Lãi suất tiền gửi tăng, vì sao tỷ suất lợi nhuận tài chính của các nhóm doanh nghiệp bảo hiểm vẫn giảm?
Lãi suất tăng, lợi nhuận đầu tư không theo kịp quy mô
Trong 9 tháng đầu năm 2026, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân tại nhóm NHTM nhà nước tăng 101 điểm cơ bản so với cùng kỳ, từ 4,68% lên 5,69%/năm. Nhóm NHTM khác cũng ghi nhận mức tăng gần 75 điểm cơ bản, lên 5,97%/năm. Trái với diễn biến này, tỷ suất lợi nhuận tài chính của các nhóm doanh nghiệp bảo hiểm trên sàn lại suy giảm.
Tỷ suất lợi nhuận tài chính năm hóa của nhóm bảo hiểm phi nhân thọ giảm từ 5,05% xuống 4,83%, còn nhóm tái bảo hiểm giảm từ 7,05% xuống 6,46%.
Tại Tập đoàn Bảo Việt (mã BVH), tỷ suất giảm từ 4,57% xuống 4,49%, trong khi PVI Holdings (mã PVI) giảm từ 5,85% xuống 5,56%. Diễn biến này cho thấy lợi nhuận tài chính tăng chậm hơn quy mô tài sản đầu tư bình quân, dù mặt bằng lãi suất huy động đã đi lên.
Tỷ suất lợi nhuận tài chính giảm trên diện rộng tại các nhóm doanh nghiệp bảo hiểm
Tại MIC (mã MIG), ABIC (mã ABI), BSH (mã BHI) và Bảo Long (mã BLI), tài sản đầu tư bình quân tăng gần 11%, đạt 13.259 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận tài chính chỉ tăng hơn 2%, lên 529 tỷ đồng.
Quy mô đầu tư mở rộng đóng góp khoảng 55 tỷ đồng vào mức tăng lợi nhuận, song tỷ suất suy giảm tạo tác động âm khoảng 43 tỷ đồng, khiến lợi nhuận thực tế chỉ tăng thêm 12 tỷ đồng. Tỷ suất năm hóa của bốn doanh nghiệp theo đó giảm từ 5,77% xuống 5,32%.
Một phần nguyên nhân nằm ở độ trễ điều chỉnh lãi suất. Các khoản tiền gửi có lãi suất cố định tiếp tục tạo thu nhập theo hợp đồng hiện hữu, còn vốn gửi mới hoặc tái tục được áp dụng mặt bằng lãi suất tương ứng. Lãi suất huy động niêm yết cũng không nhất thiết trùng với mức thỏa thuận dành cho doanh nghiệp bảo hiểm. Ngoài tiền gửi, kết quả tài chính còn chịu ảnh hưởng từ trái phiếu, cổ phiếu, các khoản đầu tư ủy thác và chi phí phát sinh.
Tiền gửi chiếm ưu thế, đầu tư ngoài tiền gửi tăng mạnh
Tiền gửi ngân hàng tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong danh mục đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ. Đến cuối quý III/2026, tổng giá trị đầu tư tài chính trước dự phòng giảm giá của tám doanh nghiệp đạt 33.206 tỷ đồng, trong đó tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi chiếm 81,8%. Phần còn lại chủ yếu phân bổ vào trái phiếu doanh nghiệp, đầu tư ủy thác và cổ phiếu.
Tuy nhiên, cơ cấu phân bổ vốn đã thay đổi tại một số doanh nghiệp. Tổng danh mục của MIC, ABIC, BSH và Bảo Long tăng 19,2% so với cùng kỳ, đạt 13.721 tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi tăng 12,9%, còn đầu tư ngoài tiền gửi tăng khoảng 62%, lên 2.381 tỷ đồng. Tỷ trọng tiền gửi vì thế giảm từ 87,3% xuống 82,7%.
Sự dịch chuyển thể hiện rõ tại BSH khi tỷ trọng tiền gửi giảm từ 88,4% xuống 64,7%, trong khi khoản đầu tư dài hạn khác tăng từ khoảng 30 tỷ đồng lên 772 tỷ đồng. Ngược lại, danh mục đầu tư tài chính của ABIC tập trung vào tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi, còn Bảo Long duy trì tỷ trọng 96,3%. Tại MIC, đầu tư ủy thác chiếm 26% danh mục tài chính ngắn hạn.
Cơ cấu đầu tư cũng có sự khác biệt tại các doanh nghiệp quy mô lớn. Tiền gửi chiếm khoảng 79% danh mục của PVI Holdings, trong khi Tập đoàn Bảo Việt phân bổ 53,7% vào tiền gửi và 41,5% vào trái phiếu. Tại Hanoi Re (mã PRE), tỷ trọng tiền gửi tăng từ 59,1% lên 69%, đồng thời tỷ trọng trái phiếu giảm từ 30,8% xuống 20,3%.
Dù tiền gửi vẫn chiếm ưu thế, thu nhập lãi chưa tăng tương ứng với quy mô vốn đầu tư. Tại ABIC, Bảo Long và MIC, tổng thu nhập từ lãi tiền gửi, cho vay và trái phiếu tăng 8,9%, trong khi tài sản đầu tư bình quân tăng 16,5%. Tỷ suất thu nhập lãi gộp trên toàn bộ tài sản đầu tư bình quân, quy đổi năm, giảm từ 5,99% xuống 5,60%, cho thấy danh mục mở rộng nhanh hơn khả năng tạo thu nhập lãi.
Nguồn thu phân hóa, chi phí bào mòn lợi nhuận đầu tư
Sự phân hóa thể hiện rõ giữa MIC và ABIC. Tại MIC, tài sản đầu tư bình quân tăng 22%, nhưng thu nhập từ lãi tiền gửi và cho vay giảm từ 266 tỷ đồng xuống 254 tỷ đồng. Lợi nhuận tài chính còn 251 tỷ đồng, giảm 2,7%, kéo tỷ suất năm hóa từ 7,62% xuống 6,08%.
Ngược lại, lợi nhuận tài chính của ABIC tăng 35,6%, đạt 150 tỷ đồng, vượt mức tăng 11,5% của tài sản đầu tư bình quân. Trong gần 39 tỷ đồng lợi nhuận bổ sung, khoảng 25 tỷ đồng gắn với sự cải thiện tỷ suất. Tỷ suất năm hóa của ABIC tăng từ 4,49% lên 5,46%, thu hẹp đáng kể khoảng cách với MIC.
Hiệu suất đầu tư tài chính phân hóa mạnh giữa 13 doanh nghiệp bảo hiểm
Tại BIC, thu nhập từ lãi tiền gửi, cho vay và trái phiếu tăng 52 tỷ đồng, lên 310 tỷ đồng. Tuy nhiên, các nguồn thu tài chính khác giảm khoảng 88 tỷ đồng, trong khi chi phí tăng thêm 18 tỷ đồng. Lợi nhuận tài chính giảm gần 54 tỷ đồng, còn 300 tỷ đồng, đưa tỷ suất năm hóa từ 6,92% xuống 5,39%.
Bảo Long cũng chịu sức ép chi phí dù thu nhập lãi tiền gửi và cho vay tăng hơn 21%. Doanh thu tài chính tăng gần 8 tỷ đồng, nhưng chi phí tăng khoảng 7 tỷ đồng, tương đương 86% phần doanh thu bổ sung. Lợi nhuận chỉ nhích lên 45 tỷ đồng, khiến tỷ suất năm hóa giảm còn 3,46%.
Ở nhóm tái bảo hiểm, doanh thu tài chính của Hanoi Re và Vinare (mã VNR) tăng tổng cộng khoảng 32 tỷ đồng, nhưng chi phí tăng 17 tỷ đồng. Riêng Vinare, chi phí tăng khoảng 23 tỷ đồng, tương đương hơn 83% phần doanh thu bổ sung. Lợi nhuận tài chính chỉ tăng gần 5 tỷ đồng, đạt 331 tỷ đồng, kéo tỷ suất năm hóa từ 7,60% xuống 6,94%.
Áp lực chi phí cũng xuất hiện tại hai tập đoàn bảo hiểm. Tại Bảo Việt, lãi tiền gửi và trái phiếu đều tăng, đóng góp khoảng 92% doanh thu tài chính. Tuy nhiên, chi phí lãi vay và giao dịch mua bán lại có kỳ hạn tăng mạnh, góp phần đưa tổng chi phí tài chính tăng khoảng 1.370 tỷ đồng. Lợi nhuận tài chính tăng 18,4%, thấp hơn mức tăng 20,6% của tài sản đầu tư bình quân.
Tại PVI Holdings, doanh thu tài chính tăng 231 tỷ đồng nhưng chi phí tăng 166 tỷ đồng, tương đương 72% phần doanh thu bổ sung. Lợi nhuận vì thế chỉ tăng 8,9%, đạt 793 tỷ đồng, trong khi tài sản đầu tư bình quân tăng 14,4%. Tỷ suất năm hóa giảm từ 5,85% xuống 5,56%, tiếp tục cho thấy lợi ích từ mặt bằng lãi suất cao hơn không được phản ánh đồng đều vào kết quả đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm.
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)
Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội
Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.
Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.
Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.
TRỰC TIẾP
