|
 Thuật ngữ VietnamBiz
Nhà đất

Quyền sở hữu căn hộ chỉ chấm dứt trong những trường hợp nào?

16:29 | 17/11/2026
Chia sẻ
Bộ luật Dân sự 2015 không coi việc chung cư hết thời hạn sử dụng theo thiết kế (niên hạn công trình) là căn cứ chấm dứt quyền sở hữu căn hộ. Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) trình Quốc hội cũng đã bỏ quy định gắn quyền sở hữu với thời điểm phá dỡ tòa nhà.

‏‏‏Thảo luận tại tổ chiều 19/8, đại biểu Quốc hội Nguyễn Tuấn Anh, Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ, viện dẫn Bộ luật Dân sự để tách bạch tuổi thọ công trình với quyền của người sở hữu căn hộ.‏

‏Theo ông, việc nhà chung cư hết tuổi thọ thiết kế "chỉ là căn cứ để kiểm định chất lượng, không đồng nghĩa với việc công trình đương nhiên phải phá dỡ hoặc quyền sở hữu tự động chấm dứt".‏

‏Lập luận này dựa trên cách Bộ luật Dân sự 2015 định nghĩa và bảo vệ quyền sở hữu, áp dụng cho mọi tài sản hợp pháp, trong đó có căn hộ chung cư.‏

‏Ba quyền của chủ sở hữu‏

‏Điều 158 Bộ luật Dân sự quy định quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của luật.‏

‏Với một căn hộ, đó là quyền ở, cho thuê, bán, tặng cho, để thừa kế hay thế chấp. Điều 163 của bộ luật xác định không ai có thể bị hạn chế, tước đoạt trái luật quyền sở hữu.‏

‏Nói cách khác, ‏‏quyền sở hữu căn hộ‏‏ không tự mất đi khi tòa nhà lâu năm hay hết niên hạn công trình. Nó chỉ chấm dứt khi rơi vào một trong những trường hợp luật đã liệt kê.‏

‏8 căn cứ chấm dứt, không có "tòa nhà hết niên hạn"‏

‏Điều 237 Bộ luật Dân sự nêu 8 trường hợp quyền sở hữu chấm dứt: chủ sở hữu chuyển quyền cho người khác; chủ sở hữu từ bỏ quyền; tài sản đã được tiêu dùng hoặc bị tiêu hủy; tài sản bị xử lý để thực hiện nghĩa vụ của chủ sở hữu.‏

‏4 trường hợp còn lại gồm tài sản bị trưng mua; bị tịch thu; đã được xác lập quyền sở hữu cho người khác theo quy định của bộ luật; và trường hợp khác do luật quy định.‏

‏Việc tòa nhà chạm mốc 50 năm (tuổi thọ tối thiểu theo quy chuẩn xây dựng) hay hết niên hạn công trình đều không nằm trong danh sách này.‏

8 trường hợp quyền sở hữu chấm dứt theo Điều 237 Bộ luật Dân sự 2015.

‏‏Điểm đáng chú ý nằm ở căn cứ cuối cùng. "Trường hợp khác do luật quy định" cho phép một luật chuyên ngành đặt thêm căn cứ chấm dứt quyền sở hữu.‏

‏Quy định từng gây lo ngại‏

‏Đây là lý do các bản dự thảo Luật Nhà ở từ tháng 7 đến tháng 9 khiến nhiều người mua nhà lo lắng. Khoản 4 Điều 14 khi đó quy định quyền sở hữu nhà chung cư được xác lập "cho đến khi nhà chung cư phải phá dỡ".‏

‏Đặt cạnh Điều 237, quy định này được hiểu là thêm một căn cứ chấm dứt quyền sở hữu gắn với thời điểm phá dỡ tòa nhà, điều chưa từng có trong luật hiện hành.‏

‏Bản ‏‏dự thảo Luật Nhà ở‏‏ (sửa đổi) trình Quốc hội đã bỏ nội dung này. Cả luật hiện hành và dự thảo đều ‏‏không quy định thời hạn sở hữu‏‏ căn hộ.‏

‏Theo dự thảo, ‏‏thời hạn sử dụng nhà chung cư‏‏ xác định theo niên hạn xây dựng công trình, "gắn với bảo đảm quyền tài sản". Nhà chung cư hết thời hạn sử dụng theo thiết kế thì phải kiểm định chất lượng; nếu còn bảo đảm an toàn thì được gia hạn sử dụng.‏

‏Tại cùng phiên thảo luận tổ, ông Nguyễn Tuấn Anh cũng cho rằng khi nhà chung cư bị phá dỡ, dù vật kiến trúc cũ không còn, quyền được bồi thường, tái định cư hoặc nhận căn hộ xây dựng lại "vẫn phải được bảo đảm".‏

‏Dự thảo quy định cụ thể các phương án. Với chung cư xây sau năm 1994, khi phải xây lại, chủ căn hộ có thể đóng góp kinh phí để nhận căn hộ mới; nếu không đóng góp, chủ căn hộ được bồi thường giá trị phần quyền sử dụng đất của mình theo tỷ lệ.‏

‏Chủ căn hộ chung cư cũ, xây từ năm 1994 trở về trước, được bồi thường theo hệ số K và chọn nhận căn hộ tái định cư, tiền hoặc quyền sử dụng đất có giá trị tương đương căn hộ tái định cư. Người đủ điều kiện còn được mua, thuê mua nhà ở xã hội.‏

‏Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cũng cho rằng đất xây dựng nhà ở thương mại vẫn được giao ổn định, lâu dài, và việc quy định thời hạn sử dụng công trình nhà chung cư không làm mất quyền sử dụng đất lâu dài của chủ sở hữu.‏

‏Tiến sĩ Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, lưu ý thời hạn sử dụng theo thiết kế và tuổi thọ thực tế của một tòa nhà không trùng nhau.‏

‏"Chung cư có 2 thứ, niên hạn theo lý thuyết và niên hạn thực tiễn, có thể chênh lệch nhau", ông nói tại hội thảo "Chiến lược phát triển và đầu tư bất động sản sau Nghị quyết 21 và những cập nhật chính sách" ngày 22/9.‏

‏Luật sư Phạm Thanh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cũng xem niên hạn công trình là chuyện quản lý chất lượng tòa nhà, tách khỏi quyền sở hữu căn hộ.‏

‏"Đây thuần túy là vấn đề quản lý chất lượng công trình, không đồng nghĩa với thời hạn sở hữu căn hộ", ông nói trong talkshow "Niên hạn chung cư: Hết hạn, quyền lợi ra sao?" trên VTV24.‏

Niên hạn sử dụng của tòa nhà và quyền sở hữu căn hộ là hai chuyện khác nhau. (Ảnh: OMG).

‏Hong Kong (Trung Quốc) xử lý tòa nhà 50 năm tuổi thế nào?‏

‏Hong Kong (Trung Quốc), nơi có nhiều tòa nhà cao tầng đã qua mốc nửa thế kỷ, cho thấy quyền sở hữu vẫn được tôn trọng ngay cả khi tòa nhà cần tái phát triển.‏

‏Ở đây, chủ căn hộ trong tòa nhà cũ vẫn là chủ sở hữu. Muốn xây lại, bên phát triển phải gom được phần lớn quyền sở hữu, rồi đề nghị Tòa án Đất đai ra lệnh bán đấu giá toàn bộ lô đất.‏

‏Tiền bán được chia cho các chủ sở hữu theo giá trị từng căn. Chủ căn hộ đang ở thực tế được ở lại tối đa 6 tháng sau khi bán để thu xếp chỗ ở mới.‏

‏Từ ngày 6/12/2024, Hong Kong hạ ngưỡng sở hữu tối thiểu để xin lệnh bán từ 80% xuống 70% hoặc 65% với tòa nhà tư nhân nhiều tuổi, tùy tuổi tòa nhà và khu vực, nhằm đẩy nhanh việc cải tạo nhà cũ, xuống cấp.‏

‏Ngay cả khi thủ tục được nới, quyền của chủ căn hộ không biến mất vì tuổi tòa nhà. Nó chỉ chấm dứt qua một quy trình do luật định, và chủ căn hộ luôn nhận được khoản tiền tương ứng giá trị căn hộ.‏

‏Ở Việt Nam, nếu được thông qua, Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2027.‏

‏Khi đặt cạnh Bộ luật Dân sự, thông điệp của dự thảo là tòa nhà có tuổi thọ, còn ‏‏quyền sở hữu căn hộ‏‏ không có hạn dùng.‏

Bích Thu

[Best Retail Brokers 2026] Giám đốc Khối Kinh doanh VPBankS: Cuộc đua bán lẻ không chỉ là phí, margin hay mở mới tài khoản
Theo bà Nguyễn Thu Lê, Giám đốc Khối Kinh doanh VPBankS, mục tiêu của công ty không phải tăng thị phần bằng mọi giá, mà xây dựng tăng trưởng bền vững trên nền tảng vốn, công nghệ, hệ sinh thái VPBank và khả năng phục vụ từng phân khúc khách hàng.