sự gia tăng của dòng vốn tổ chức, thị trường chứng khoán Việt Nam đang trở nên tập trung hơn vào một số cổ phiếu và nhóm ngành lớn.

Từ năm 2024 đến nay, tỷ trọng vốn hóa của Vingroup trong VN-Index tăng từ 3% lên 19%. Tỷ trọng của năm cổ phiếu lớn nhất thị trường tăng từ 26% lên 39%, trong khi tỷ trọng vốn hóa của nhóm VN30 tăng từ 69% lên 73%.

Xét theo cơ cấu ngành, ngân hàng hiện chiếm khoảng 37% vốn hóa VN-Index, còn bất động sản chiếm khoảng 31%. Theo ông Thomas Nguyen, xu hướng này không phải hiện tượng bất thường tại các thị trường mới nổi. Khi dòng vốn tổ chức và dòng vốn thụ động tham gia, tiền thường được phân bổ trước tiên vào những cổ phiếu có vốn hóa lớn, thanh khoản cao và tỷ trọng đáng kể trong các bộ chỉ số.

Ông dẫn ước tính của SSI rằng trong 12 tháng tới, bắt đầu từ tháng 9, một tổ chức như Vanguard có thể phân bổ khoảng 2 tỷ USD vào thị trường Việt Nam. Trong số này, khoảng 770 triệu USD có thể được phân bổ vào cổ phiếu VIC theo tỷ trọng chỉ số.

Việc phân bổ này không phụ thuộc hoàn toàn vào nhận định của chuyên gia phân tích hay quan điểm chủ quan của nhà đầu tư, mà được quyết định bởi cơ chế vận hành của dòng vốn thụ động. Do đó, các doanh nghiệp vốn hóa lớn có thể được hưởng lợi khi dòng vốn này gia tăng sau quá trình nâng hạng.

Tuy nhiên, mức độ tập trung cao cũng cho thấy thị trường cần thêm doanh nghiệp niêm yết thuộc các lĩnh vực khác để phản ánh đầy đủ hơn cơ cấu của nền kinh tế Việt Nam, thay vì chủ yếu tập trung vào ngân hàng, bất động sản và một số tập đoàn lớn.