Dù được giảm chiết khấu xuống dưới 8%, thu nhập của tài xế Indonesia cũng không tăng là bao

Dù chính phủ Indonesia có động thái "cải tổ triệt để" ngành gọi xe công nghệ bằng cách áp mức trần chiết khấu mà các hãng thu của tài xế trên mỗi đơn hàng từ mức 20% xuống chỉ còn 8%, nhiều tài xế và chuyên gia kinh tế cho rằng điều này sẽ không mang lại sự khác biệt lớn cho túi tiền của người lao động, theo South China Morning Post.

Một nữ tài xế 54 tuổi đang chạy xe cho cả Gojek và Maxim (một ứng dụng gọi xe của Nga) bày tỏ sự hoài nghi về việc mức chiết khấu mới sẽ giúp tăng thu nhập. 

"Dù chiết khấu có giảm xuống 8%, nhưng nếu không có nhiều đơn hàng thì chúng tôi vẫn rất chật vật," bà chia sẻ. "Có lúc tôi chạy xe từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều mà chỉ nổ được đúng một đơn."

Thực tế khó khăn này cũng được phản ánh qua một cuộc khảo sát năm 2024 của tổ chức nghiên cứu Next Policy. Kết quả cho thấy 75% tài xế xe công nghệ có thu nhập dưới 3 triệu rupiah (khoảng 172 USD) mỗi tháng, thấp hơn cả mức lương tối thiểu tại các thành phố lớn như Jakarta, Bandung và Surabaya.

Ông Nailul Huda, Giám đốc bộ phận kinh tế số tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Luật pháp, đồng tình rằng sắc lệnh mới sẽ chỉ làm giảm doanh thu của các công ty chứ ít có tác dụng nâng cao thu nhập cho tài xế.

"Nếu các nền tảng sụt giảm doanh thu, mã giảm giá dành cho hành khách sẽ ít đi. Nhu cầu đi lại sau đó sẽ giảm xuống và tổng thu nhập của tài xế sẽ bị ảnh hưởng," ông Nailul phân tích. "Thu nhập của tài xế từ cơ chế mới chỉ có thể tăng lên nếu hành khách không còn phụ thuộc vào các chương trình khuyến mãi nữa."

Chính vì những bất cập nội tại của mô hình kinh tế tự do (gig economy), nhiều người cho rằng việc chỉ giảm chiết khấu là chưa đủ. Bà Lily Pujiati - người đứng đầu Liên đoàn Công nhân Vận tải Indonesia, đã kêu gọi những biện pháp bảo vệ toàn diện hơn, trong đó bao gồm việc chuyển đổi mô hình đối tác hiện tại sang tư cách người lao động chính thức.

Bà Lily trả lời tờ This Week in Asia: "Nếu chúng tôi được công nhận là người lao động, sẽ chẳng còn gì phải bàn cãi nữa. Khi đó, chúng tôi sẽ có các quyền lợi như an sinh xã hội và tiền thưởng các dịp lễ tôn giáo. Quyền của các nữ tài xế như nghỉ thai sản, sẩy thai, cho con bú và ngày "đèn đỏ" cũng sẽ được công nhận".

Bối cảnh ra đời của "sắc lệnh 8%"

Sự hoài nghi nói trên xuất hiện sau khi Tổng thống Prabowo Subianto công bố sắc lệnh giảm chiết khấu, nỗ lực nhằm tái định hình ngành gọi xe công nghệ từ bên trong và kiểm soát mức phí của các nền tảng. Ông cũng cho biết các tài xế sẽ được hưởng bảo hiểm y tế toàn dân và bảo hiểm tai nạn lao động.

"Thật không công bằng khi các bạn là những người đổ mồ hôi, nhưng họ lại bỏ túi tiền thưởng. Xin lỗi, nếu họ không muốn tuân thủ, thì đừng cất công kinh doanh ở Indonesia nữa," Tổng thống Prabowo nói.

Ban đầu, chính sách này được một bộ phận tài xế hoan nghênh, coi đây là "minh chứng cụ thể" cho sự hậu thuẫn của nhà nước. 

Ông Raden Igun Wicaksono, Chủ tịch hiệp hội tài xế xe công nghệ Garda Indonesia nhận định: "Con số này vượt cả kỳ vọng ban đầu của Garda và các tài xế, những người vốn chỉ đấu tranh để mức chiết khấu dừng lại ở con số tối đa là 10%. Quyết định này phản ánh bản lĩnh chính trị và sự nhạy bén xã hội của chính phủ trong việc đáp ứng nguyện vọng của người lao động cơ sở."

Quan điểm trên cũng được chia sẻ trong một báo cáo nghiên cứu mới đây của Viện Hành động Kinh tế và Chiến lược Indonesia (ISEAI). Báo cáo gọi động thái của Jakarta là một cuộc "cải tổ triệt để" đối với mô hình kinh doanh "mang tính bóc lột" của ngành gọi xe.

Để đảm bảo 7 triệu tài xế xe công nghệ của Indonesia được hưởng lợi từ chính sách mới, chính phủ thông qua quỹ tài sản quốc gia Danantara đã tiến hành mua lại cổ phần tại một số công ty cung cấp ứng dụng.

Theo ông Sufmi Dasco Ahmad, Phó Chủ tịch Hạ viện, động thái này sẽ cho phép chính quyền định hình lại các chính sách của công ty, bao gồm việc "giảm mức phí chiết khấu mà các công ty đang thu". 

Tuy nhiên, ông không nêu rõ chi tiết quỹ Danantara đã mua bao nhiêu cổ phần hay đầu tư vào công ty nào. 

Một người phát ngôn của Danantara chỉ tiết lộ với tờ The Jakarta Globe rằng quỹ "liên tục đánh giá các cơ hội thị trường đa dạng" nhằm mang lại "tác động kinh tế - xã hội có ý nghĩa".

Doanh nghiệp phải đối mặt với khoản lỗ to

Thị trường gọi xe công nghệ tại Indonesia hiện đang nằm dưới sự thống trị của các ông lớn như GoTo (công ty mẹ của Gojek và nền tảng thương mại điện tử Tokopedia) và Grab (có trụ sở tại Singapore). Ngoài chở khách, các công ty này còn cung cấp dịch vụ giao đồ ăn, vận chuyển hàng hóa nhỏ lẻ và đi chợ hộ.

Phản hồi về quy định mới, ông Hans Patuwo, Giám đốc điều hành GoTo, khẳng định công ty "luôn tuân thủ" các quy định của chính phủ và đang "xem xét" sắc lệnh mới trước khi điều chỉnh giá cước. 

Tương tự, bà Neneng Goenadi, Giám đốc điều hành Grab Indonesia, cũng chia sẻ: "Grab Indonesia sẽ hợp tác với chính phủ và các bên liên quan để thực thi những thay đổi này".

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo sắc lệnh mới tiềm ẩn rủi ro rất lớn đối với khả năng sinh lời của các công ty. Theo tính toán của ISEAI, GoTo có thể phải ghi nhận mức lỗ hàng quý lên tới gần 78 tỷ rupiah dưới mức chiết khấu 8% mới.

ISEAI cho biết thêm, nếu bắt buộc phải đóng bảo hiểm y tế cho tài xế, mức lỗ tiềm năng hàng quý có thể bị đẩy lên tới gần 303 tỷ rupiah. "Tình hình kinh doanh của các công ty này sẽ bị tổn hại nặng nề về mặt tài chính nếu họ không được phép cắt giảm chi phí ở các mảng khác hoặc tăng giá cước đối với khách hàng," tổ chức này nhấn mạnh.

Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường chứng khoán Việt Nam

VietnamBiz chính thức khởi động Best Retail Brokers 2026 - bảng xếp hạng thường niên nhằm ghi nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ dành cho nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Với hệ thống tiêu chí đánh giá đa chiều, Best Retail Brokers 2026 hướng tới cung cấp một góc nhìn toàn diện về chất lượng dịch vụ bán lẻ, đồng thời ghi nhận những công ty chứng khoán đang tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho nhà đầu tư.

Tìm hiểu Best Retail Brokers 2026: https://vietnamrankings.vn

Ban Tổ chức rất mong nhận được tiếng nói của các nhà đầu tư qua khảo sát "Đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán của bạn".

Tham gia ngay để có cơ hội nhận được vé mời tham dự Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra vào ngày 12/11/2026!

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn