SACT phân tích: Hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn khác nhau thế nào trong phòng vệ giá hàng hóa?

Hợp đồng tương lai là gì?

Hợp đồng tương lai là hợp đồng tiêu chuẩn hóa cho việc mua hoặc bán tài sản cơ sở tại một thời điểm trong tương lai. Doanh nghiệp dự kiến mua nguyên liệu sau ba tháng và lo giá tăng có thể mở vị thế mua hợp đồng tương lai.

Nếu giá tăng, khoản lãi trên vị thế tương lai có thể bù đắp một phần chi phí tăng của hàng hóa vật chất. Nếu giá giảm, doanh nghiệp mua nguyên liệu rẻ hơn nhưng vị thế tương lai có thể phát sinh lỗ.

Mục tiêu không phải làm cho giao dịch phái sinh luôn có lãi, mà là giảm biến động của chi phí tổng thể. Đổi lại, doanh nghiệp phải quản trị ký quỹ và dòng tiền; khi thị trường biến động mạnh, yêu cầu bổ sung ký quỹ có thể tạo áp lực thanh khoản.

Hợp đồng quyền chọn là gì?

Khác với hợp đồng tương lai, bên mua quyền chọn có quyền nhưng không có nghĩa vụ thực hiện giao dịch theo mức giá đã xác định. Để có quyền này, bên mua trả phí quyền chọn hay premium.

Doanh nghiệp cần mua nguyên liệu và lo giá tăng có thể dùng quyền chọn mua (Call). Nếu giá tăng mạnh, quyền chọn có thể tạo giá trị bù đắp. Nếu giá giảm, doanh nghiệp có thể không thực hiện quyền và mua hàng theo giá thị trường thấp hơn; chi phí phòng vệ khi đó chủ yếu là premium.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cần bảo vệ giá bán có thể dùng quyền chọn bán (Put) để tạo mức sàn bảo vệ tương đối khi giá giảm, trong khi vẫn giữ khả năng hưởng lợi nếu giá thị trường tăng.

Premium chịu tác động của giá thực hiện, thời gian tới đáo hạn, biến động kỳ vọng và thanh khoản. Doanh nghiệp vì vậy phải cân đối giữa mức bảo vệ nhận được và chi phí bỏ ra.

Sự khác nhau giữa 2 loại hợp đồng

Giả sử doanh nghiệp dự kiến mua nguyên liệu sau ba tháng, với giá tham chiếu hiện tại được quy ước là 100.

Nếu dùng hợp đồng tương lai quanh mức 100, khi giá tăng lên 115, chi phí mua hàng vật chất tăng nhưng vị thế tương lai có thể tạo khoản lãi đối ứng. Nếu giá giảm còn 85, doanh nghiệp mua nguyên liệu rẻ hơn nhưng vị thế tương lai lại phát sinh lỗ. Bỏ qua rủi ro cơ sở và chi phí giao dịch, kết quả có xu hướng đưa doanh nghiệp về gần mức giá đã khóa.

Nếu thay bằng quyền chọn mua có giá thực hiện 100 và premium giả định là 3, khi giá tăng lên 115, quyền chọn tạo lớp bảo vệ nhưng premium phải được tính vào chi phí. Khi giá giảm còn 85, quyền chọn có thể không được thực hiện và doanh nghiệp vẫn mua nguyên liệu theo giá thị trường thấp hơn.

Khi nào doanh nghiệp chọn Futures hay Options?

Nếu mục tiêu là tăng tính chắc chắn của giá mua hoặc giá bán, nhu cầu hàng hóa đã tương đối rõ và doanh nghiệp có khả năng quản trị ký quỹ, hợp đồng tương lai thường phù hợp hơn với tư duy khóa giá.

Nếu doanh nghiệp muốn giới hạn rủi ro theo một chiều nhưng vẫn giữ lợi ích khi thị trường thuận lợi, quyền chọn có thể linh hoạt hơn. Đổi lại, doanh nghiệp phải chấp nhận premium và hiểu thêm về giá thực hiện, thời gian đáo hạn, biến động và thanh khoản.

SACT hiện là Thành viên Kinh doanh mã 045 của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), hoạt động trong lĩnh vực giao dịch hàng hóa phái sinh và tư vấn giải pháp phòng vệ rủi ro giá.

Futures và Options không nhằm giúp doanh nghiệp “đoán đúng thị trường”. Giá trị của chúng nằm ở khả năng chuyển một rủi ro khó kiểm soát thành các kịch bản có thể đo lường và chuẩn bị trước.

Bài viết cung cấp thông tin chung về công cụ hàng hóa phái sinh, không phải khuyến nghị đầu tư hoặc khuyến nghị sử dụng một sản phẩm tài chính cụ thể.