Hạ tầng niềm tin: Chìa khóa để Việt Nam đón đầu thị trường mã hóa tài sản thực quy mô nghìn tỷ USD

Mã hóa tài sản thực - Real World Assets (RWA) được dự báo sẽ trở thành thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD trong vài năm tới. Tuy nhiên, theo các chuyên gia và cơ quan quản lý, yếu tố quyết định sự phát triển của thị trường này không nằm ở công nghệ blockchain mà ở việc xây dựng một “hạ tầng niềm tin” với nền tảng pháp lý rõ ràng, hạ tầng công nghệ an toàn, cơ chế quản trị minh bạch và khả năng bảo vệ nhà đầu tư.

Thị trường nghìn tỷ USD và cơ hội của Việt Nam

Trong bối cảnh thị trường tài sản số toàn cầu liên tục thay đổi, mã hóa tài sản thực đang nổi lên là một trong những xu hướng tăng trưởng mạnh nhất. Tại Hội thảo, các chuyên gia nhấn mạnh, thị trường tài sản thực được mã hóa (Real World Assets - RWA) đang tăng trưởng mạnh, bất chấp sự điều chỉnh của thị trường tiền mã hóa.

Theo đó, tính đến giữa tháng 7/2026, tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa toàn cầu còn khoảng 2,2-2,3 nghìn tỷ USD, giảm gần một nửa so với mức đỉnh 4,27 nghìn tỷ USD ghi nhận vào cuối năm 2025.

Trong khi đó, quy mô tài sản thực được mã hóa trên blockchain đã tăng từ 6 tỷ USD đầu năm 2025 lên khoảng 35 tỷ USD vào tháng 7/2026, tương đương tăng gần sáu lần chỉ sau khoảng 18 tháng và cao gấp 1,8 lần so với cùng kỳ năm trước. Hiện trái phiếu Kho bạc Mỹ chiếm khoảng 55% thị trường RWA, trong khi vàng và hàng hóa chiếm khoảng 34%.

Các tổ chức quốc tế cũng đưa ra dự báo rất tích cực về dư địa tăng trưởng của lĩnh vực này. Citi Institute dự báo quy mô thị trường tài sản tài chính được mã hóa có thể đạt 5,4 nghìn tỷ USD vào năm 2030 theo kịch bản cơ sở và lên tới 8,3 nghìn tỷ USD trong kịch bản tích cực.

Còn McKinsey ước tính quy mô thị trường token hóa tài sản có thể đạt khoảng 2.000 tỷ USD, còn các kịch bản lạc quan lên tới 4.000 tỷ USD vào năm 2030. Dữ liệu từ RWA.xyz cũng cho thấy đến tháng 7/2026, đã có hơn 34 tỷ USD tài sản thực được token hóa cùng hơn một triệu nhà đầu tư nắm giữ RWA.

Những con số trên cho thấy RWA không còn là một xu hướng thử nghiệm mà đang dần hình thành một thị trường mới của tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cho rằng cơ hội của Việt Nam không chỉ nằm ở việc ứng dụng blockchain hay phát hành token, mà trước hết phải xây dựng được nền tảng tạo dựng niềm tin cho thị trường.

“Niềm tin là nền tảng, có được từ hạ tầng dữ liệu tin cậy, còn token hóa chỉ là một lựa chọn phân phối đặt trên nền tảng ấy. Tài sản thật như vàng, bất động sản, hàng hóa nằm ở tầng 0, thế giới thực. Chúng phải đi lên qua từng tầng, không thể nhảy thẳng lên token”, ông Trung nói.

Theo ông Trung, token hóa không phải là bước khởi đầu của quá trình số hóa tài sản mà là tầng phát triển sau cùng. Muốn tài sản có thể được đưa lên blockchain và giao dịch an toàn, trước hết cần xây dựng hạ tầng dữ liệu đầy đủ, xác lập quyền sở hữu rõ ràng, chuẩn hóa thông tin và thiết lập cơ chế xác thực đáng tin cậy. Chỉ khi những nền tảng này được hoàn thiện, token mới thực sự phản ánh giá trị của tài sản trong thế giới thực và tạo dựng được niềm tin đối với nhà đầu tư.

Cơ hội chỉ đến khi thị trường có niềm tin

Phát biểu tại Hội nghị, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết hội nghị diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi Việt Nam từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản số.

Theo ông, Luật Công nghiệp công nghệ số được Quốc hội thông qua năm 2025 đã lần đầu tiên xác lập địa vị pháp lý của tài sản số. Tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05 về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo nguyên tắc "thận trọng, có kiểm soát, có lộ trình", đưa tài sản mã hóa vào khuôn khổ quản lý của Nhà nước.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng, sản xuất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng lớn, ông Bùi Hoàng Hải đánh giá mã hóa tài sản thực là hướng phát triển giàu tiềm năng.

Tuy nhiên, lãnh đạo UBCKNN nhấn mạnh một nguyên tắc cốt lõi: “Công nghệ không làm thay đổi bản chất kinh tế và pháp lý của tài sản. Giá trị của một sản phẩm RWA trước hết phải bắt nguồn từ tài sản có thật, quyền tài sản hợp pháp, dòng tiền có thể xác minh và trách nhiệm rõ ràng của các chủ thể tham gia.” Theo ông, đây chính là nền tảng để xây dựng niềm tin đối với thị trường.

Để phát triển RWA bền vững, UBCKNN sẽ tập trung vào bốn định hướng lớn gồm: cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản trị rủi ro; tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trên cơ sở tổng kết cơ chế thí điểm theo Nghị quyết 05; tăng cường cơ chế bảo vệ nhà đầu tư thông qua công bố thông tin, quản trị rủi ro và giám sát thị trường; đồng thời đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

"Mục tiêu của chúng ta không phải là phát triển bằng mọi giá, mà là chủ động chuẩn bị thể chế, năng lực quản lý và hạ tầng thị trường để nắm bắt cơ hội một cách an toàn, có kiểm soát", ông Bùi Hoàng Hải nói. Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, "thị trường tài sản mã hóa nói chung và RWA nói riêng chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng, dòng tiền minh bạch, hạ tầng an toàn và nhà đầu tư được bảo vệ."

Hạ tầng niềm tin không thể thiếu an ninh mạng

Nếu pháp lý là nền móng của thị trường thì an ninh mạng là điều kiện để niềm tin được duy trì trong môi trường số.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), cho biết blockchain, tài sản số và xu hướng mã hóa tài sản thực đang mở ra nhiều cơ hội mới cho nền kinh tế nhờ nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất, giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội là hàng loạt thách thức đối với công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Theo ông, thực tế cho thấy các đối tượng đang lợi dụng tính xuyên biên giới, tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật như lừa đảo đầu tư, rửa tiền, đánh cắp dữ liệu, giả mạo nền tảng, giả mạo danh tính, phát tán mã độc hoặc lợi dụng hợp đồng thông minh để che giấu dòng tiền bất hợp pháp.

Nhiều mô hình còn được ngụy trang dưới danh nghĩa đổi mới sáng tạo, dự án công nghệ hay nền tảng đầu tư số, kết hợp với trí tuệ nhân tạo, công nghệ deepfake và mạng xã hội để tạo dựng lòng tin và mở rộng phạm vi tiếp cận.

Từ thực tiễn đó, Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho rằng phát triển blockchain và tài sản số cần được tiếp cận theo hướng "phát triển có kiểm soát, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an ninh, an toàn và tuân thủ pháp luật."

Ông nhấn mạnh "an toàn, an ninh mạng phải được coi là nền tảng của mọi mô hình công nghệ mới", trong đó các nền tảng blockchain cần được thiết kế theo nguyên tắc "an toàn ngay từ đầu", bảo đảm khả năng bảo vệ dữ liệu, xác thực chủ thể, quản trị rủi ro và ứng cứu sự cố ngay từ giai đoạn xây dựng hệ thống.

Theo lãnh đạo A05, cùng với việc tăng cường minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức liên quan để chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm, xử lý sự cố và hợp tác quốc tế.

"An ninh mạng không phải là rào cản của đổi mới sáng tạo; ngược lại, an ninh mạng chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin cho thị trường." ông Quân nêu rõ.

Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, "một hệ sinh thái tài sản số chỉ có thể phát triển lâu dài khi được xây dựng trên nền tảng công nghệ an toàn, dữ liệu được bảo vệ, giao dịch minh bạch, chủ thể có trách nhiệm rõ ràng và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm."

Nếu blockchain tạo ra hạ tầng công nghệ thì "hạ tầng niềm tin" mới là yếu tố quyết định sự phát triển của thị trường RWA. Theo các chuyên gia, hạ tầng đó không chỉ bao gồm công nghệ mà còn là khuôn khổ pháp lý rõ ràng, cơ chế quản trị minh bạch, an ninh mạng và hệ thống bảo vệ nhà đầu tư. Khi những nền tảng này được xây dựng đồng bộ, Việt Nam sẽ có cơ hội tham gia sâu hơn vào thị trường tài sản thực được mã hóa đang được dự báo đạt quy mô hàng nghìn tỷ USD trong những năm tới.