Những chính sách đặc thù phát triển khu kinh tế đặc biệt

Sáng 9/9, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố các luật vừa được Quốc hội thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Theo đó, Luật Phát triển đô thị sẽ có hiệu lực từ 1/10, gồm chương riêng quy định về khu kinh tế đặc biệt và những chính sách đặc thù cho mô hình mới này.

Theo luật, khu kinh tế đặc biệt là xã, phường, đặc khu đáp ứng các tiêu chí: có vị trí chiến lược, phù hợp định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Khu này cũng có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên, quy mô dân số và diện tích tự nhiên lớn.

Chính phủ sẽ công nhận khu kinh tế đặc biệt cụ thể, sau khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Khu kinh tế đặc biệt ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược 8 lĩnh vực, trong đó có dự án khách sạn, nghỉ dưỡng cao cấp, khu vui chơi giải trí vốn 10.000 tỷ đồng trở lên và từ 2 tỷ USD nếu có kinh doanh casino.

Ngoài ra, các lĩnh vực như hạ tầng cảng hàng không, bến cảng vốn từ 2.300 tỷ đồng; dự án công nghiệp năng lượng sạch, công nghiệp chế biến chế tạo... quy mô 6.000 tỷ trở lên cũng được ưu tiên thu hút đầu tư.

Tại khu kinh tế đặc biệt, nhà đầu tư chiến lược được hưởng nhiều ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) với dự án đầu tư tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Doanh nghiệp cũng được kéo dài thời gian ưu đãi thuế thu nhập, nhưng tối đa 5 năm so với quy định hiện hành. Cùng với đó, nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án ở khu kinh tế đặc biệt còn được ưu tiên về thủ tục hải quan và thuế với hàng hóa xuất, nhập khẩu.

Riêng dự án nuôi trồng thủy sản trên biển của doanh nghiệp trong nước được miễn tiền sử dụng biển trong 15 năm và giảm 50% cho thời gian còn lại. Đồng thời, các dự án này được áp dụng thuế suất TNDN ưu đãi 10%, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo.

Về hoạt động thương mại, doanh nghiệp trong khu phi thuế quan của khu kinh tế đặc biệt được niêm yết, báo giá... trong hợp đồng và thanh toán bằng ngoại tệ chuyển khoản.

Khách quốc tế lưu trú tại khu kinh tế đặc biệt được mua hàng miễn thuế để sử dụng trong thời gian lưu lại. Còn khách chờ xuất cảnh được mua hàng miễn thuế không giới hạn về số lượng và trị giá.

Tuy nhiên, luật cũng quy định chặt chẽ điều kiện với các nhà đầu tư chiến lược, và thời hạn giải ngân tăng dần theo quy mô dự án.

Cụ thể, nhà đầu tư chiến lược phải giải ngân trong 5 năm với dự án dưới 10.000 tỷ đồng; tối đa 7 năm khi dự án 10.000 đến dưới 50.000 tỷ đồng; 10 năm cho mức từ 50.000 đến dưới 100.000 tỷ; và tối đa 15 năm nếu vốn trên 100.000 tỷ đồng.

Trường hợp không đáp ứng điều kiện về vốn, tiến độ giải ngân, nhà đầu tư chiến lược sẽ không được hưởng các ưu đãi tại khu kinh tế đặc biệt (trừ trường hợp bất khả kháng hoặc không phải lỗi của doanh nghiệp).

Nhà đầu tư cũng không được chuyển nhượng dự án hoặc vốn góp, cổ phần tại tổ chức được lập để làm dự án ở khu kinh tế đặc biệt trong vòng 10 năm kể từ ngày bàn giao đất hoặc khu vực biển.

Luật cũng quy định rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND ở khu kinh tế đặc biệt trong quản lý đầu tư. Cụ thể, Chủ tịch UBND ở khu kinh tế biệt được chấp thuận, điều chỉnh chủ trương đầu tư với dự án thuộc thẩm quyền của tỉnh.

Theo Luật Đầu tư hiện hành, 20 trường hợp dự án cần phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Trong đó, Quốc hội quyết định với dự án có yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt, khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội.

Thủ tướng quyết định chủ trương đầu tư với 8 trường hợp như dự án cần chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, phòng hộ đầu nguồn, phòng hộ biên giới từ 50 ha; rừng phòng hộ chắn gió, cát bay và chắn sóng, lấn biển từ 500 ha; rừng sản xuất từ 1.000 ha... Phần lớn trường hợp còn lại thuộc thẩm quyền quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Tại khu kinh tế đặc biệt, Chủ tịch UBND cũng có quyền quyết định việc giao, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất từ trồng lúa, rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất) sang mục đích khác trên địa bàn. Việc này sẽ thực hiện theo trình tự do UBND cấp tỉnh nơi có khu kinh tế đặc biệt quy định.

Để thu hút nhân tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu kinh tế đặc biệt, các nhà khoa học, chuyên gia, lao động trình độ cao và thành viên gia đình được khám sức khỏe miễn phí tại cơ sở y tế công lập (thuộc quản lý của tỉnh). Con cái của nhân lực chất lượng cao được miễn hoàn toàn học phí và dịch vụ giáo dục liên quan khi học tại các trường công lập.

Nhà nước sẽ ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách trung ương để đầu tư các dự án trọng điểm, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở khu kinh tế đặc biệt sau khi có ý kiến của cấp có thẩm quyền.

HĐND ở khu kinh tế đặc biệt được dùng nguồn cải cách tiền lương còn dư để chi thu nhập bình quân tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức theo hiệu quả công việc. Trường hợp vẫn còn dư sau khi chi, số tiền còn lại được dùng để đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng, nhà ở xã hội, nhà ở lưu trú và nhà ở cho thuê.