Dự đoán đợt suy thoái kinh tế tiếp theo của Mỹ

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc leo thang trong thời gian gần đây đã dẫn tới đợt suy thoái kinh tế tiếp theo của Mỹ, theo đa số các chuyên gia kinh tế tham dự cuộc tham dò từ Reuters, với dự đoán Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ có thêm một đợt giảm lãi suất nữa vào tháng 9 và sang năm.

Căng thẳng thương mại đã khiến niềm tin của các doanh nghiệp và tăng trưởng toàn cầu xuống mức thấp trong nhiều năm, cùng với tuyên bố áp thuế quan bổ sung trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm gia tăng đáng kể rủi ro suy thoái, các chuyên gia phân tích từ Morgan Stanley nhận định.

Morgan Stanley dự báo nếu Mỹ áp thuế 25% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trong 4 - 6 tháng, và Trung Quốc thực hiện các biện pháp trả đũa, Mỹ sẽ rơi vào suy thoái trong 3 quí. 

Còn Golman Sachs lo ngại về cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc sẽ dẫn tới suy thoái đang ngày càng gia tăng.

Ngoài ra, Goldman Sachs đã không còn kì vọng hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ đạt được thỏa thuận thương mại trước khi diễn ra cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào năm 2020.

Thị trường toàn cầu vẫn trong tình trạng cảnh giác cao độ khi những nội dung liên quan đến thương mại có thể dấy lên động thái lớn ở cả hai phía. 

Hôm 13/8, chứng khoán Mỹ tăng mạnh trong khi các tài sản an toàn như đồng yen Nhật và vàng giảm giá sau khi Đại diện Thương mại Mỹ cho biết thuế quan bổ sung đối với hàng hóa Trung Quốc, gồm điện thoại di động và laptop, sẽ được hoãn tới ngày 15/12.

Ngoài việc theo dõi tiến triển về thương mại, các chuyên gia kinh tế và giới đầu tư cũng đang tập trung vào những dấu hiệu họ hi vọng có thể cảnh báo về một sự suy thoái sắp tới.

Đường cong lợi suất

Đường cong lợi suất của Mỹ thể hiện lợi suất trái phiếu chính phủ với kì hạn từ 4 tuần đến 30 năm. 

Khi chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu kì hạn 3 tháng và trái phiếu kì hạn 10 năm giảm xuống dưới 0 (được gọi là đường cong lợi suất đảo ngược), như đã từng xảy ra vào đầu năm nay, nó chỉ ra rằng các nhà đầu tư chấp nhận lợi suất thấp hơn để đầu tư trong thời gian dài hơn. 

Khi tín hiệu suy thoái diễn ra, đường cong lợi suất đảo ngược có một nền tảng chắc chắn để được xem là chỉ số dự báo của suy thoái. 

Tuy nhiên, có thể mất tới hai năm để một đợt suy thoái diễn ra theo đường cong lượi suất đảo ngược. 

Chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kì hạn 2 năm và 10 năm, chỉ số được theo dõi sát sao, cũng đã thu hẹp, ghi nhận mức chênh lệch nhỏ nhất kể từ 2007, theo dữ liệu từ Refinitiv. 

Đường cong lợi suất được coi là một chỉ số dự báo suy thoái. Nguồn: Reuters.

Tỉ lệ thất nghiệp

Theo Reuters, tỉ lệ thất nghiệp và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu tiên tăng cao hơn ngay trước khi hay trong những ngày đầu của hai đợt suy thoái trước, trước khi tăng mạnh mẽ. 

Hiện tại, tỉ lệ thất nghiệp của Mỹ ở gần mức thấp nhất trong 50 năm. 

"Mặc dù sự gia tăng của số việc làm đã chậm lại trong năm nay, nó tiếp tục gợi ý xu hướng đi lên của nền kinh tế", chuyên gia kinh tế tại BofA Merrill Lynch Global Research cho biết trong một lưu ý. 

Các tuyên bố sẽ được theo dõi trong những tuần tới để tìm ra những dấu hiệu, làm mối quan hệ thương mại ngày càng trở nên tồi tệ hơn giữa Mỹ và Trung Quốc, làm khuấy đảo thị trường lao động. 

Tỉ lệ thất nghiệp tăng nhẹ trước khi diễn ra hai đợt suy thoái trước. Nguồn: Reuters.

Lỗ hổng sản lượng GDP

Lỗ hổng sản lượng GDP là chênh lẹch giữa sản lượng thực tế và tiềm năng của nền kinh tế và được sử dụng để đo sức khỏe của nền kinh tế. 

Một lỗ hổng sản lượng dương, như ở thời điểm hiện tại, cho biết nền kinh tế đang hoạt động trên mức tiền năng của nó. 

Thông thường nền kinh tế hoạt động dưới mức tiền năng vào cuối của cuộc suy thoái và đạt trên tiềm năng vào cuối của thời kì tăng trưởng. 

Tuy nhiên, lỗ hổng sản lượng có thể duy trì trong vùng lãnh thổ dương trong nhiều năm trước khi bước vào suy thoái. 

Lỗ hổng sản lượng GDP đạt đỉnh trước khi xảy ra suy thoái. Nguồn: Reuters.

Chỉ số niềm tin tiêu dùng

Nhu cầu tiêu dùng là một yếu tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế Mỹ và trong lịch sử niềm tin tiêu dùng yếu trong giai đoạn suy thoái. Hiện tại, chỉ số niềm tin tiêu dùng đang gần các chu kì cao.

Chỉ số niềm tin tiêu dùng đang ở các chu kì cao. Nguồn: Reuters.

Thị trường chứng khoán

Sự sụt giảm của thị trường chứng khoán có thể báo hiệu một cuộc suy thoái đang xuất hiện hoặc đã bắt đầu hiện hữu. Thị trường quay đầu giảm trước khi xảy ra cuộc suy thoái năm 2001 và lao dốc khi bắt đầu cuộc suy thoái năm 2008.

Đợt giảm gần đây của thị trường chứng khoán Mỹ đã hoàn thành phần việc của mình trong việc làm tăng lo ngại về liệu nền kinh tế Mỹ có đang rơi vào suy thoái. 

Trên cơ sở  biến động trong 12 tháng, thị trường đã giảm trước khi diễn ra hai cuộc suy thoái gần đây nhất. 

Biến động trung bình trong 12 tháng của chỉ số S&P 500 đang dưới mức cao của tháng 1/2018 nhưng vẫn cao hơn mức thấp trong tháng 12.

Chỉ số S&P 500 đã giảm khi diễn ra suy thoái. Nguồn: Reuters.

"Phong vũ biểu" bong bóng kinh tế

Phong vũ biểu bong bóng kinh tế của ông Ed thuộc Yardeni Research xác định giá giao ngay của nguyên liệu đầu vào công nghiệp như đồng, thép và phế liệu chì, và chia cho số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu tiên. 

Thước đo này giảm trước hoặc trong hai cuộc suy thoái mới đây nhất, và đã rời khỏi đỉnh xác lập hồi tháng 4. 

Phong vũ biểu bong bóng kinh tế đã giảm trước hoặc trong hai cuộc suy thoái gần đây. Nguồn: Reuters.

Thị trường nhà đất

Số nhà ở mới và giấy phép xây dựng đã giảm trước một số cuộc suy thoái gần đây. 

Lượng nhà ở mới của Mỹ đã giảm tháng thứ hai liên tiếp vào tháng 6 và giấy phép xây dựng giảm xuống mức thấp nhất trong hai năm, điều này gợi ý rằng thị trường nhà đất tiếp tục gặp khó khăn mặc dù tỉ lệ thế chấp thấp hơn.

Số nhà ở xây mới đã giảm trước khi diễn ra các cuộc suy thoái trong những lần gần đây. Nguồn: Reuters.

Sản xuất

Với vai trò giảm dần của khu vực sản xuất trong nền kinh tế Mỹ, chỉ số sản xuất của Viện Quản lí Cung ứng (ISM) như một yếu tố dự báo tăng trưởng GDP của Mỹ đã giảm trong những năm gần đây. 

Tuy nhiên, chỉ số này vẫn đáng theo dõi, đặc biệt nếu nó cho thấy xu hướng giảm xuống dưới mức 50 trong một khoảng thời gian dài.

ISM cho biết chỉ số hoạt động của nhà máy quốc gia đã giảm còn 51,2 vào tháng trước, mức thấp nhất kể từ tháng 8/2016, do hoạt động sản xuất của Mỹ xuống mức thấp gần ba năm vào tháng 7 và việc thuê người lao động tại các nhà máy xuống thấp.

Điều này cho thấy tiếp tục mất đà tăng trưởng kinh tế trong đầu quí III.

Chỉ số ISM của hoạt động sản xuất của nhà máy quốc gia giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 8/2016. Nguồn: Reuters.

Thu nhập

Tăng trưởng thu nhập của các công ty trên S&P 500 giảm trước cuộc suy thoái kinh tế gần đây nhất. 

Ước tính thu nhập của những công ty này đã giảm nhưng vẫn dự kiến ghi nhận tăng trưởng trong hầu hết các quí của năm nay.

Thu nhập giảm trong cuộc suy thoái mới đây. Nguồn: Reuters.

Chênh lệch lợi suất cao

Khoảng cách giữa lợi suất cao và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đã tăng trước thời kì suy thoái 2007 - 2009 và sau đó được nới rộng đáng kể.

Chênh lệch lợi suất giữa hai trái phiếu cùng kì hạn thường nới rộng khi nhận thấy nguy cơ vỡ nợ tăng cao. Chênh lệch đã giảm từ mức cao của tháng 1.

Lợi suất trái phiếu tăng vọt trong cuộc suy thoái năm 2008. Nguồn: Reuters.

Vận chuyển hàng hoá

Chỉ số Cass Freight, một phong vũ biểu về sức khỏe của ngành vận tải do công ty dữ liệu Cass Information Systems tổng hợp, đã giảm 5,3% so với năm trước trong tháng 6, đánh dấu tháng thứ 7 liên tiếp chỉ số ghi nhận mức âm.

Chỉ số Cass Freight.

Chỉ số khốn khổ

Chỉ số khốn khổ gồm tỉ lệ thất nghiệp và tỉ lệ lạm phát. Nó thường tăng trong thời kì suy thoái và đôi khi trước khi suy thoái. Chỉ số đã giảm trong năm 2019.