Nghiên cứu đánh thuế cao hơn với đất bỏ hoang

Sáng 29/7, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội.

Tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã trình bày báo cáo chuyên đề về Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định Nghị quyết số 21 tái xác định đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, không gian sinh tồn và phát triển... Nghị quyết nhấn mạnh nguyên tắc tuyệt đối không tư nhân hóa đất đai và không cho phép người nước ngoài nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức (trừ trường hợp người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài).

Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất khi đưa vào sử dụng, kiên quyết không để hình thành cơ chế "nhiều giá". Chuyển mạnh từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang tư duy "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất", bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Ưu tiên quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê đáp ứng nhu cầu của người dân.

Nghị quyết đặt ra mục tiêu cụ thể, xây dựng hệ thống thông tin quốc gia về đất đai theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, hiện đại, đa mục tiêu; bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thuế, quy hoạch, bất động sản và các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác; đảm bảo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Đến hết năm 2026, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin, dữ liệu. Phấn đấu đến hết năm 2027, hoàn thành công tác đo đạc lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đối với diện tích chưa có trong cơ sở dữ liệu. 

Hạn chế phân lô bán nền, xây biệt thự tại các đô thị lớn

Theo Phó Thủ tướng, Nghị quyết số 21 đề ra hệ thống giải pháp toàn diện để kịp thời sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai và các luật có liên quan, bảo đảm tính đồng bộ với pháp luật về đầu tư, đấu thầu, quy hoạch, nhà ở, kinh doanh bất động sản, tài sản công, thuế... với tầm nhìn dài hạn đến năm 2045.

Cụ thể, liên quan đến thị trường hóa, minh bạch giao đất, cho thuê đất, Nghị quyết nêu rõ tiếp tục thực hiện giao đất, cho thuê đất chủ yếu qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất. Cho phép người sử dụng đất linh hoạt lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền hằng năm hoặc trả tiền một lần.

Về thời hạn sử dụng đất, chủ trương là giao đất có thời hạn lâu dài đối với đất xây dựng nhà ở thương mại để bán (ưu tiên nhà chung cư); hạn chế việc phân lô bán nền, xây dựng biệt thự, nhà ở riêng lẻ tại các đô thị lớn. Quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư theo niên hạn xây dựng công trình. Có chính sách ưu đãi trong giao đất, cho thuê đất để khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê. 

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất, tái thiết cuộc sống người dân, Trung ương yêu cầu quy định rõ phạm vi thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Đối với dự án nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và đạt sự đồng thuận của đại đa số người dân, Nhà nước sẽ thực hiện thu hồi phần diện tích còn lại để tránh bế tắc dự án.

Bên cạnh đó tiếp tục tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước. Phòng ngừa triệt để tình trạng trục lợi chính sách, đầu cơ bồi thường, xây dựng trái phép sau khi có thông báo thu hồi đất.

Nghị quyết cũng nêu giải pháp đột phá về định giá đất, chính sách thuế. Cụ thể, giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, phương pháp khoa học, công khai, loại bỏ giá ảo và thao túng.

Phân định rõ thẩm quyền: Trung ương ban hành tiêu chí khung, nguyên tắc, phương pháp và cơ chế kiểm tra; địa phương ban hành Bảng giá đất và quyết định giá đất cụ thể. Ở Trung ương, cơ quan quản lý thu chi ngân sách từ đất đai quản lý giá đất; ở địa phương, cơ quan tài chính chủ trì xây dựng bảng giá đất.

Áp thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang

Về công cụ tài chính và chính sách thuế, Nghị quyết yêu cầu xây dựng chính sách thuế và công cụ tài chính mạnh mẽ nhằm điều tiết địa tô chênh lệch từ đầu tư hạ tầng, quy hoạch; đánh thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, làm cho việc găm giữ đất trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ.

Có chính sách thu hợp lý đối với đất sản xuất kinh doanh, đất thực hiện dự án nhà ở cho thuê. Thực hiện cơ chế điều tiết phân bổ ngân sách bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các địa phương có diện tích đất trồng lúa, đất rừng lớn với các địa phương khác. Rà soát chính sách, pháp luật về thuế sử dụng đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp, hoàn thiện chính sách, pháp luật về thuế sử dụng đất theo thông lệ quốc tế, phù hợp với trình độ phát triển, điều kiện cụ thể và lộ trình thích hợp. 

Về phát triển thị trường quyền sử dụng đất và bất động sản lành mạnh, Nghị quyết đặt ra yêu cầu bắt buộc đăng ký giao dịch quyền sử dụng đất; giao dịch qua sàn, thanh toán qua ngân hàng không dùng tiền mặt. Đẩy mạnh phát triển thị trường cho thuê đất nông nghiệp để tích tụ, tập trung đất đai cho sản xuất quy mô lớn, công nghệ cao. Có cơ chế bảo đảm thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, an toàn, bền vững; kiểm soát chặt chẽ, khắc phục tình trạng đầu cơ đất đai...