Mỹ đổ hàng nghìn tỷ USD vào các dự án Data Center, nhưng số khởi công ít hơn nhiều so với tưởng tượng

Nhiều dự án phi thực tế

Trên giấy tờ, làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu tại Mỹ đang diễn ra với quy mô lớn chưa từng thấy.

Báo cáo Chỉ số AI của Đại học Stanford cho thấy vào Mỹ có 5.427 trung tâm dữ liệu vào cuối năm ngoái. Con số đó được cho là sẽ tăng gần gấp đôi. Các doanh nghiệp AI đã công bố kế hoạch mở 3.969 trung tâm dữ liệu mới ở Mỹ, theo công ty nghiên cứu Aterio. Nhưng trên thực tế, chỉ 802 trung tâm đang được xây dựng.

Điều đó cho thấy khoảng cách rất lớn giữa những gì ngành AI công bố và những gì đang thực sự diễn ra trên công trường.

Tờ CNN chỉ ra rằng con số gần 4.000 trung tâm dữ liệu mới ngay từ đầu đã không thực tế. Các nhà phát triển thường nộp hồ sơ xin cấp phép đồng loạt tại nhiều khu vực, nhưng rốt cuộc chỉ chọn triển khai một dự án khả thi nhất, Goldman Sachs lưu ý.

Khoảng cách này cũng thể hiện rõ ở quy mô năng lực tính toán AI được lên kế hoạch. Các doanh nghiệp đang hướng tới 565 gigawatt công suất AI, cao gấp hơn 10 lần năng lực hiện nay. Tuy nhiên, Giáo sư Stijn Van Nieuwerburgh của Đại học Kinh doanh Columbia ước tính chỉ khoảng 180 gigawatt công suất sẽ thực sự được xây dựng trong thập kỷ tới. Theo ông, khoảng 2/3 khối lượng dự án AI dự kiến là “phi thực tế”.

 Dù vậy, lượng vốn đầu tư cho những dự án thực chất vẫn sẽ vào khoảng 10.000 tỷ USD - cao hơn 50% so với cuộc cách mạng đường sắt trong thế kỷ 19.

Tuy nhiên, guồng quay của ngành AI đang vướng nhiều trở ngại. Nhu cầu dành cho trung tâm dữ liệu quá lớn, vượt xa năng lực đáp ứng của ngành xây dựng.

Loạt yếu tố gây chậm trễ

Một trung tâm dữ liệu thường cần khoảng 18 - 24 tháng để xây dựng. Tuy nhiên, thời gian hoàn thiện đang kéo dài khi các dự án ngày càng gặp nhiều trở ngại. Theo JPMorgan, khoảng 60% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến hoàn thành vào năm 2027 thậm chí còn chưa được khởi công. Trong số các dự án đã triển khai, khoảng 7% cũng đang chậm tiến độ.

Nguyên nhân thứ nhất là tình trạng thiếu vật liệu. Nhu cầu tăng vọt khiến việc tìm nguồn cung vật liệu xây dựng trở nên khó khăn hơn.

Ngay cả khi vật liệu xây dựng sẵn có, các loại chip được lắp đặt bên trong những công trình này cũng đang trong tình trạng khan hiếm. Điều này đặc biệt đúng với trường hợp của TSMC ở Đài Loan - công ty sản xuất hầu như tất cả các loại chip AI hàng đầu, bao gồm cả dòng Blackwell của Nvidia và MI300X của AMD.

Thứ hai là điểm nghẽn năng lượng.  Áp lực khổng lồ mà AI đặt lên lưới điện đã gây ra tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng giữa cung và cầu. Theo American Edge Project, các trung tâm dữ liệu hiện chiếm khoảng 8% lượng tiêu thụ điện năng tại Mỹ, và tỷ trọng này có thể tăng lên 12% vào năm 2028.

Để ứng phó, nhiều doanh nghiệp AI đang tự xây dựng nhà máy điện. Tuy nhiên, kế hoạch đó cũng gặp trở ngại. Theo JPMorgan, thời gian chờ đợi để có được các máy biến áp tăng áp đã tăng gấp ba lần. GE Vernova, nhà sản xuất tua - bin khí tự nhiên lớn nhất, cho biết giá trị đơn đặt hàng máy phát điện của họ đã tăng gấp đôi, lên 200 tỷ USD trong giai đoạn 5 năm.

Thứ ba là thiếu lao động. Để kịp tiến độ xây dựng các trung tâm dữ liệu theo kế hoạch, Mỹ cần có thêm 500.000 thợ điện, 300.000 thợ hàn và 550.000 thợ sửa ống nước, theo American Edge Project.

Tuy nhiên, các công việc cổ cồn xanh thường không thu hút người trẻ bằng công việc văn phòng. Nỗ lực siết chặt chính sách nhập cư của chính quyền Tổng thống Donald Trump khiến nguồn cung lao động càng chịu áp lực.

Ông Joe Macejak, Trưởng bộ phận kinh doanh hạ tầng bất động sản kỹ thuật số tại Mỹ, cho biết: “Một số khách hàng của chúng tôi đang triển khai các dự án liên tục 24/7/365 và các nhà thầu cũng hoạt động không ngừng nghỉ. Tuy nhiên, họ chẳng thể làm gì nếu toàn bộ nguồn nhân lực đều đã bị huy động cho các dự án trước đó”.

Cuối cùng và đáng lưu ý không kém là sự phản đối của công chúng. Hơn một chục bang ở Mỹ đã đề xuất tạm dừng xây dựng các trung tâm dữ liệu. Bang New York và Texas gần đây còn ban hành cả lệnh cấm tạm thời. 4 bang khác cũng đã xem xét các dự luật tương tự nhưng không phê chuẩn chúng.

Tuy nhiên, lệnh cấm chưa phải là rào cản lớn nhất. Goldman Sachs cho biết việc được duyệt giấy phép xây dựng mới là thách thức chính của doanh nghiệp.

Nguy cơ nhiều cam kết đầu tư đổ vỡ

Bất chấp những chậm trễ, chi tiêu cho xây dựng trung tâm dữ liệu vẫn đạt mức 68,3 tỷ USD trong tháng 6, tương ứng mức tăng 46% so với cùng kỳ năm ngoái, theo Cục Thống kê Dân số Mỹ.

Tuần trước, ông Neel Kashkari, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh Minneapolis, nhận định rằng mức chi tiêu khổng lồ này đang góp phần thúc đẩy lạm phát.

Theo Cleanview - công ty chuyên về dữ liệu năng lượng - hiện có 438 nhà phát triển trung tâm dữ liệu đang triển khai các dự án tại Mỹ.

Tuy nhiên, trung tâm dữ liệu không thể mọc lên chỉ sau một đêm. Việc lập kế hoạch và xây dựng đòi hỏi nhiều năm, trong khi mạng lưới gồm các nhà thầu, thanh tra địa phương, nhà phát triển, nhân công, nhà sản xuất chip và quản lý công trường khiến chi phí, độ phức tạp và rủi ro tiếp tục gia tăng, đồng thời kéo dài tiến độ.

Giáo sư Van Nieuwerburgh nhận định: “Rất khó để căn chỉnh thời điểm chính xác cho những dự án xây dựng quy mô lớn này. Thường thì doanh nghiệp dễ bị cuốn vào sự hào hứng thái quá, gánh quá nhiều nợ nần, để rồi cuối cùng hàng loạt khoản đầu tư đó lại đổ bể”.