Điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng: Làng nào sẽ bị di dời, người dân được tái định cư, bồi thường ra sao?

Khu vực quy hoạchphân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 hiện có khoảng 279.525 người, trong đó đất ở dân cư khoảng 1.102 ha và đất sản xuất nông nghiệp khoảng 5.741 ha, chiếm khoảng một nửa tổng diện tích nghiên cứu.

Một trong những nội dung được người dân quan tâm nhất là phương án xử lý các khu dân cư hiện hữu nằm trong phạm vi quy hoạch, đặc biệt là những trường hợp phải di dời để thực hiện các dự án giao thông, chỉnh trang đô thị, phòng chống lũ hoặc xây dựng các khu đô thị tái định cư, đa mục tiêu.

Không phải toàn bộ khu dân cư ven sông đều phải di dời

Theo phương án quy hoạch được công bố tại Cổng thông tin điện tử UBND TP Hà Nội, việc di dời, tái thiết làng xóm được đặt ra đối với các khu vực không bảo đảm an toàn phòng, chống, thoát lũ; phần diện tích nằm trong phạm vi mở đường giao thông, trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông; các khu dân cư nằm trong khu vực quy hoạch “phòng khách đô thị” và các khu vực xây dựng khu đô thị tái định cư, đô thị đa mục tiêu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Trong phạm vi dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Hà Nội xác định 2 cụm làng thuộc diện di dời theo Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình.

Cụ thể, cụm làng Võng La - Hải Bối thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh không di dời toàn bộ mà chỉ di dời một phần diện tích khu dân cư nằm trong phạm vi không bảo đảm điều kiện an toàn phòng chống lũ và khu vực xây dựng Trục đại lộ cảnh quan tại các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối. Tổng diện tích khoảng 341 ha.

Làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề có diện tích khoảng 35,5 ha thuộc diện di dời.

Ngoài hai cụm trên, cụm làng Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà, diện tích khoảng 96 ha, và cụm làng Thống Nhất gồm Hạ Trại, Trung Thôn thuộc phường Long Biên, diện tích khoảng 12 ha, thuộc diện tái thiết để phục vụ mục tiêu quy hoạch “phòng khách đô thị” và Trục đại lộ cảnh quan.

Ngược lại, 8 cụm làng được định hướng bảo tồn, giữ lại, cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, gồm Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan và Tranh Khúc - Vạn Phúc.

Với các làng này, việc bảo tồn tập trung vào di tích lịch sử văn hóa, địa điểm lưu niệm, sự kiện cách mạng kháng chiến và khu vực lõi của các làng nghề truyền thống, làng có giá trị về kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể.

Riêng cụm Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan vẫn có phần diện tích khoảng 4,5 ha phải di dời theo quy hoạch phòng chống lũ.

Như vậy, việc nằm trong phạm vi quy hoạch sông Hồng không đồng nghĩa toàn bộ người dân trong một làng hoặc khu dân cư sẽ phải di dời. Phạm vi ảnh hưởng cụ thể còn gắn với các khu vực phải giải phóng mặt bằng để thực hiện từng dự án.

Ưu tiên tái định cư ngay trên địa bàn đang sống

Với những trường hợp phải di dời, Hà Nội cho biết sẽ ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng.

Thứ tự ưu tiên đầu tiên là bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã. Thành phố dự kiến ưu tiên chuyển người dân từ khu vực ngoài bãi sông vào khu vực phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn nhưng vẫn trên chính địa bàn đang sinh sống, nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án.

Nếu quỹ đất tại địa phương không đủ, người dân có thể được bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý. Nguyên tắc được đặt ra là tạo điều kiện để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng hiện có.

Đối với các khu định cư tập trung, Hà Nội yêu cầu đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội, gồm giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại - dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.

Các khu đô thị đa mục tiêu sẽ là quỹ bổ sung, tạo thêm lựa chọn về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội và các dịch vụ đô thị.

265 ha đất tái định cư được dự kiến bố trí ở đâu?

Theo phương án, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến khoảng 265 ha.

Cụ thể, Mê Linh và Nam Phù là hai khu vực có quỹ đất tái định cư dự kiến lớn nhất, với khoảng 72 ha mỗi nơi. Tiếp đến là Thanh Trì khoảng 42 ha, Bát Tràng khoảng 35 ha, Vĩnh Thanh và Đông Anh khoảng 30 ha.

Các khu vực còn lại gồm Hồng Vân khoảng 23 ha; Thượng Cát và Đông Ngạc khoảng 12 ha; Ô Diên khoảng 11 ha và Yên Sở khoảng 10 ha.

Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung và điều chỉnh số lượng, quy mô quỹ đất nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu tái định cư.

Đối với các phường, xã Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, nơi không có quỹ đất tái định cư phía bên trong đê, người dân dự kiến được bố trí vào các khu đô thị đa mục tiêu hoặc khu định cư tập trung của thành phố.

Hàng chục nghìn căn hộ tái định cư được dự kiến xây dựng

Ngoài quỹ đất tái định cư tại chỗ và lân cận, Hà Nội dự kiến sử dụng một số khu đô thị đa mục tiêu và khu định cư tập trung để bổ sung nguồn cung.

Đáng chú ý nhất là khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh quy mô khoảng 737 ha. Khu này dự kiến có khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Theo kế hoạch, hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất vào quý II/2027; toàn bộ công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng hoàn thành chậm nhất quý IV/2029 và toàn bộ dự án hoàn thành năm 2030.

Tại khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long, quy mô khoảng 474 ha, dự kiến có khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000 - 10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư dự kiến hoàn thành chậm nhất quý II/2028, các công trình nhà ở tái định cư cao tầng hoàn thành vào năm 2030.

Tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị đa mục tiêu quy mô khoảng 170 ha dự kiến bố trí khoảng 14.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội, hoàn thành chậm nhất quý I/2030.

Ngoài ra, khu đô thị đa mục tiêu tại Bồ Đề - Long Biên - Bát Tràng dự kiến có khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; khu định cư Long Biên - Bồ Đề dự kiến khoảng 25.000 căn hộ; khu định cư Lĩnh Nam dự kiến khoảng 12.500 căn hộ.

Bồi thường đất bằng 2 lần mức quy định

Về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Hà Nội cho biết sẽ áp dụng các chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, Luật Đất đai và các quy định liên quan.

Mức bồi thường bằng tiền về đất dự kiến được áp dụng bằng 2 lần so với mức quy định đối với các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp có đủ điều kiện về pháp lý theo quy định.

Lưu ý mức 2 lần này không phải mức bồi thường mặc định cho mọi thửa đất trong khu vực quy hoạch. Điều kiện pháp lý của đất là căn cứ để xác định trường hợp được áp dụng chính sách.

Ngoài bồi thường về đất, người dân còn được bồi thường công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại công trình, cây trồng, vật nuôi theo quy định.

Mất đất nông nghiệp được hỗ trợ chuyển đổi nghề bằng 5 lần giá đất

Đối với người sử dụng đất nông nghiệp, phương án không chỉ đề cập bồi thường mà còn đặt ra các khoản hỗ trợ nhằm ổn định đời sống và sinh kế.

Các khoản hỗ trợ gồm ổn định đời sống; ổn định sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm. Trong đó, hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được xác định bằng 5 lần giá đất nông nghiệp.

Ngoài ra, trường hợp người được bồi thường về đất nhưng số tiền bồi thường không đủ để mua suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ để đủ mua tái định cư.

Người dân cũng được hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời và các khoản hỗ trợ khác theo chính sách của thành phố.

Phải bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất

Một trong những nguyên tắc đáng chú ý trong phương án là việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Đất ở đủ điều kiện được bồi thường thì được tái định cư. Trường hợp gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ thì được thêm suất tái định cư cho từng hộ.

Đối với trường hợp đất không được bồi thường, nếu người dân không còn nhà ở, nơi ở khác trên địa bàn thì được tái định cư. Trường hợp còn nhà ở, đất ở trên địa bàn nhưng diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu tách thửa cũng được tái định cư.

UBND thành phố cho biết sẽ đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, quỹ nhà tái định cư phục vụ dự án và chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.

Tuy nhiên, thành phố cũng dự kiến tổ chức giải phóng mặt bằng ngay đối với các khu vực là đất công, đất nông nghiệp và những khu vực đủ điều kiện thu hồi đất, giải phóng mặt bằng theo quy định, kể cả trường hợp người dân tự nguyện di dời ngay.

Theo phương án điều chỉnh quy hoạch, bài toán tái định cư không chỉ được đặt ở số lượng căn hộ hay diện tích đất. Hà Nội xác định nguyên tắc các khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ, đồng thời hạn chế tối đa việc làm xáo trộn sinh kế và các quan hệ cộng đồng.