Giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%: Tạo 'bộ đệm' cho chi phí sản xuất

Theo hồ sơ gửi Bộ Tư pháp để thẩm định, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào.

Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformat . Đối với nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine, thuế MFN cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0%.

Bên cạnh đó, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, P-xylen sẽ giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng mức thuế mới dựa trên kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách Nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.

Giảm áp lực chi phí

Nhìn nhận đề xuất này, TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho rằng đây là giải pháp cần thiết nhằm hạ chi phí đầu vào cho thị trường năng lượng. Nếu được thực hiện, phần thuế nhập khẩu hiện đang cấu thành trong giá cơ sở xăng dầu sẽ được cắt giảm, qua đó góp phần hạ giá thành tương ứng. Điều này giúp giảm áp lực tăng giá xăng dầu và hạn chế những tác động dây chuyền lên chi phí sản xuất, vận tải và mặt bằng giá chung của nền kinh tế.

Theo chuyên gia, xăng dầu là đầu vào rất quan trọng của đời sống kinh tế, không chỉ ở Việt Nam mà cả trên phạm vi toàn cầu. Trong bối cảnh hiện nay, thị trường xăng dầu đang có những biến động phức tạp, gắn với căng thẳng tại khu vực Trung Đông.

Tình hình này có thể kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí có những dự báo cho rằng tác động có thể duy trì đến khoảng tháng 9 năm nay. Theo đó, nếu giá xăng dầu, đặc biệt là giá bán lẻ tăng mạnh sẽ tạo áp lực làm gia tăng chi phí đầu vào của hàng loạt mặt hàng, đồng thời làm tăng chi tiêu sinh hoạt của người dân và các đối tượng sử dụng xăng dầu.

Từ đó, tác động sẽ diễn ra trên hai khía cạnh. Thứ nhất, chi phí tăng sẽ góp phần hình thành mặt bằng giá mới khi các chi phí sản xuất, chi phí cơ hội đều gia tăng. Thứ hai, sức cầu thanh toán có thể suy giảm do người dân phải dành nhiều nguồn lực tài chính hơn cho việc mua xăng dầu.

Những tác động này có thể ảnh hưởng đến động lực tăng trưởng kinh tế cũng như sức cạnh tranh của hàng hóa, sản phẩm và của cả nền kinh tế. Chưa kể, trong trường hợp chi phí xăng dầu tăng cao, một số hoạt động sản xuất kinh doanh phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu có thể bị thu hẹp hoặc gián đoạn.

“Tất cả những yếu tố đó không chỉ tác động trực tiếp tới doanh nghiệp và người dân, mà còn ảnh hưởng tới ngân sách nhà nước, sự ổn định kinh tế vĩ mô cũng như mục tiêu tăng trưởng kinh tế của năm nay”, ông Phong nhìn nhận.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (Hanoisme) cho rằng tác động quan trọng nhất của chính sách này nằm ở khả năng giảm bớt áp lực chi phí đầu vào.

Nếu thuế nhập khẩu được giảm xuống mức 0%, chi phí nhập khẩu xăng dầu của các doanh nghiệp đầu mối sẽ giảm, từ đó tạo dư địa để điều chỉnh giá bán trong nước ở mức hợp lý hơn so với kịch bản không có điều chỉnh thuế.

“Khi giá xăng dầu trong nước được kiểm soát tốt hơn, chi phí vận tải, logistics, sản xuất và phân phối hàng hóa của doanh nghiệp cũng sẽ giảm bớt áp lực. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn có biên lợi nhuận không cao và khả năng chịu đựng biến động chi phí khá hạn chế”, ông Mạc nhêu rõ.

Một tác động tích cực khác là chính sách này có thể góp phần hạn chế hiệu ứng lan tỏa của lạm phát chi phí trong nền kinh tế. Khi giá năng lượng tăng cao, nhiều ngành sản xuất phải đối mặt với việc chi phí đầu vào tăng đồng loạt, từ vận tải, nguyên vật liệu cho tới dịch vụ logistics.

“Việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu có thể tạo ra “bộ đệm” chính sách, giúp giảm bớt áp lực tăng giá dây chuyền đối với hàng hóa và dịch vụ. Khi mặt bằng chi phí được kiểm soát tốt hơn, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm điều kiện để duy trì giá bán ổn định, giữ vững thị trường và bảo đảm việc làm cho người lao động” , TS. Mạc Quốc Anh nhìn nhận.  

Đồng bộ với các giải pháp điều hành 

Tuy vậy, TS. Mạc Quốc Anh cũng lưu ý, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động khó lường, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng kỳ vọng việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu sẽ được triển khai đồng bộ với các giải pháp điều hành thị trường khác như quản lý nguồn cung, minh bạch cơ chế điều chỉnh giá và tăng cường dự trữ năng lượng quốc gia.

“Khi các chính sách này được thực hiện một cách nhất quán, thị trường xăng dầu trong nước có thể vận hành ổn định hơn, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp và góp phần duy trì ổn định kinh tế”, Phó Chủ tịch Hanoisme kỳ vọng.

Còn theo ông Nguyễn Minh Phong, việc ổn định hoàn toàn giá xăng dầu là rất khó trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu và diễn biến của giá thế giới. Do đó, mục tiêu thực tế hơn là tìm cách giảm bớt mức tăng của giá xăng dầu thông qua việc giảm thiểu các chi phí cấu thành trong giá cơ sở, đặc biệt là những yếu tố liên quan đến thuế, phí.

Bên cạnh đó, cần tăng tính linh hoạt trong điều hành giá xăng dầu. Thay vì chỉ điều chỉnh định kỳ vào ngày thứ 5 hằng tuần, hiện cơ chế điều hành đã được vận dụng linh hoạt hơn theo tinh thần Nghị quyết 36 của Chính phủ, cho phép Bộ Công Thương được ủy quyền phối hợp với Bộ Tài chính điều chỉnh giá khi giá cơ sở tăng vượt ngưỡng 7%. Đây là cơ chế nhằm ứng phó trong những tình huống thị trường có biến động bất thường.

Ngoài ra, cần tăng cường dự trữ xăng dầu quốc gia, đồng thời yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu bảo đảm mức dự trữ theo quy định để duy trì nguồn cung ổn định, tránh nguy cơ gián đoạn thị trường. 

"Bên cạnh các giải pháp về chính sách và nguồn cung, cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm hạn chế tâm lý mua tích trữ, đầu cơ hoặc găm hàng, bởi những hành vi này có thể tạo ra tình trạng khan hiếm giả tạo và gây thêm áp lực tăng giá trên thị trường xăng dầu", ông Phong lưu ý.