Ba nguy cơ lớn với nền kinh tế nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng

‏‏‏Theo CNBC, Bank of America đã đưa ra cảnh báo nếu giá dầu duy trì trên mốc 100 USD/thùng trong một thời gian dài, nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể phải đối mặt với những cú sốc đáng kể, từ tiêu dùng suy yếu cho tới rủi ro suy thoái nghiêm trọng. ‏

‏Đà tăng của giá dầu bắt đầu sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cuối tuần trước. Hợp đồng dầu thô West Texas Intermediate (WTI) ghi nhận mức tăng theo tuần mạnh nhất lịch sử tới 35%. Kết phiên giao dịch cuối tuần, dầu WTI đóng cửa ở 90,90 USD/thùng, tiến sát ngưỡng nhạy cảm đối với nền kinh tế.‏

‏Theo nhà kinh tế trưởng toàn cầu Claudio Irigoyen của Bank of America, đây là mức giá có thể kích hoạt những tác động “phi tuyến”, tức là những biến động kinh tế xảy ra nhanh và mạnh hơn nhiều so với dự đoán thông thường.‏

‏Trong báo cáo gửi khách hàng, ông Irigoyen nhận định rằng nếu căng thẳng địa chính trị không tiếp tục leo thang, áp lực lạm phát do giá dầu có thể sớm hạ nhiệt. Tuy nhiên, kịch bản giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng sẽ khiến triển vọng kinh tế trở nên đáng lo ngại hơn.‏

‏Sức mua suy yếu‏

‏Một trong những rủi ro lớn nhất là sức chi tiêu của người dân Mỹ. Theo Irigoyen, nền kinh tế hiện “nhạy cảm với biến động thị trường hơn bình thường”, bởi chi tiêu đang được thúc đẩy chủ yếu bởi nhóm người thu nhập cao. Đây cũng là nhóm sở hữu nhiều cổ phiếu nhất. ‏

‏Trong những năm gần đây, đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán đã giúp củng cố tâm lý lạc quan và khuyến khích tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu giá dầu tăng cao kéo theo sự sụt giảm kéo dài của thị trường chứng khoán, nhóm này có thể bắt đầu thắt chặt hầu bao, làm suy yếu động lực tăng trưởng của nền kinh tế.‏

‏Trong khi đó, những hộ gia đình thu nhập thấp sẽ chịu tác động trực tiếp từ giá xăng tăng mạnh. Phân tích của Bespoke Investment Group dựa trên dữ liệu của AAA cho thấy giá xăng tại Mỹ đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong ba ngày kể từ năm 2008. Hiện giá xăng trung bình trên toàn nước Mỹ đã lên 3,25 USD/gallon, cao hơn 27 cent so với tuần trước.‏

‏Theo Irigoyen, nhóm hộ gia đình có thu nhập thấp vốn đã gặp nhiều khó khăn trong việc cân đối chi tiêu. Khi giá năng lượng tăng cao làm xói mòn sức mua thực tế, nguy cơ trễ hạn thanh toán đối với các khoản vay như thẻ tín dụng, vay mua ô tô hay các khoản trả góp khác có thể gia tăng. Nếu điều này xảy ra trên diện rộng, khả năng tiếp cận tín dụng của họ có thể bị hạn chế, kéo theo sức chi tiêu suy giảm kéo dài.‏

‏Làn sóng đầu tư AI bị ảnh hưởng‏

‏Không chỉ tác động đến tiêu dùng, giá năng lượng tăng còn có nguy cơ ảnh hưởng tới làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) - một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế Mỹ hiện nay.‏

‏Dự báo tăng trưởng GDP của Bank of America phần nào dựa trên các khoản đầu tư lớn vào hạ tầng AI, đặc biệt là việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn của các tập đoàn công nghệ như Microsoft và Alphabet Inc., công ty mẹ của Google.

Nếu chi phí năng lượng tăng cao khiến các dự án này bị trì hoãn hoặc thu hẹp quy mô, tăng trưởng kinh tế trong năm nay có thể chịu thêm áp lực.‏

‏Kịch bản xấu nhất: Suy thoái‏

‏Theo tính toán của Bank of America, nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong thời gian dài, tăng trưởng GDP của Mỹ có thể giảm hơn 0,6 điểm phần trăm.‏

‏Trong kịch bản cực đoan hơn, nếu giá dầu tăng gấp đôi so với hiện tại, nền kinh tế Mỹ nhiều khả năng sẽ rơi vào suy thoái.‏

‏Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu vẫn đang chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị, biến động của giá dầu không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng, mà còn có thể trở thành phép thử lớn đối với sức chịu đựng của nền kinh tế Mỹ trong năm nay.‏