PVOIL: Đã thu xếp 2 triệu thùng dầu thô từ Iraq, từ nay đến cuối năm tiếp tục cung ứng thêm 3 triệu thùng

Thông tin được ông Đỗ Mạnh Bình, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) chia sẻ tại tọa đàm "An ninh năng lượng - trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống"diễn ra sáng 22/7.

Theo ông Bình, trong bối cảnh các rủi ro phi truyền thống gia tăng, an ninh năng lượng không còn chỉ là bảo đảm đủ nguồn cung mà là duy trì dòng chảy năng lượng liên tục. Vì vậy, ngay cả khi nguồn cung trên phạm vi cả nước vẫn dồi dào, nhiều khu vực vẫn có thể thiếu nhiên liệu nếu chuỗi vận chuyển bị đứt gãy hoặc nguồn hàng không đến đúng nơi, đúng thời điểm.

“Thiếu nhiên liệu không hẳn do thiếu nguồn hàng, mà do nhiên liệu không thể tiếp cận kịp thời khu vực có nhu cầu”, ông Bình nói.

Cũng theo ông Bình, điều này khiến doanh nghiệp đầu mối xăng dầu không chỉ thực hiện chức năng kinh doanh mà còn trở thành một mắt xích quan trọng trong năng lực chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia.

Bốn rủi ro có thể làm đứt gãy nguồn cung

Theo đại diện PVOIL, chuỗi cung ứng xăng dầu hiện đối mặt đồng thời bốn nhóm rủi ro, từ địa chính trị, thiên tai đến an ninh mạng và chuyển dịch năng lượng.

Đầu tiên là biến động địa chính trị. Xung đột tại Trung Đông, căng thẳng Mỹ - Iran, chiến sự Nga - Ukraine hay cạnh tranh giữa các nền kinh tế lớn có thể đẩy giá dầu tăng cao, làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm hàng hải và ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn hàng.

Dù xảy ra ngoài lãnh thổ Việt Nam, những biến động này vẫn có thể làm gián đoạn nguồn dầu thô nhập khẩu cho các nhà máy lọc dầu trong nước hoặc khiến doanh nghiệp khó tìm được nguồn thay thế với chi phí hợp lý.

Minh chứng cho việc chủ động đa dạng nguồn cung, tháng 5/2026, thông qua PVOIL Singapore, doanh nghiệp đã thu xếp thành công 2 triệu thùng dầu thô Basrah Medium từ Iraq cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Từ nay đến cuối năm, doanh nghiệp dự kiến tiếp tục cung ứng thêm 3 triệu thùng.

Ngoài yếu tố địa chính trị, thiên tai và biến đổi khí hậu cũng có thể khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Bão, ngập lụt hay sạt lở có thể làm tê liệt hệ thống đường bộ, cảng biển, kho chứa và mạng lưới bán lẻ, khiến nhiên liệu không thể đến nơi có nhu cầu.

Một rủi ro mới nổi khác là an ninh mạng. Khi hoạt động quản lý kho, điều độ, vận tải và thanh toán ngày càng được số hóa, chỉ một cuộc tấn công mạng cũng có thể làm gián đoạn xuất nhập hàng và phân phối nhiên liệu, với mức độ ảnh hưởng không khác nhiều so với một sự cố vật lý.

Theo ông Bình, sự cố an ninh mạng mà PVOIL từng gặp là bài học cho thấy chuyển đổi số phải luôn đi cùng hệ thống bảo mật, sao lưu dữ liệu và phương án vận hành dự phòng.

Bên cạnh đó, quá trình chuyển dịch năng lượng cũng đặt doanh nghiệp trước áp lực phải thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: bảo đảm nguồn cung xăng dầu hiện nay và chuẩn bị hạ tầng, công nghệ cho các loại năng lượng mới.

Từ bảo đảm nguồn cung đến xây dựng sức chống chịu

Từ thực tiễn hoạt động, ông Bình cho rằng tư duy về an ninh năng lượng cần chuyển từ "ứng phó khi xảy ra sự cố" sang "chủ động xây dựng sức chống chịu" cho toàn hệ thống.

Theo đó, PVOIL sẽ tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung; nâng cao năng lực tồn trữ, logistics và điều phối hàng hóa; ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quản trị chuỗi cung ứng; đồng thời tăng cường an ninh mạng và xây dựng hệ thống dự phòng nhằm nâng cao khả năng phục hồi sau sự cố.

Doanh nghiệp cũng sẽ thường xuyên cập nhật các kịch bản ứng phó với biến động giá dầu, thiên tai và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời chuẩn bị hạ tầng, công nghệ và nguồn nhân lực phục vụ quá trình chuyển dịch năng lượng.

Đại diện PVOIL kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều hành thị trường xăng dầu theo hướng linh hoạt hơn; xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu và cảnh báo sớm giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp; đồng thời tăng đầu tư cho khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và hệ thống logistics, kho dự trữ có khả năng chống chịu cao.

“Trong kỷ nguyên rủi ro phi truyền thống, an ninh năng lượng không còn được đo bằng quy mô nguồn cung hay lượng xăng dầu dự trữ, mà bằng khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt và có thể phục hồi trước mọi biến động”, ông Bình nhấn mạnh.