Cải thiện các quy định về phát hành riêng lẻ, ban hành các nguyên tắc và tiêu chuẩn cốt lõi về sự chuyên nghiệp của nhà đầu tư, hợp lý hóa quy trình phê duyệt phát hành và niêm yết trái phiếu,… là những khuyến nghị của Ngân hàng thế giới (World Bank – WB) để Việt Nam có thể quản lý tốt và phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Đại diện IMF cho rằng có hai vấn đề cốt lõi cần lưu ý. Đó là một phần quan trọng của các đợt phát hành TPDN thời gian gần đây liên quan đến thị trường bất động sản, và tỷ lệ phát hành trái phiếu riêng lẻ lớn hơn đáng kể so với trái phiếu phát hành đại chúng.

Theo chuyên gia, về nguyên tắc cho vay nói chung và đầu tư trái phiếu nói riêng, tài sản bảo đảm không phải yếu tố duy nhất để xem xét mà quan trọng hơn cả là đánh giá được tình hình tài chính, hoạt động của doanh nghiệp phát hành.

Trước thực trạng hoàng loạt doanh nghiệp huy động trái phiếu, tập trung phần lớn ở các doanh nghiệp BĐS và ngân hàng, các chuyên gia kinh tế đã cùng thảo luận về cơ chế giúp kiểm soát thị trường đang nóng dần lên này theo hướng phát triển chứ không phải là quản lý chặt chẽ, kìm hãm.

Cùng với sự tăng trưởng và phát triển của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, số lượng nhà đầu tư cá nhân tăng nhanh, với khối lượng mua trái phiếu riêng lẻ của các nhà đầu tư có xu hướng ngày càng tăng. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp bộc lộ rất nhiều bất cập, “vàng thau lẫn lộn”, thì cùng với việc đồng bộ các giải pháp chấn chỉnh từ phía các cơ quan quản lý, sự tỉnh táo và chuyên nghiệp hóa của nhà đầu tư là yếu tố quan trọng để trái phiếu không trở thành... trái đắng!

Nghị quyết 54/NQ-CP về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 vừa được Chính phủ ban hành nêu rõ mục tiêu đến năm 2025, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tối thiểu đạt 85% GDP và dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đạt 20% GDP.

“Chủ động rà soát khung khổ pháp luật, xây dựng các kịch bản ứng phó gắn với việc triển khai quyết liệt các giải pháp ổn định, phát triển thị trường và ổn định tâm lý nhà đầu tư; đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, kịp thời cung cấp các thông tin chính thống về tình hình kinh tế vĩ mô và thị trường vốn; tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát, công bố thông tin và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm” là những giải pháp được Thủ tướng Chính phủ nêu rõ trong Công điện số 311/CĐ-TTg ngày 11/4/2022 về các biện pháp ổn định thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Dễ dàng gọi vốn, dòng tiền thu về từ trái phiếu cũng không bị kiểm soát, giám sát chặt chẽ, khiến doanh nghiệp phát hành có thể tùy ý sử dụng mà các trái chủ khó có thể biết đã khiến làn sóng phát hành trái phiếu doanh nghiệp bùng phát trong thời gian qua.

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện số 311/CĐ-TTg ngày 11/4/2022 về các biện pháp ổn định thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp với yêu cầu các cơ quan liên quan chấn chỉnh và ổn định hoạt động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bảo đảm thị trường hoạt động an toàn, hiệu quả lành mạnh, minh bạch.

Trong ba tháng đầu năm, doanh nghiệp bất động sản hiện phát hành 17.211 tỷ đồng trái phiếu, chiếm hơn 43% tổng giá trị phát hành.

Vài năm trở lại đây, trái phiếu trở thành kênh huy động vốn chủ yếu của các doanh nghiệp bất động sản. Những sự kiện lùm xùm liên quan đến trái phiếu vừa qua đã tác động rất lớn đến thị trường. TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng điều này dẫn đến hệ quả nguồn cung nhà ở sắp tới sẽ khan hiếm hơn, trong khi nhu cầu tăng và làm giá BĐS tăng theo.

Theo các chuyên gia, thị trường trái phiếu vô cùng quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung và nhất là doanh nghiệp bất động sản. Nhà đầu tư phải chấp nhận quy luật rủi ro đi cùng lợi ích và đừng biến trái phiếu giống kinh doanh đa cấp.

Số liệu của FiinPro cho thấy trong tháng 3 chỉ có hơn 3.490 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp được phát hành ở thị trường trong nước, trong đó nhóm bất động sản chiếm một nửa.

Khá nhiều lần cơ quan chức năng liên quan như Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng cùng các chuyên gia đã lên tiếng cảnh báo về những rủi ro khi nhà đầu tư ồ ạt đổ tiền mua trái phiếu có lãi suất cao do nhóm doanh nghiệp bất động sản phát hành, nhất là với lô trái phiếu không có tài sản đảm bảo.

Theo TS. Đinh Thế Hiển, trái phiếu là mô hình tốt nếu phát triển đúng, có thể thay thế gánh nặng vốn trung - dài hạn từ ngân hàng (chiếm 70-80% trước đây) và có kỳ hạn đủ dài (bình quân 3-5 năm) để doanh nghiệp cân đối vốn.