Hé lộ liên minh rửa tiền xuyên quốc gia tại Iran, nguồn cơn bắt đầu từ một sàn giao dịch bí ẩn

Đi ngược dòng vết dấu, các chuyên gia an ninh mạng nhận ra nguồn tiền trong ví bắt nguồn từ khoản tài sản trị giá 1,5 tỷ USD đánh cắp từ sàn giao dịch tiền số Bybit. 

Sau khi đáp xuống các ví của Iran, dòng tiền này lập tức được phân tán vào một mê cung giao dịch phức tạp. Một trong những đích đến cuối cùng là một sàn giao dịch giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt kinh tế khắt khe từ phía Mỹ.

Dữ liệu blockchain cho thấy CoinEx, sàn giao dịch có tuổi đời 8 năm do một kỹ sư người Trung Quốc thành lập, đang đóng vai trò ngày một lớn trong việc kết nối các hoạt động tiền số của Iran với thế giới. Theo công ty tình báo blockchain TRM Labs, kể từ năm 2019 đến nay, các ví có liên kết xác thực với Iran đã dịch chuyển hơn 3,84 tỷ USD thông qua CoinEx.

Các phân tích chỉ ra rằng, các ví đặt trên sàn giao dịch này không chỉ tiếp nhận nguồn tiền ăn cắp được tuồn về từ Ngân hàng Trung ương Iran, mà còn giao dịch trực tiếp với các tài khoản mà giới chức Mỹ xác định là thuộc về Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Chân dung sàn giao dịch CoinEx

Haipo Yang, cựu kỹ sư của Tencent kiêm người điều hành một trong những mỏ đào bitcoin lớn nhất thế giới, đã thành lập CoinEx tại Hong Kong (Trung Quốc) vào năm 2017.

Trao đổi qua tin nhắn với tờ The Wall Street Journal, Yang thừa nhận sàn giao dịch của mình được người dùng Iran sử dụng rộng rãi, nhưng khẳng định công ty không có bất kỳ mối quan hệ nào với chính phủ nước này.

CoinEx, hiện có trụ sở đặt tại quốc đảo Seychelles (Châu Phi), luôn duy trì hệ thống giám sát giao dịch, sàng lọc người dùng có rủi ro cao và trong tháng này đã bắt đầu thực hiện các bước đi nhằm rút lui khỏi thị trường Iran, bao gồm cả việc chặn người dùng mới có địa chỉ IP từ Iran, Yang cho biết.

Người phát ngôn của CoinEx cũng tuyên bố sàn sẽ tiến hành một cuộc rà soát nội bộ về các giao dịch liên quan đến vụ hack sàn Bybit.

Để xóa sạch dấu vết của dòng tiền bẩn, các đối tượng đã thiết lập một quy trình luân chuyển tinh vi xuyên qua nhiều chuỗi khối và giao thức tài chính phi tập trung (DeFi). Dòng tiền bị chia nhỏ và đẩy qua các cầu chuyển mạch để hoán đổi token sang blockchain Ethereum.

Tại đây, chúng chạy qua một hợp đồng thông minh (smart contract), sử dụng giao thức tài chính phi tập trung để đổi thành các loại tiền số khác nhằm xóa dấu vết gốc.

Sau một vòng chia nhỏ nữa, tiền được nạp vào các ví thuộc Nobitex, sàn giao dịch nội địa lớn nhất của Iran. Việc truy vết từ đây trở thành nhiệm vụ bất khả thi.

Bài toán đau đầu của Washington

Việc người dân và chính phủ Iran có thể dễ dàng sử dụng CoinEx đã phơi bày thực tế phũ phàng mà Mỹ phải đối mặt trong việc thực thi các lệnh trừng phạt. Iran đã công khai ủng hộ tiền số, và ngành công nghiệp này đang cung cấp một loạt các nền tảng ẩn danh, nằm ngoài tầm kiểm soát của luật pháp Mỹ.

CoinEx là một ví dụ điển hình. Sàn này đã rút khỏi thị trường Mỹ sau khi bị Bộ trưởng Tư pháp New York phạt vào năm 2023. Hiện tại, Mỹ đang trong quá trình đàm phán một thỏa thuận hòa bình với Iran, vốn có thể bao gồm việc nới lỏng đáng kể các hạn chế kinh tế. 

Trước đó, Mỹ đã liên tục tìm cách bóp nghẹt các sàn giao dịch làm việc với Iran. Vào năm 2023, nước này trừng phạt Binance - sàn giao dịch tài sản mã hoá lớn nhất thế giới - một phần vì để khách hàng Iran sử dụng nền tảng. Dữ liệu blockchain cho thấy trong nhiều năm, Binance chính là đối tác lớn nhất của Nobitex (sàn nội địa của Iran).

Mối liên kết đó bắt đầu giảm dần vào năm 2022 khi Binance thắt chặt kiểm soát trừng phạt. Và đến năm 2024, CoinEx đã chính thức thế chỗ Binance để trở thành đối tác nước ngoài lớn nhất của Nobitex. Bản thân sàn Nobitex cũng vừa bị chính quyền Tổng thống Trump áp lệnh trừng phạt hồi đầu tháng này vì cáo buộc hỗ trợ chính phủ Iran.

Kênh huyết mạch của hệ thống ngân hàng bóng tối

Dữ liệu của TRM cho thấy lượng tiền số chảy từ Nobitex sang CoinEx lớn hơn nhiều so với lượng tiền quay ngược trở lại. Thông qua CoinEx, người dùng Iran có thể tiếp cận rộng rãi với hệ sinh thái tiền mã hóa toàn cầu, bao gồm cả việc gián tiếp tiếp cận lại Binance.

Tài sản kỹ thuật số cực kỳ phổ biến đối với người dân Iran giáo dịch kiếm lời, đồng thời bảo vệ tài sản trước sự mất giá nghiêm trọng của đồng nội tệ Rial. Giới nghiên cứu ước tính khoảng 13% dân số Iran sở hữu tiền số, tham gia vào một thị trường có giá trị trị giá từ 8 tỷ đến 10 tỷ USD vào năm 2025.

Song song với nhu cầu của người dân, CoinEx dần trở thành kênh giao dịch ưa thích của hệ thống ngân hàng bóng tối (shadow banking) tại Iran. Mặc dù các giao dịch trên blockchain là công khai, nhưng danh tính người sở hữu ví thì hoàn toàn bảo mật. Việc bóc tách để gán nhãn chính xác ví nào là một thách thức lớn.