'Sẽ có cơ chế đặc thù cho trung tâm năng lượng quốc gia'

Sáng 13/4, tại hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa 14, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị trình bày chuyên đề về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ, đầu tư công gắn với mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, phát triển năng lượng được coi là một trong các giải pháp để xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại trong 5 năm tới.

Riêng 2026, Việt Nam sẽ xây dựng và phát triển hạ tầng cho các ngành công nghệ chiến lược như ứng dụng năng lượng nguyên tử, không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, lượng tử và chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia.

Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết năm nay nhà điều hành sẽ xây dựng cơ chế đặc thù, đột phá và hình thành các trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia.

Theo Quy hoạch năng lượng quốc gia điều chỉnh cuối tháng 2, Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng ngành công nghiệp năng lượng theo hướng trở thành năng lượng sạch và xuất khẩu năng lượng tái tạo trong khu vực. Các trung tâm năng lượng tái tạo sẽ được hình thành tại những vùng, địa phương có lợi thế.

Đến 2030, một số trung tâm năng lượng sạch tại đồng bằng sông Hồng, duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và đông Nam Bộ dự kiến được hình thành. Các trung tâm này sẽ sản xuất, sử dụng năng lượng, chế biến dầu khí, xây lắp và dịch vụ liên quan.

Hiện Bộ Công Thương đề xuất phát triển trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi). Dự kiến, dự án này có tổng mức đầu tư 16,1-20,5 tỷ USD, chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn tới 2030, dự án này được đầu tư 14,1-17,5 tỷ USD; và bổ sung khoảng 2-3 tỷ USD vào 2045.

Khi hoàn thành, trung tâm này dự kiến đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu cả nước, bảo đảm dự trữ tương đương 30 ngày sản xuất và tiêu thụ. Ngoài ra, dự án tạo 30.000 việc làm, đóng góp 30% vào GRDP của tỉnh Quảng Ngãi và thúc đẩy các ngành phụ trợ như logistics, công nghiệp hỗ trợ.

Việc hình thành các trung tâm năng lượng quốc gia được kỳ vọng giúp tăng cường an ninh năng lượng quốc gia, tự chủ nguồn cung và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Đồng thời, các dự án này sẽ tạo động lực thu hút đầu tư trong và ngoài nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, góp phần tăng trưởng kinh tế.

Giai đoạn 2026-2030, nhà điều hành đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% liên tục trong nhiều năm. Theo đó, đến 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô hàng đầu thế giới.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng, ông Nghị cho rằng Việt Nam cần thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đa dạng chuỗi cung ứng, kênh dẫn vốn.

"Các chính sách tài khóa, tiền tệ và vĩ mô khác cần được phối hợp linh hoạt, bảo đảm cung ứng vốn cho nền kinh tế. Kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống", ông Nghị nói.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị lưu ý nhà điều hành cần triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, dành nguồn lực cho các nhiệm vụ an sinh xã hội, dự án hạ tầng trọng điểm. Các địa phương phải tận dụng tối đa trụ sở làm việc hiện có, hạn chế xây mới trụ sở, trung tâm hành chính.

"Cần huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển", ông Nghị nói, thêm rằng mục tiêu thu ngân sách nhà nước năm nay tăng 10%, tiết kiệm 10% và tiết kiệm chi thường xuyên thêm hơn 5%.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần cải cách tổng thể thị trường tài chính, thu hút đa dạng quỹ đầu tư. Các cơ chế vượt trội về thủ tục, điều kiện kinh doanh, thuế, chi phí thuê đất cần được xây dựng cho công ty khởi nghiệp sáng tạo, chuyển hỗ trợ doanh nghiệp từ đầu vào sang theo kết quả đầu ra.

Ông Nghị cũng đề cập việc cắt giảm 50% thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính năm nay, giảm ít nhất 30% lĩnh vực kinh doanh có điều kiện và toàn bộ điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Về đầu tư công trung hạn, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho hay số lượng dự án công sẽ giảm ít nhất 30% so với 5 năm trước (cả Trung ương, địa phương). Vì thế, các đơn vị, địa phương bố trí vốn rót vào các dự án trọng điểm, tăng hiệu quả sử dụng vốn công, chống thất thoát, lãng phí.