Hé lộ vết nứt trên cỗ xe kinh tế Trung Quốc: Khi 'người khổng lồ' cũng bắt đầu thấm đòn

Những dấu hiệu rạn nứt này cho thấy một thực tế nghiệt ngã: Ngay cả Trung Quốc - quốc gia sở hữu kho dự trữ dầu chiến lược khổng lồ và đầu tư mạnh mẽ vào năng lượng tái tạo - cũng không thể đứng ngoài vòng xoáy áp lực đang bủa vây các nền kinh tế toàn cầu.

Trong nhiều tuần, Trung Quốc dường như đã “”vững tay chèo”” trước những hệ lụy của cuộc chiến, một quan điểm được củng cố bởi các dữ liệu kinh tế khá khả quan tính đến hết tháng 3. Thế nhưng, khi căng thẳng bước sang tuần thứ 9 mà chưa có hồi kết, những vết nứt bắt đầu lộ diện rõ rệt.

Khi “đầu tàu” mất đà

Bà Alicia García-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định: “Nền kinh tế đang giảm tốc”. Bà cho biết thêm, Trung Quốc có thể sẽ phải chật vật để đạt được mục tiêu tăng trưởng 4,5% hoặc cao hơn trong năm nay.

Dấu hiệu suy yếu rõ nhất nằm ở doanh số và sản lượng ô tô - vốn được coi là chỉ báo sớm cho những bất ổn kinh tế. Với người dân Trung Quốc, ô tô là tài sản lớn thứ hai sau nhà ở, và ngành công nghiệp này còn là động lực thúc đẩy nhu cầu về thép, thủy tinh và các nguyên liệu khác.

Theo Hiệp hội Xe hành khách Trung Quốc, doanh số bán lẻ ô tô đã giảm mạnh 26% trong 19 ngày đầu tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái. Dù một phần nguyên nhân đến từ việc ưu đãi thuế cho xe điện hết hạn, nhưng các dòng xe chạy xăng còn thê thảm hơn với mức sụt giảm gần 40%. Tình trạng ế ẩm khiến các bãi xe của đại lý chật kín, buộc các nhà máy phải cắt giảm 27% sản lượng trong hai tuần đầu tháng 4.

Bức tranh tương phản

Nhìn thoáng qua, nền kinh tế có vẻ vẫn kiên cường. Đầu tháng này, Bắc Kinh công bố mức tăng trưởng hàng năm đạt 5,3% trong quý I. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn, sức mạnh này chủ yếu dồn vào tháng 1 và tháng 2.

Đến tháng 3, doanh số bán lẻ bắt đầu “hụt hơi”, chỉ tăng 1,7%. Liên đoàn Logistics và Thu mua Trung Quốc cho biết lượng hàng tồn kho không bán được đang chất đống. Michael Pettis, nhà kinh tế tại Đại học Bắc Kinh, cảnh báo rằng lượng tồn kho tăng cao sẽ trở thành “hòn đá tảng” kéo lùi tăng trưởng trong tương lai.

Dù dữ liệu lợi nhuận công nghiệp công bố hôm thứ Hai vẫn cho thấy sự tăng trưởng, nhưng phần lớn lợi nhuận đó đến từ các công ty hóa chất và năng lượng. Đây thực chất là khoản lợi nhuận từ trên trời rơi xuống nhờ việc đầu cơ tích trữ dầu giá rẻ trước chiến tranh và bán ra với giá cắt cổ hiện nay, chứ không phản ánh sức khỏe thực sự của toàn ngành.

Trong khi chính phủ Trung Quốc cố gắng bảo vệ người tiêu dùng bằng cách yêu cầu các tập đoàn dầu khí nhà nước chỉ được phép tăng giá bán lẻ ở mức một nửa so với giá thế giới, thì ngành công nghiệp đồ chơi lại không được may mắn như vậy.

Tại thành phố Ngọc Lâm - một trung tâm sản xuất đồ chơi giá rẻ - hàng ngàn công nhân đã xuống đường để đòi lương và tiền bồi thường sau khi nhiều nhà máy đột ngột đóng cửa vào ngày 20/4. Nguyên nhân trực tiếp là giá hạt nhựa đã tăng vọt sau khi tuyến đường huyết mạch qua eo biển Hormuz bị tắc nghẽn.

Vốn đã điêu đứng vì chi phí tăng cao và thuế quan của ông Trump, sự đứt gãy năng lượng này là đòn giáng cuối cùng hạ gục các doanh nghiệp. Trên các cổng nhà máy, công nhân căng biểu ngữ với dòng chữ đau xót: “Hãy trả lại tiền mồ hôi nước mắt cho chúng tôi”. 

Tập đoàn Wah Shing Toys (Hong Kong - Trung Quốc) - chủ sở hữu các nhà máy tại Ngọc Lâm - sau đó đã thông báo phá sản với lý do môi trường kinh doanh ở nước ngoài đầy thách thức và ma sát thương mại Trung - Mỹ leo thang.

Tình hình cũng không khả quan hơn tại Sán Đầu, nơi sản xuất 1/3 lượng đồ chơi của thế giới, khi Hiệp hội Đồ chơi địa phương đã phải đưa ra cảnh báo về tình trạng tích trữ và hoảng loạn ngay khi giá nhựa bắt đầu phi mã.