Điều gì đang xảy ra với vàng và các tài sản an toàn truyền thống?

Trong quá khứ, khi thị trường xảy ra biến cố, nhà đầu tư thường biết ngay họ nên để tiền vào vàng, trái phiếu kho bạc Mỹ hoặc yen Nhật Bản.

Nhưng trong năm 2026, chiến lược trên không còn hiệu quả. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng vọt kể từ khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu, giá yen đã giảm xuống đáy 40 năm so với USD, vàng mất giá mạnh kể từ mức đỉnh đạt được vào tháng 1.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân là rủi ro địa chính trị không còn là yếu tố duy nhất chi phối quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư. Những lo ngại về lạm phát, nợ công, lợi suất thực gia tăng và chênh lệch lãi suất giữa các nền kinh tế đang lấn át nhu cầu tìm kiếm các "hầm trú ẩn" truyền thống.

Trong khi đó, không ít nhà đầu tư vẫn ưu tiên theo đuổi mức sinh lời vượt trội từ nhóm cổ phiếu AI.

Trái phiếu mất sức hút

Bất chấp căng thẳng địa chính trị dâng cao trong thời gian qua, dòng vốn vẫn không ồ ạt chảy vào trái phiếu kho bạc Mỹ. Lý do chính là nhà đầu tư e ngại lạm phát và năng lực trả nợ của các chính phủ.

Ông Henning Potstada, Giám đốc toàn cầu mảng đa tài sản tại công ty DWS, giải thích: “Khi cuộc chiến Iran nổ ra và eo biển Hormuz đóng lại, giá dầu đã tăng gấp đôi từ 60 lên 120 USD/thùng. Mọi người nhận ra lạm phát đang nóng lên, và đây chính là tình huống mà thị trường trái phiếu bị chi phối bởi kỳ vọng lạm phá thay vì kỳ vọng về tăng trưởng kinh tế”.

Khi nhà đầu tư dự kiến lạm phát sẽ tăng, trái phiếu thường trở nên kém hấp dẫn vì giá trị thực của các khoản thanh toán trong tương lai bị suy giảm, dẫn đến giá trái phiếu hiện tại sụt giảm. Giá và lợi suất trái phiếu biến động ngược chiều.

Cùng lúc đó, quy mô thâm hụt ngân sách của Mỹ đang khiến nhà đầu tư lo ngại về trái phiếu kho bạc.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ dự đoán trong năm tài khóa 2026, Mỹ sẽ ghi nhận thâm hụt ngân sách khoảng 1.900 tỷ USD, tương đương khoảng 5,8% GDP.

Vàng không tỏa sáng

Vàng thường có sức hút rất lớn xuyên suốt lịch sử, nhưng sự suy yếu của giá vàng trong thời gian gần đây đã khiến không ít chuyên gia bất ngờ.  

Ông Bill Leung, chuyên gia đầu tư tại Global X ETFs, khẳng định: "Gần đây, vàng không còn thể hiện vai trò của một kênh trú ẩn an toàn thuần túy”.

“Vàng đang chịu áp lực từ đồng USD mạnh lên và lợi suất thực tăng cao. Hai yếu tố này thường xuyên chi phố biến động của giá vàng, ngay cả trong các giai đoạn bất ổn”, ông nói thêm.

Giám đốc Postada của DWS đồng tình rằng diễn biến giá vàng gần đây khá “khác thường”. Tuy nhiên, ông nghĩ nguyên nhân có thể nằm ở dòng vốn từ nhà đầu tư nhỏ lẻ và các giao dịch sử dụng đòn bẩy tài chính.

Ông chỉ ra rằng nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ đã nhảy vào thị trường vàng khi giá tăng mạnh trong năm ngoái, và giờ đây biến động phần lớn được thúc đẩy bởi “dòng tiền nhanh” này.

“Xét về mặt cấu trúc, chúng tôi vẫn đánh giá vàng là một kênh trú ẩn an toàn hiệu quả”, ông nói thêm.

Yen chịu nhiều áp lực

Niềm tin của giới chuyên gia với đồng yen đã suy giảm rõ rệt.

Lãi suất tăng thường giúp củng cố đồng nội tệ. Tuy nhiên, dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã kéo lãi suất lên mức cao nhất trong 30 năm và lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản liên tục lập kỷ lục, đồng thời các quan chức tiến hành các đợt can thiệp với tổng trị giá 74 tỷ USD, yen vẫn giảm xuống mức thấp nhất trong hàng chục năm so với USD.

Trong ngày 3/7, đồng yen dao động quanh mức 162 so với đồng bạc xanh.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tính đến năm 2026, tỷ lệ nợ công/GDP của Nhật Bản đang ở mức 204,4% - cao nhất thế giới.

Những yếu tố trên khiến một số chuyên gia nghi ngờ rằng yen không còn là kênh trú ẩn an toàn hiệu quả như trước.

Chuyên gia Leung của Global X ETFs chỉ ra: “Đồng yen đã trở nên kém tin cậy hơn do diễn biến trái chiều với chính sách của BoJ, cũng như độ nhạy cảm của nó đối với chênh lệch lợi suất Mỹ - Nhật”.

Các kênh trú ẩn an toàn không hề biến mất nhưng lại trở nên khó đoán hơn nhiều. Thay vì cùng tăng giá mỗi khi thị trường biến động, trái phiếu chính phủ Mỹ, vàng và đồng yen ngày càng chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố nền tảng riêng biệt của từng loại tài sản.

Đối với nhà đầu tư, điều đó cũng có nghĩa các chiến lược phòng thủ truyền thống có thể không còn đủ hiệu quả. Thay vì chỉ đặt cược vào một "hầm trú ẩn" duy nhất, họ có thể cần xây dựng danh mục đa dạng hơn để ứng phó với những cú sốc ngày càng phức tạp của thị trường.