Ông Trump cho biết sẽ trừng phạt các quốc gia mua dầu của Iran

Mỹ vừa đe dọa áp đặt lệnh trừng phạt đối với những quốc gia mua dầu của Iran, đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng Trung Quốc sẽ tạm dừng các hoạt động thu mua này trong bối cảnh Washington đang thực thi lệnh phong tỏa hàng hải đối với Tehran.

“Chúng tôi đã thông báo với các nước rằng: nếu các vị mua dầu của Iran, hoặc nếu tiền của Iran đang nằm trong ngân hàng của các vị, chúng tôi sẵn sàng áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với Iran đã bắt đầu từ thứ Hai, khi cuộc chiến tại Iran bước sang tuần thứ bảy. Trước đó, Trung Quốc vốn là khách hàng tiêu thụ hơn 80% lượng dầu vận chuyển qua đường biển của Iran. Ông Bessent nhận định: “Chúng tôi tin rằng với lệnh phong tỏa này, việc thu mua từ phía Trung Quốc sẽ tạm thời gián đoạn”.

Bộ Tài chính Mỹ cũng đã gửi văn bản cho hai ngân hàng Trung Quốc và cảnh báo rằng: “Nếu chúng tôi chứng minh được có dòng tiền của Iran chảy qua tài khoản của các vị, chúng tôi sẵn sàng áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp.” 

Hiện đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ vẫn chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về những phát biểu này.

Một nguồn tin am hiểu nội bộ chính quyền cho biết, chiến dịch trừng phạt này là một phần trong “kịch bản kinh tế” mà Tổng thống Donald Trump có thể sử dụng để gây sức ép buộc Iran chấp nhận các đề xuất của Mỹ về hạn chế tham vọng hạt nhân.

Theo lập luận được trình lên Tổng thống Trump, Iran có thể cho rằng họ đủ sức chống chịu trước các biện pháp trừng phạt, nhưng nếu không thể duy trì tài chính cho các lực lượng ủng hộ, điều này sẽ buộc Tehran phải quay lại bàn đàm phán.

Chính quyền Trump từ lâu đã khẳng định việc áp dụng chính sách “áp lực tối đa” lên Iran liên quan đến chương trình hạt nhân và việc nước này hỗ trợ các lực lượng dân quân tại Trung Đông, mặc dù dầu bị trừng phạt vẫn liên tục đổ về Trung Quốc.

Bộ Tài chính Mỹ cũng đã nhắm mục tiêu vào hạ tầng vận tải dầu mỏ của Iran, áp đặt lệnh trừng phạt đối với hơn 20 cá nhân, công ty và tàu vận tải. Động thái này diễn ra sau khi Washington kết thúc thời hạn 30 ngày miễn trừ trừng phạt đối với dầu Iran đang vận chuyển trên biển.

Về lệnh miễn trừ, tháng trước, ông Bessent cho biết lệnh này đã cho phép khoảng 140 triệu thùng dầu tiếp cận thị trường toàn cầu nhằm giảm bớt áp lực lên nguồn cung năng lượng do chiến tranh gây ra. Tuy nhiên, ông xác nhận mới đây rằng lệnh miễn trừ (ban hành ngày 20/03 và hết hạn vào 19/04) sẽ không được gia hạn.

Cùng lúc đó, Mỹ cũng không gia hạn lệnh miễn trừ trừng phạt vốn cho phép mua bán một lượng dầu mỏ nhất định từ Nga. Trước đó, việc nới lỏng trừng phạt đối với Nga từng gây ra nhiều tranh cãi, làm gián đoạn nỗ lực gây áp lực kinh tế mà Mỹ đã triển khai trong nhiều năm.

Bình luận về động thái mới nhất của Mỹ, một số nghị sĩ và chuyên gia đánh giá việc gia tăng trừng phạt có thể không mang lại hiệu quả như kỳ vọng, thậm chí phản tác dụng. Thượng nghị sĩ bang Massachusetts Elizabeth Warren, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, nhận định rằng các lệnh trừng phạt mới có thể bị triệt tiêu bởi nguồn thu tài chính mà Iran có được sau xung đột.

Theo bà Warren, việc phong tỏa tại eo biển Hormuz đã phần nào hỗ trợ nền kinh tế Iran, thay vì làm suy yếu nước này. Những biện pháp hiện tại chỉ là nỗ lực khắc phục hậu quả từ quyết định phát động chiến dịch quân sự của Tổng thống Donald Trump.

“Hiệu quả của các biện pháp trừng phạt thường tăng lên khi có sự tham gia rộng rãi của nhiều quốc gia. Tuy nhiên hiện nay nhiều đối tác thương mại của Mỹ đã công khai phản đối xung đột với Iran”, Luật sư chuyên về trừng phạt Daniel Pickard cảnh báo.