ICO: Thương mại cà phê toàn cầu dịch chuyển, Việt Nam dẫn đầu phân khúc cà phê hòa tan

Việt Nam củng cố vị trí số 1 về xuất khẩu cà phê hòa tan toàn cầu 

Theo số liệu của ICO, xuất khẩu cà phê toàn cầu đạt 12,4 triệu bao (loại 60kg/bao) trong tháng 5, giảm 3,2% so với cùng kỳ năm 2025 và đánh dấu tháng sụt giảm thứ hai liên tiếp.

Lũy kế 8 tháng đầu niên vụ cà phê 2025-2026 (từ tháng 10/2025 đến tháng 5/2026), xuất khẩu đạt 94,8 triệu bao, giảm nhẹ 0,1% so với 94,9 triệu bao của cùng kỳ niên vụ 2024-2025.

Trong đó, xuất khẩu cà phê nhân xanh toàn cầu trong tháng 5 giảm 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 10,8 triệu bao (loại 60 kg), chủ yếu do lượng xuất khẩu của nhóm cà phê arabica chế biến tự nhiên Brazil sụt giảm mạnh.

ICO cho biết: "Đây là tháng thứ năm ghi nhận tốc độ tăng trưởng âm trong 8 tháng đầu niên vụ cà phê 2025-2026, khiến tổng lượng xuất khẩu lũy kế từ đầu niên vụ đến nay giảm 1,1% so với cùng kỳ."

Trong tháng 5, xuất khẩu nhóm cà phê arabica chế biến tự nhiên Brazil giảm 17,2%, xuống còn hơn 2,7 triệu bao, đánh dấu tháng giảm liên tiếp thứ 15. Trong khi đó, xuất khẩu nhóm arabica chế biến ướt Colombia giảm 1,7%, còn 980.000 bao.

Xuất khẩu nhóm arabica khác cũng giảm 2,8% trong tháng 5, xuống còn 2,75 triệu bao.

Như vậy, trong tháng 5, tổng khối lượng cà phê arabica xuất khẩu toàn cầu đạt 6,5 triệu bao, giảm 9,3% so với mức 7,1 triệu bao của cùng kỳ năm 2025. Do đó, tỷ trọng của arabica trong tổng xuất khẩu cà phê nhân xanh trong 8 tháng đầu niên vụ 2025-2026 đã giảm xuống còn 60,2%, thấp hơn mức 64% của cùng kỳ niên vụ trước.

Xuất khẩu cà phê nhân xanh toàn cầu trong 8 tháng đầu niên vụ 2025-2026 (tháng 10/2025 đến tháng 5/2026)

Ngược lại, xuất khẩu cà phê robusta nhân xanh, loại thường được sử dụng để sản xuất cà phê hòa tan, tăng 4,8% so với cùng kỳ, đạt 4,34 triệu bao trong tháng 5. Đáng chú ý, xuất khẩu robusta của Brazil tăng vọt 195,6%, lên 610.000 bao.

Theo ICO, mức tăng đột biến này chủ yếu phản ánh sự khác biệt về thời điểm thu hoạch giữa hai niên vụ. Vụ robusta năm 2026 của Brazil bắt đầu từ cuối tháng 3, trong khi vụ 2025 chỉ khởi động vào cuối tháng 5.

Thông thường, vụ thu hoạch robusta của Brazil bắt đầu vào tháng 4 và xuất khẩu diễn biến theo quy luật mùa vụ, giảm xuống mức thấp nhất vào tháng 1 hoặc tháng 2 trước khi tăng trở lại nhờ nguồn cung từ vụ mới và sau đó sẽ giảm dần từ tháng 9.

Tuy nhiên, trong niên vụ 2024-2025, do thu hoạch diễn ra muộn, xuất khẩu chỉ chạm đáy vào tháng 4/2025. Trong khi đó, ở niên vụ 2025-2026, điểm đáy đã xuất hiện từ tháng 1/2026. Sự khác biệt về thời điểm này đã tạo ra mức tăng trưởng rất cao so với cùng kỳ trong tháng 5 cũng như hai tháng trước đó.

Trong cơ cấu xuất khẩu cà phê toàn cầu, cà phê nhân xanh tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 86,5% tổng lượng xuất khẩu trong 8 tháng đầu niên vụ 2025-2026, giảm từ mức 87,3% của cùng kỳ. Trái lại, tỷ trọng cà phê hòa tan tăng từ 12,2% lên mức 13% tổng lượng xuất khẩu, riêng cà phê đã rang duy trì ở mức 0,5%.

Đối với cà phê hòa tan, xuất khẩu trong tháng 5 đạt 1,51 triệu bao, tăng 3,6% so với mức 1,46 triệu bao của cùng kỳ năm trước.

Ba quốc gia xuất khẩu cà phê hòa tan lớn nhất trong tháng gồm Việt Nam, Brazil và Ấn Độ, với khối lượng xuất khẩu lần lượt đạt 360.000 bao, 360.000 bao và 300.000 bao. Đáng chú ý, đây đã là tháng thứ sáu liên tiếp Việt Nam vươn lên giữ vững vị trí dẫn đầu thế giới về xuất khẩu cà phê hòa tan, khẳng định vai trò ngày càng nổi bật trên thị trường toàn cầu. 

Trong khi đó, xuất khẩu cà phê đã rang toàn cầu đạt 70.000 bao trong tháng 5, tăng 10,8% so với cùng kỳ.

Cơ cấu chủng loại cà phê xuất khẩu toàn cầu trong 8 tháng đầu niên vụ 2025-2026

Xuất khẩu tiếp tục phân hóa giữa các khu vực

Diễn biến xuất khẩu cà phê có sự phân hóa giữa các khu vực, nhưng nhìn chung đã quay trở lại quy luật mùa vụ, trái ngược với diễn biến bất thường của niên vụ 2024-2025.

Mặc dù chỉ là khu vực xuất khẩu lớn thứ ba trong bốn khu vực, châu Phi lại là nguyên nhân chính khiến xuất khẩu cà phê toàn cầu giảm trong tháng 5. Theo đó, xuất khẩu cà phê của khu vực được ghi nhận giảm 24,1% so với cùng kỳ, xuống còn 1,6 triệu bao.

Sự sụt giảm chủ yếu đến từ Ethiopia và Uganda, khi tổng lượng xuất khẩu của hai nước chỉ đạt khoảng 1,3 triệu bao, giảm 26% so với mức 1,8 triệu bao của cùng kỳ năm ngoái.

Theo ICO, sự sụt giảm này phần lớn xuất phát từ yếu tố nền so sánh cao, bởi tháng 5/2025 là thời điểm cả Ethiopia và Uganda đều ghi nhận lượng xuất khẩu cao nhất lịch sử.

Trong niên vụ 2024-2025, cả hai quốc gia đều lập kỷ lục về xuất khẩu nhờ sản lượng thu hoạch dồi dào kết hợp với việc giá cà phê ở mức cao đã khuyến khích doanh nghiệp giải phóng lượng hàng tồn kho.

Riêng tại Uganda, Cơ quan Phát triển Cà phê Uganda (UCDA) cho biết vụ thu hoạch chính thuận lợi tại các vùng Masaka và Tây Nam đã góp phần đưa xuất khẩu tháng 5/2025 lên mức cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, sang niên vụ 2025-2026, động lực bán hàng từ lượng tồn kho đã suy giảm do giá cà phê giảm. Chỉ số giá tổng hợp ICO (I-CIP) trong tháng 5/2026 thấp hơn 23,4% so với cùng kỳ năm trước, khiến người bán ít có động lực đưa thêm hàng ra thị trường.

Tương tự, xuất khẩu từ khu vực Trung Mỹ và Mexico trong tháng 5 cũng giảm 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 2,1 triệu bao. Đây là tháng đầu tiên ghi nhận sụt giảm của khu vực này trong niên vụ 2025-2026, sau 5 tháng tăng trưởng dương liên tiếp.

Nguyên nhân chủ yếu do lượng xuất khẩu của Nicaragua chỉ đạt 260.000 bao, giảm mạnh 33,9% từ mức kỷ lục 420.000 bao của cùng kỳ năm ngoái.

Xuất khẩu cà phê của các khu vực trong 8 tháng đầu niên vụ 2025-2026

Trong khi đó, từ đầu niên vụ 2025-2026, tăng trưởng xuất khẩu chủ yếu được dẫn dắt bởi châu Á - châu Đại Dương – khu vực xuất khẩu lớn thứ hai thế giới, chiếm bình quân 31,9% tổng lượng xuất khẩu toàn cầu trong 5 niên vụ gần đây.

Xuất khẩu cà phê các loại từ khu vực châu Á - châu Đại Dương đạt 4,3 triệu bao trong tháng 5, tăng 0,4% so với cùng kỳ năm trước. Động lực chính đến từ Ấn Độ, với xuất khẩu tăng 33,7%, lên 740.000 bao. Tuy nhiên, mức tăng này phần nào bị hạn chế bởi sự sụt giảm tại Indonesia và Việt Nam, với lượng xuất khẩu lần lượt giảm 15,9% và 3,6%.

Đây là tháng thứ tám liên tiếp xuất khẩu cà phê của Ấn Độ tăng trưởng, đưa tổng lượng xuất khẩu từ đầu niên vụ lên 5,1 triệu bao, cao hơn 4,1% so với mức kỷ lục trước đó của niên vụ 2021-2022.

Kết quả tích cực này đã được dự báo từ trước, do xuất khẩu của Ấn Độ trong niên vụ 2024-2025 ở mức thấp nhất trong giai đoạn 2021-2022 – 2024-2025. Bên cạnh đó, trong báo cáo ước tính sau giai đoạn ra hoa công bố đầu tháng 2, Ủy ban Cà phê Ấn Độ dự báo sản lượng cà phê niên vụ 2025-2026 của nước này sẽ tăng khoảng 10%.

Nam Mỹ vẫn là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm khoảng 44,7% tổng lượng xuất khẩu toàn cầu. Xuất khẩu cà phê của Nam Mỹ trong tháng 5 đạt 4,29 triệu bao, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là tháng đầu tiên xuất khẩu của khu vực tăng trở lại sau 18 tháng, chấm dứt chuỗi 17 tháng liên tiếp suy giảm kéo dài từ tháng 12/2024 đến tháng 4/2026.

Sự phục hồi chủ yếu đến từ Brazil, với xuất khẩu tăng 4,3%, lên 3,1 triệu bao. Đây cũng là tháng tăng trưởng thứ hai liên tiếp sau chuỗi 16 tháng giảm liên tục, phản ánh nguồn cung từ vụ thu hoạch 2026-2027 đã bắt đầu được đưa ra thị trường.

Giữa tháng 5, CONAB đã nâng dự báo sản lượng cà phê niên vụ 2026-2027 của Brazil thêm khoảng 500.000 bao, lên mức kỷ lục 66,7 triệu bao. Đáng chú ý, sản lượng arabica được điều chỉnh tăng thêm 1,7 triệu bao, lên 45,8 triệu bao, cao hơn 28% so với niên vụ trước. Bên cạnh đó, Hiệp hội Các nhà Xuất khẩu cà phê Brazil (Cecafé) cho biết nguồn cung từ vụ thu hoạch mới đã bắt đầu được đưa ra thị trường từ tháng 4/2026.