Giải bài toán tăng trưởng GDP đạt 11,7% nửa cuối năm: Động lực từ đâu?

Theo số liệu công bố mới nhất của Cục Thống kê, tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý II đạt mức tăng trưởng khá, với tốc độ tăng ước đạt 8,39% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung, 6 tháng đầu năm, GDP tăng trưởng 8,18% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2025 tăng 7,63%).

Các động lực truyền thống phát huy hiệu quả

Theo TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, kết quả tăng trưởng GDP trong 6 tháng đầu năm phản ánh xu hướng phục hồi và tăng tốc của nền kinh tế khi tăng trưởng quý II cao hơn quý I và được tạo nên từ sự cộng hưởng của nhiều động lực tăng trưởng.

Trong đó, các động lực truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng tiếp tục phát huy hiệu quả đã góp phần tạo nên mức tăng trưởng tích cực trong nửa đầu năm.

Cụ thể, khu vực công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng gần hai con số. Cùng với đó, đầu tư tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng nhờ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì tích cực và tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được cải thiện, dù chưa đạt kỳ vọng.

Bên cạnh đó, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục mở rộng đầu tư, trong khi tiêu dùng trong nước phục hồi mạnh. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đều tăng trên 10%, cho thấy sức cầu trong nước đang trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng.

“Quan trọng hơn, tăng trưởng đạt được trên nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn của nền kinh tế được giữ vững, tạo dư địa để duy trì đà tăng trưởng trong những quý tiếp theo”, ông Bình nêu rõ.

Về triển vọng nửa cuối năm, TS. Lê Duy Bình cho rằng dư địa tăng trưởng vẫn còn khá lớn nhờ hàng loạt yếu tố hỗ trợ. Trước hết, Chính phủ đang đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân tham gia nhiều hơn vào các dự án hạ tầng và công trình trọng điểm, qua đó tạo thêm động lực cho đầu tư.

Bên cạnh đó, nếu căng thẳng địa chính trị trên thế giới hạ nhiệt, nhu cầu đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có thể phục hồi, chi phí logistics giảm, đồng thời áp lực lạm phát và tỷ giá được giảm bớt. Những yếu tố này sẽ tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Tiêu dùng trong nước cũng được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng tốc trong những tháng cuối năm nhờ mùa mua sắm cao điểm, các kỳ nghỉ lễ và Tết, cùng với các chính sách góp phần nâng cao thu nhập khả dụng của người dân.

“Đây sẽ là động lực quan trọng bổ sung cho tăng trưởng kinh tế trong nửa cuối năm”, ông Bình nhìn nhận.

Kiên định mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng 

Tại buổi họp báo công bố tình hình kinh tế - xã hội quý II và 6 tháng đầu năm 2026, bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia, Cục Thống kê, cho biết để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm, 6 tháng cuối năm cần đạt 11,7%.

Đây là mục tiêu thách thức trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, đặc biệt là xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, biến động địa chính trị, chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn và tốc độ phục hồi chưa đồng đều của tổng cầu thế giới.

Trong nước, một số động lực tăng trưởng truyền thống có dấu hiệu suy yếu, trong khi các động lực mới chưa đủ mạnh để tạo sự bứt phá.

Phân tích cụ thể, theo bà Hạnh, dù xuất khẩu vẫn được kỳ vọng duy trì tăng trưởng, song nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường lớn chưa phục hồi vững chắc, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt và giá nhiều mặt hàng xuất khẩu có xu hướng giảm.

Đáng chú ý, xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc tương đối lớn vào một số thị trường và nhóm hàng chủ lực, trong khi tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước của nhiều sản phẩm còn thấp. Điều này khiến khu vực xuất khẩu dễ bị tổn thương trước những thay đổi về chính sách thương mại hoặc biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Về giải ngân vốn đầu tư công, nửa cuối năm thường là giai đoạn tăng tốc giải ngân, song nhiều dự án vẫn đối mặt với những khó khăn như giải phóng mặt bằng chậm, thủ tục điều chỉnh dự án kéo dài, thiếu nguồn vật liệu xây dựng tại một số địa phương và năng lực triển khai không đồng đều giữa các chủ đầu tư.

"Nếu tiến độ giải ngân không được cải thiện mạnh mẽ, hiệu ứng lan tỏa đến ngành xây dựng, công nghiệp vật liệu, vận tải và khu vực doanh nghiệp sẽ bị hạn chế", bà Hạnh quan ngại.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cũng tiếp tục chịu nhiều áp lực. Sau giai đoạn phục hồi, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn về dòng tiền, khả năng tiếp cận tín dụng, chi phí logistics và biến động của thị trường đầu ra.

"Mặc dù mặt bằng lãi suất đã giảm so với giai đoạn trước, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế chưa thực sự cải thiện, phản ánh tâm lý thận trọng trong mở rộng đầu tư sản xuất, kinh doanh", đại diện Cục Thống kê nêu rõ.

Về giải pháp, đại diện Cục Thống kê cho rằng các bộ, ngành và địa phương cần chủ động cập nhật, dự báo tình hình, điều hành linh hoạt, kịp thời ứng phó với các biến động phát sinh, đồng thời kiên định mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo đó, cần tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và kiểm soát giá cả; cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; thúc đẩy sản xuất công nghiệp, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, bảo đảm an ninh năng lượng và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI.

Cùng với đó là triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các FTA, và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thu hút có chọn lọc dòng vốn FDI chất lượng cao. 

Bên cạnh các động lực truyền thống, theo bà Hạnh, khoa học  công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số đang từng bước trở thành những động lực tăng trưởng mới khi ngày càng thâm nhập sâu vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao.

Tuy nhiên, ở giai đoạn hiện nay, các động lực này chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, chưa thể trở thành lực kéo chính của nền kinh tế.

"Việc chuyển hóa thành các động lực tăng trưởng dẫn dắt vẫn cần thời gian, cùng với những cải cách đồng bộ về thể chế, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo", bà Hạnh nêu rõ.