Không phải dầu thô hay khí đốt, châu Á sắp đón cú sốc với một mặt hàng quan trọng

Châu Á đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhựa nghiêm trọng, khi các nhà sản xuất trên toàn khu vực cảnh báo về tình trạng thiếu hụt do cú sốc dầu mỏ từ Iran gây ảnh hưởng đến nguồn cung bao bì cho thực phẩm, vật tư y tế và các sản phẩm tiêu dùng khác, theo Financial Times.

Sự gián đoạn của các chuyến hàng dầu mỏ từ Trung Đông đã hạn chế nghiêm trọng nguồn cung naphtha, một sản phẩm dầu mỏ được dùng để sản xuất các hóa chất chuyên dụng trong chế tạo chất bán dẫn, đồng thời cũng là thành phần thiết yếu để sản xuất nhựa. Giá naphtha tại châu Á đã tăng gần gấp đôi kể từ khi căng thẳng tại Trung Đông bắt đầu.

Điều này đã khiến giá túi, hộp đựng, cốc và dụng cụ ăn uống tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về sự thiếu hụt trong bối cảnh các nhà sản xuất chật vật tìm nguồn bao bì cho các sản phẩm như mì ăn liền, đồ uống và mỹ phẩm.

Tại Indonesia, một trong những nơi tiêu thụ nhựa lớn nhất, các nhà cung cấp đã cảnh báo các đơn vị bán lẻ nhựa rằng họ có thể buộc phải ngừng sản xuất do khan hiếm naphtha.

“Việc tìm kiếm nguồn cung là bất khả thi vì lượng hàng dự trữ có hạn”, anh Arif, một nhân viên tại Toko Durga Plastik chuyên bán vật liệu bao bì ở thủ đô Jakarta cho biết. Doanh thu hằng ngày của cửa hàng đã giảm gần một nửa xuống còn 3,5 triệu Rupiah (201 USD) trong tháng qua, và một tấm biển ở lối vào cảnh báo khách hàng về mức giá đang “tăng vọt”.

“Cú sốc nhựa” này nhấn mạnh tác động sâu rộng của cuộc chiến tại Iran, vốn đã làm tê liệt giao thông qua Eo biển Hormuz và châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Việc tăng giá nhựa có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trên khắp châu Á, nơi nhiều quốc gia phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và vốn đã phải đối mặt với chi phí tăng cao.

Indonesia nhập khẩu gần như toàn bộ lượng naphtha, chủ yếu từ Trung Đông. Nhật Bản nhập khẩu 44% lượng naphtha và hơn 90% nguồn cung dầu thô từ khu vực này. Một số nhà máy hóa dầu tại châu Á, vốn sử dụng naphtha để sản xuất ethylene và propylene – những thành phần cơ bản của nhựa – đã giảm hoặc ngừng sản xuất.

Công ty Chandra Asri của Indonesia đã tạm thời tuyên bố tình trạng bất khả kháng (force majeure) do khó khăn trong việc tìm nguồn cung naphtha, trong khi Mitsubishi Chemical và Mitsui Chemicals của Nhật Bản đã cắt giảm sản lượng. Formosa Petrochemical của Đài Loan cũng đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng.

Theo Hiệp hội Công nghiệp Hóa dầu Nhật Bản, các nhà sản xuất ethylene(loại vật liệu dùng làm màng bọc thực phẩm) của nước này  đã cắt giảm sản lượng, với tỷ lệ vận hành ở mức 68,6%, mức thấp nhất từng được ghi nhận.

Bà Ariana Susanti, Giám đốc phát triển kinh doanh tại Liên đoàn Bao bì Indonesia, cho biết ngành thực phẩm và đồ uống sẽ chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề. Lĩnh vực thực phẩm và đồ uống chiếm 60% nhu cầu bao bì nhựa tại quốc gia này. Bà cho biết thêm: “Tuy nhiên, mỹ phẩm, thiết bị y tế và dược phẩm cũng bị ảnh hưởng”.

Tuần trước, chính quyền Jakarta đã bãi bỏ thuế nhập khẩu đối với các vật liệu dùng để sản xuất bao bì nhựa, bao gồm polypropylene và polyethylene mật độ cao. Bộ trưởng điều phối các vấn đề kinh tế Airlangga Hartarto cho biết động thái này cũng sẽ giúp giảm bớt đà tăng giá của thực phẩm và đồ uống đóng gói.

Một số nền kinh tế châu Á cũng đang khuyến khích sử dụng bao bì giấy, hoặc nỗ lực tìm nguồn naphtha từ các quốc gia khác, trong đó Indonesia đang cố gắng tìm nguồn cung từ Ấn Độ, châu Phi và châu Mỹ.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết trong tuần này rằng đất nước có đủ nguồn cung naphtha và dự trữ các sản phẩm nhựa để đáp ứng nhu cầu cho đến cuối năm. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Nhật Bản đang ngày càng lo ngại về nguồn cung, và các chuyên gia đã cảnh báo về tình trạng gián đoạn trên diện rộng ngay trong tháng này.

Một cuộc khảo sát đối với 102 công ty bởi Liên đoàn Quốc gia các Tổ chức Đời sống và Phúc lợi, một cơ quan thương mại của các nhà sản xuất hàng tiêu dùng, cho thấy 44% các nhà sản xuất thực phẩm Nhật Bản đã bị ảnh hưởng bởi khả năng cung ứng nhựa, giá tăng và chậm trễ giao hàng.

Một nhà sản xuất lớn mặt hàng natto (món đậu nành lên men đặc trưng của Nhật Bản) và một chuỗi nhà hàng gyoza đã tạm dừng bán một số sản phẩm nhất định do các vấn đề về cung ứng nhựa.

Tại Hàn Quốc, nguồn cung các sản phẩm y tế như ống tiêm và túi truyền dịch cũng đang chịu áp lực do tâm lý mua sắm hoảng loạn và sự thiếu hụt bao bì nhựa.

Vào ngày 29/4, một cuộc khảo sát của Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc cho thấy tổng lượng dự trữ ống tiêm trên toàn quốc là 45,59 triệu chiếc, giảm nhẹ so với mức 46,46 triệu chiếc của tuần trước đó.

“Các bệnh viện lớn vẫn đang trụ vững nhờ các hợp đồng dài hạn, nhưng các phòng khám có mức dự trữ thấp và việc cung ứng đang bị trì hoãn do tình trạng khan hiếm trên các thị trường bán buôn và trực tuyến”, giám đốc một bệnh viện quy mô vừa ở phía nam Seoul cho biết.

Tại Jakarta, anh Arif của Toko Durga Plastik cảnh báo tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn. Các nhà cung cấp lưu ý rằng họ chỉ có đủ nguyên liệu thô để duy trì sản xuất cho đến hết tháng này. “Sau tháng 5, tôi không biết liệu còn hàng dự trữ hay không”, Arif nói.