Huawei đã lên kế hoạch phá vỡ lệnh cấm vận của Mỹ trước 10 năm, tham vọng tự chủ bán dẫn cho Trung Quốc chỉ bằng 1 'át chủ bài'

Tháng 5/2019, khi Mỹ quyết định cắt đứt nguồn cung chip, phần mềm và công nghệ sản xuất bán dẫn của Huawei, hầu hết giới phân tích đều coi đây là án tử. Thế nhưng, một cuộc cách mạng lội ngược dòng lịch sử đã được kích hoạt ngay trong đêm tối tăm đó. 

Ngay khi lệnh cấm được ban bố, bà He Tingbo - người đứng đầu HiSilicon, đơn vị thiết kế chip của Huawei - đã gửi một bức thư tới toàn thể nhân viên.

Bà gọi lệnh cấm là “những ngày đen tối nhất”, nhưng đồng thời tiết lộ một sự thật chấn động: Huawei đã âm thầm dành gần 10 năm để chuẩn bị cho “kịch bản sinh tồn cực hạn” này.

Hãng đã tự phát hành các dòng chip dự phòng trên toàn bộ danh mục sản phẩm từ trước, nhằm đề phòng một ngày các nhà cung cấp nước ngoài hoàn toàn cắt viện trợ.

Trong nhiều năm, Huawei giữ kín nỗ lực này như một tài liệu tối mật. Mãi đến hội nghị bán dẫn Thượng Hải vào tháng 5 vừa qua, người đàn bà quyền lực này mới chính thức tuyên bố sự thật trước hàng ngàn giám đốc điều hành.

Khoảnh khắc DeepSeek mới 

Thông báo của Huawei tập trung vào giải pháp xếp chồng chip (chip-stacking) - một công nghệ mang tính kiến tạo giúp tăng cường hiệu suất tính toán của linh kiện mà không cần đến các công cụ sản xuất tối tân nhất.

Giới phân tích tại Bernstein lập tức ví von sự kiện này như một “khoảnh khắc DeepSeek” mới của Trung Quốc, ám chỉ công ty AI từng làm đảo lộn mọi định kiến của Thung lũng Silicon.

Sự hồi sinh của Huawei đã trở thành câu chuyện truyền cảm hứng. 7 năm sau khi bị phần lớn người trong ngành gạch tên khỏi cuộc chơi, Huawei đang đặt cược rằng họ có thể dẫn dắt mục tiêu tự chủ bán dẫn của Trung Quốc.

He Tingbo, 56 tuổi và được mệnh danh là “Nữ hoàng chip” của Trung Quốc, đã trực tiếp thuyết trình về công nghệ xếp chồng logic (logic-stacking). Công nghệ này gập các mạch chip thành nhiều tầng lớp để tăng mật độ tính toán, thay vì co nhỏ kích thước bóng bán dẫn theo cách truyền thống.

Hiện tại, Trung Quốc bị cấm mua máy quang khắc tia cực tím cực ngắn (EUV) - thiết bị đúc chip tiên tiến nhất hành tinh do tập đoàn ASML của Hà Lan độc quyền sản xuất. Nhiều nhà phân tích từng tin rằng việc mất đi EUV sẽ vĩnh viễn khóa chặt các nhà làm chip Trung Quốc ở tiến trình 7 nanomet (nm).

“Công nghệ mới đã phá vỡ định kiến cho rằng ngành bán dẫn Trung Quốc sẽ mắc kẹt ở giới hạn 7nm do các lệnh cấm vận”, ông Lin Qingyuan, chuyên gia phân tích tại Bernstein, nhận định. “Huawei cần chứng minh công nghệ này vận hành tốt để khẳng định với chính phủ rằng dòng vốn đầu tư đang không bị lãng phí và họ có một định hướng rõ ràng.”

Công nghệ xếp chồng 

Theo các nguồn tin thân cận, Huawei tin rằng công nghệ xếp chồng đã hoàn toàn chín muồi để tích hợp vào các dòng chip điện thoại thông minh chuẩn bị chào sân vào cuối năm nay. Dẫu vậy, những thách thức kỹ thuật lớn vẫn còn tồn tại, bao gồm mức độ tiêu thụ điện năng lớn, hiện trạng quá nhiệt và khả năng thương mại hóa khả thi.

Trận chiến tại mảng chip AI dành cho các trung tâm dữ liệu còn khốc liệt hơn. Bà He Tingbo thẳng thắn thừa nhận tại Thượng Hải rằng công nghệ xếp chồng cho các bộ xử lý AI sẽ chưa thể hoàn thiện cho đến năm 2030 do mức độ phức tạp cực cao.

Để đối phó, Huawei đang triển khai một giải pháp khắc phục: liên kết số lượng lớn chip riêng lẻ lại với nhau để tạo thành các siêu cụm tính toán mạnh mẽ.

Tận dụng kho tàng kinh nghiệm dày dặn trong mảng hạ tầng mạng viễn thông, nền tảng CloudMatrix 384 của hãng có khả năng kết nối hàng trăm bộ xử lý AI vào một hệ thống thống nhất. Huawei tuyên bố hệ thống này vượt trội hơn dòng NVL72 đang được sử dụng rộng rãi của Nvidia về cả năng lực tính toán tổng thể lẫn bộ nhớ.

Ý tưởng sử dụng công nghệ đóng gói tiên tiến và thiết kế chip 3D không phải của riêng Huawei. Các gã khổng lồ như TSMC đã khai phá lối đi này từ nhiều năm trước. Tại Trung Quốc, nhiều startup bán dẫn cũng đang phát triển các dòng chip AI tương tự. 

Dù các dòng chip AI nội địa của Trung Quốc hiện vẫn đang đi sau sản phẩm tiên tiến nhất của Nvidia ít nhất hai thế hệ, nhưng dữ liệu từ Morgan Stanley chỉ ra rằng chúng có hiệu suất vượt trội hơn hẳn các phiên bản mà Nvidia được phép bán sang Trung Quốc.

Làn sóng tăng trưởng này đang khiến các nhà làm chip Trung Quốc, dẫn đầu bởi Huawei, cháy hàng do các tập đoàn công nghệ nội địa đồng loạt quay xe, chấp nhận sử dụng các sản phẩm mà trước đây họ từng ghẻ lạnh do hiệu năng yếu và phần mềm phức tạp.

“Hiện tại, không chỉ Huawei mà gần như mọi nhà sản xuất chip AI Trung Quốc đều rơi vào trạng thái hết sạch hàng do nhu cầu về chip suy luận tăng vọt,” một giám đốc mua sắm tại tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc tiết lộ. 

Tuy nhiên, nút thắt cổ chai lớn nhất vẫn nằm ở khâu sản xuất vật lý. Lệnh trừng phạt của Mỹ ngăn cản các công ty Trung Quốc sử dụng các xưởng đúc chip hàng đầu thế giới như TSMC, buộc họ phải phụ thuộc hoàn toàn vào các nhà sản xuất nội địa, dẫn đầu là SMIC.

Mặc dù SMIC đang ráo riết mở rộng các dây chuyền sản xuất chip tiên tiến và cá nhân Huawei cũng sẽ kích hoạt các dây chuyền sản xuất chuyên biệt trong năm nay, tình trạng cầu vượt quá cung vẫn sẽ tiếp tục.

Sự khan hiếm nguồn cung này là nguyên nhân chính khiến tham vọng bành trướng ra nước ngoài của Huawei tạm thời bị giới hạn. Dù vậy, hãng đã bắt đầu chào bán các hệ thống kết hợp giữa dòng chip 950DT của mình với mô hình AI siêu cấp V4 của DeepSeek cho các khách hàng tại khu vực Trung Đông và Trung Á.

Trong tương lai, đây sẽ là những quân bài cực kỳ hấp dẫn đối với các quốc gia bị Mỹ hạn chế quyền tiếp cận chip Nvidia.

Có thể thấy, thành tựu lớn nhất của Huawei kể từ khi các lệnh trừng phạt có hiệu lực không nằm ở số liệu tài chính, mà là việc họ đã chứng minh cho giới đầu tư, các nhà hoạch định chính sách và đội ngũ kỹ sư thấy rằng: Sự độc lập bán dẫn của Trung Quốc là một mục tiêu hoàn toàn có thể xảy ra. 

Bên lề hội nghị Thượng Hải, bà He Tingbo cũng chia sẻ về những năm tháng nếm mật nằm gai dưới áp lực cấm vận. Mỗi khi rơi vào trạng thái bế tắc, bà thường tìm đến Đô Giang Yển - hệ thống thủy lợi hơn 2.000 năm tuổi tại Tứ Xuyên được xây dựng chỉ bằng những công cụ thô sơ nhất.

“Đô Giang Yển là lời nhắc nhở sâu sắc nhất về cách một kỹ sư phải chiến đấu và chiến thắng ngay cả trong những điều kiện ngặt nghèo”, bà nói.