Ông Trump hết hạn định chiến tranh, hoạt động quân sự của Mỹ chống lại Iran sắp phải dừng lại

Tổng thống Donald Trump đang tiến sát hạn chót pháp lý vào thứ Sáu tuần này (theo giờ Mỹ) - thời điểm có thể buộc các hoạt động quân sự của Mỹ chống lại Iran phải dừng lại. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Năm lại đưa ra một kiến giải gây tranh cãi: lệnh ngừng bắn hiện tại có thể vô hiệu hóa thời hạn chót này. 

Theo Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh năm 1973, Tổng thống bắt buộc phải rút quân sau 60 ngày kể từ khi báo cáo triển khai quân sự với Quốc hội, trừ khi được cơ quan lập pháp cấp phép - điều mà cho đến nay vẫn chưa xảy ra.

Cuộc chiến pháp lý về “Chiếc đồng hồ 60 ngày”

Liên quân Mỹ - Israel bắt đầu không kích Iran vào ngày 28/2. Đến ngày 2/3, ông Trump gửi văn bản thông báo cho Quốc hội, chính thức kích hoạt đồng hồ đếm ngược và thiết lập hạn chót vào ngày 1/5. Dù Nghị quyết cho phép gia hạn thêm 30 ngày, nhưng các nghị sĩ cho biết ông Trump vẫn chưa thực hiện thủ tục này.

Tại phiên điều trần trước Thượng viện, Bộ trưởng Hegseth lập luận rằng lộ trình đếm ngược 60 ngày sẽ tạm dừng hoặc dừng hẳn khi có lệnh ngừng bắn. Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã có hiệu lực từ ngày 7/4. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Tim Kaine (phái Dân chủ) lập tức phản pháo: “Tôi không tin rằng luật pháp cho phép diễn giải như vậy”.

Trong khi phe Dân chủ nỗ lực kiềm chế quyền lực chiến tranh của Tổng thống thông qua hàng loạt cuộc bỏ phiếu nhưng chưa thành công, thì trong nội bộ phe Cộng hòa, tiếng nói yêu cầu Quốc hội phải có vai trò quyết định đang lớn dần. Thượng nghị sĩ Susan Collins (phái Cộng hòa) tuyên bố đanh thép:

“Hạn chót 60 ngày không phải là một lời gợi ý; đó là một yêu cầu bắt buộc. Các hành động quân sự tiếp theo phải có sứ mệnh rõ ràng và chiến lược rút quân cụ thể”.

Thế giằng co

Tại Nhà Trắng, khi được hỏi liệu bản thân có đang sốt ruột muốn chấm dứt lệnh ngừng bắn vì sự bướng bỉnh của Iran hay không, ông Trump đã bác bỏ: “Chẳng ai biết thực hư cuộc đàm phán ra sao ngoại trừ tôi và một vài người khác. Họ (Iran) đang rất khao khát có được một thỏa thuận”.

Tuy nhiên, thực tế trên thực địa lại là một sự bế tắc toàn diện. Trong khi Iran gần như làm tê liệt giao thông qua Eo biển Hormuz, Mỹ đáp trả bằng một cuộc phong tỏa hải quân chặt chẽ đối với các cảng của Iran. Cả hai đều cố gắng gây tổn thương kinh tế để buộc đối phương phải khuất phục, khiến giá dầu thế giới tăng vọt.

Theo nguồn tin từ Axios và Reuters, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị sẵn phương án cho một làn sóng không kích nhằm phá vỡ thế bế tắc, buộc Tehran phải hạ thấp các yêu sách. Các phương án khác bao gồm huy động lực lượng đặc nhiệm để thu giữ kho uranium giàu của Iran hoặc thiết lập quyền kiểm soát trực tiếp đối với eo biển.

Ông Trump đã ca ngợi chiến thuật phong tỏa là thiên tài và khẳng định kinh tế Iran đang lâm nguy. Ông còn tuyên bố hạ tầng dầu khí của Iran sẽ nổ tung trong vài ngày tới vì không thể xuất khẩu.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định với CNBC rằng Iran vẫn có thể cầm cự thêm vài tuần, thậm chí vài tháng trước khi rơi vào tình trạng không thể chịu đựng nổi. Đây có thể là một khoảng thời gian dài hơn so với sức chịu đựng của chính ông Trump - người đang chứng kiến chỉ số tín nhiệm về kinh tế sụt giảm xuống mức thấp kỷ lục do tác động từ cuộc chiến.