'Cha đẻ' của 26 công thức sữa giả khai tự nghĩ cách trộn nguyên liệu

Chiều 5/1, TAND Hà Nội tiếp tục xét hỏi các bị cáo trong vụ án sản xuất, buôn bán hơn 4,5 triệu lon sữa giả, thu lợi 2.400 tỷ đồng, liên quan 18 bị cáo thuộc Công ty Z Holding và các công ty trong hệ sinh thái này.

Như lời khai của tổng giám đốc Hoàng Quang Thịnh sáng nay, Z Holding vốn đặt gia công tại nhiều nhà máy để sản xuất các sản phẩm sữa dinh dưỡng. Nhưng từ 2023, dàn lãnh đạo 9X của Z Holding bàn bạc thành lập Công ty Nature Made, tự xây dựng nhà máy để sản xuất nhằm giảm chi phí sản xuất.

KPI đặt ra là 15-20%. Để đạt được con số này, họ buộc phải đưa ra một số "điều chỉnh" mà theo cáo buộc của VKSND Tối cao là "thay thế, bỏ bớt, giảm hàm lượng nguyên liệu so với giấy phép đã đăng ký".

Bị cáo Phạm Duy Tân, Giám đốc sản xuất kiêm Trường Phòng nghiên cứu phát triển công thức (R&D) của Nature Made, được chọn làm người "sáng tác" công thức sữa mới để sản xuất tự chủ tại nhà máy mới.

Trong lời khai sáng nay, Thịnh khẳng định đã trao nhà máy Nature Made vào tay những người "giàu kinh nghiệm và năng lực" nên vô cùng yên tâm. Giám đốc Tân là một trong số này.

Còn chiều nay, Tân khi bị chủ tọa truy hỏi về việc "dựa vào đâu" để xây dựng công thức sữa mới, "có tham khảo hãng khác hay nghiên cứu khoa học nào không?", đã đáp "tự nghĩ ra, tự phối trộn cho hài hòa". Bị cáo Tân nói không tham khảo nguồn nào, cũng không sản xuất thử hay mang đi kiểm nghiệm.

Giữa năm 2024, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hiền, giám đốc kế nhiệm Tân, khai bắt đầu "nghi ngờ" và đồng thời nhận được nhiều khiếu nại từ phía khách hàng về việc sữa vón cục, ngấy, không đều màu. Sau khi mang sản phẩm đi kiểm nghiệm ở viện dinh dưỡng, sữa HIUP bị xác định không đủ thành phần và tỷ lệ dinh dưỡng như công bố.

Lúc này, Tân mới biết "đứa con tinh thần" mà mình tự nghĩ cách phối trộn, mắc lỗi nghiêm trọng. 26 dòng sữa do Tân xây dựng công thức đều bị xác định là sữa giả.

Trả lời HĐXX thấy sản phẩm có lỗi thì giải quyết thế nào, Tân nói đã "thử thay đổi công thức" nhưng khi không có tác dụng, vẫn tiếp tục sản xuất mà không ngừng dây chuyền hay có biện pháp thu hồi sản phẩm.

Trước việc bị cáo buộc Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Tân nói "không có ý kiến gì".

Chủ tọa Vũ Quang Huy khi này phân giải "bị cáo là người trực tiếp xây dựng công thức, làm ra 26 loại sữa giả mà giờ nói không có ý kiến. Bị cáo mà thận trọng hơn, làm hết trách nhiệm thì có lẽ rất nhiều người hôm nay không phải ngồi đây".

Phân trần sau đó về áp lực phải hạ giá thành, Tân nói các lãnh đạo đề ra KPI giảm 15-20% chi phí sản xuất kéo theo việc bị cáo phải thay thế bằng các nguyên liệu khác. "Không có nguyên liệu nào không đảm bảo, chỉ là nguyên liệu không đúng", Tân nói.

Trong giai đoạn này, cơ quan điều tra xác định, Tân còn có hành vi sử dụng một số Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm giả do Công ty CP khoa học công nghệ AVATEK và Công ty TSL ban hành để làm hồ sơ đăng ký công bố/tự công bố sản phẩm và tạo lòng tin cho khách hàng đối với sản phẩm do Nhà máy Nature Made sản xuất.

Thu lãi khủng

Z Holding được gọi là một "hệ sinh thái" sữa giả, bởi dưới công ty là hệ thống 19 công ty bán hàng, chuyên chịu trách nhiệm phân phối sản phẩm tới các đại lý và người tiêu dùng.

Công ty phát đạt nhất trong chuỗi này phải kể đến Alama, do bị cáo Trần Xuân Chiến làm giám đốc, với nhiệm vụ kinh doanh một trong những dòng sữa có tiếng tăm nhất của Z Holding: HIUP 27.

Theo cáo trạng và lời khai của Chiến chiều nay, tháng 9/2024, Chiến được lãnh đạo Z Holding cho biết kết quả kiểm nghiệm HIUP 27 không đảm bảo chỉ tiêu chất lượng theo hồ sơ đăng ký công bố sản phẩm, tức là hàng giả. Nhưng Chiến vẫn tiếp tục đặt hàng Nature Made sản xuất.

"Biết giả mà vẫn đặt hàng, vẫn bán, thế là kệ khách hàng à?", chủ tọa hỏi. Chiến đáp: Nghe phía công ty nói là "chưa đủ hàm lượng" nên nghĩ chưa đủ thì nhà máy sẽ có thể chỉnh sửa để lô sau đủ.

Chiến ba lần nhắc lại câu "có niềm tin rất lớn với sản phẩm" vì lúc mới bán đã dùng thử mấy trăm mẫu cho gia đình. "Nếu biết là hàng giả đã không bán. Niềm tin với sản phẩm nó lớn lắm".

Niềm tin này của Chiến có thể là chưa có gì chứng minh nhưng lợi nhuận HIUP 27 mang lại cho Chiến là điều đã được chứng minh bằng doanh số.

Cơ quan điều tra xác định, Chiến sau đó tiếp tục nhận từ Natura Made tới 860.688 lon sữa HIUP 27. Giá xuất xưởng mỗi lon 87.800 đồng, đã được bán ra thị trường với giá trung bình 547.000 đồng/lon, tức gấp 6 lần.

Chỉ trong 6 tháng, Chiến thu về 471 tỷ đồng từ lô sữa giả, trong đó riêng Chiến thu lợi cá nhân 21 tỷ đồng, trung bình hơn 3 tỷ đồng mỗi tháng. Bị cáo Nguyễn Thị Bích Phương phụ trách bán hàng của Alama cũng bị cáo buộc thu lợi riêng tới hơn 16 tỷ đồng dù có tới 3 tháng nghỉ sinh.

Chiến nói "tiếc" vì không làm đến nơi đến chốn, có lỗi với người tiêu dùng và anh em đại lý". Bị cáo đã nộp khắc phục 100 triệu đồng giai đoạn điều tra.

Phiên tòa đang tiếp tục làm việc.